Hàng nhập khẩu giá siêu rẻ: Vì sao vẫn tràn ngập thị trường?

Thị trường thương mại điện tử tăng trưởng bùng nổ kéo theo cuộc đua giảm giá chưa từng có. Tuy nhiên, khi nhiều mặt hàng nhập khẩu được bán thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung trong thời gian dài, câu chuyện không còn chỉ nằm ở chiến lược kinh doanh, mà còn đặt ra yêu cầu làm rõ bản chất của những mức giá "siêu rẻ" và những tác động đối với môi trường cạnh tranh.

Giá rẻ đến mức khó tin

Thương mại điện tử Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng mạnh cả về quy mô lẫn lượng giao dịch. Theo Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), năm 2025 quy mô thị trường thương mại điện tử đạt khoảng 38,5 tỷ USD, tăng 21% so với năm trước và gấp gần 10 lần so với năm 2015. Song song với sự bùng nổ này là cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt về giá giữa các nhà bán hàng trên môi trường số.

Theo số liệu của Metric, tổng giá trị giao dịch (GMV) trên bốn sàn thương mại điện tử lớn gồm Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki trong năm 2025 đạt khoảng 429.700 tỷ đồng, tăng gần 35% so với năm trước. Bình quân mỗi tháng, người tiêu dùng Việt Nam chi khoảng 36.000 tỷ đồng để mua sắm trên các nền tảng này.

Chỉ cần vài phút lướt các sàn thương mại điện tử hoặc các phiên livestream bán hàng, người tiêu dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt sản phẩm được quảng cáo là hàng nhập khẩu với mức giá thấp đến khó tin. Một chiếc áo khoác nam chỉ từ 39.000-59.000 đồng, máy sấy tóc từ 129.000 đồng, nồi chiên không dầu dưới 400.000 đồng, mỹ phẩm gắn mác Hàn Quốc hoặc Nhật Bản chỉ vài chục nghìn đồng mỗi sản phẩm.

Không chỉ trên Shopee hay TikTok Shop, nhiều hội nhóm Facebook và các kênh bán hàng qua livestream cũng liên tục xuất hiện những lời quảng cáo như "xả kho", "thanh lý", "giá tận gốc", "hàng nhập khẩu chính ngạch", "giảm 70-90%"... thu hút hàng nghìn lượt xem và chốt đơn chỉ trong thời gian ngắn.

Theo ghi nhận của phóng viên, cùng một mẫu quần áo hoặc thiết bị gia dụng, mức giá giữa các gian hàng có thể chênh lệch tới vài lần. Thậm chí có những sản phẩm được bán với giá thấp hơn đáng kể so với hàng hóa cùng loại đang phân phối tại các cửa hàng chính hãng hoặc hệ thống bán lẻ.

Điều này đặt ra không ít băn khoăn. Một sản phẩm nhập khẩu muốn đến tay người tiêu dùng phải trải qua nhiều công đoạn như sản xuất, đóng gói, vận chuyển quốc tế, bảo hiểm hàng hóa, thông quan, nộp các loại thuế (nếu có), lưu kho, kiểm định chất lượng đối với những mặt hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành, vận chuyển nội địa, chi phí phân phối, phí sàn thương mại điện tử, quảng cáo, đóng gói lại và giao hàng đến người mua.

Trong bối cảnh chi phí logistics, nhân công và chi phí bán hàng đều gia tăng, việc nhiều mặt hàng vẫn được bán với giá rất thấp khiến không ít người đặt câu hỏi: mức giá này được hình thành từ đâu?

Theo các chuyên gia, không phải mọi sản phẩm giá rẻ đều có dấu hiệu bất thường. Giá bán thấp có thể đến từ việc doanh nghiệp thanh lý hàng tồn kho, hàng cuối mùa, bán trực tiếp từ nhà sản xuất, tận dụng quy mô sản xuất lớn hoặc hưởng các chương trình trợ giá từ nền tảng thương mại điện tử. Bên cạnh đó, nhiều sàn thường xuyên triển khai miễn phí vận chuyển, mã giảm giá, hoàn xu và hỗ trợ quảng cáo, khiến mức giá người mua nhìn thấy thấp hơn đáng kể so với giá niêm yết.

Tuy nhiên, theo ghi nhận của phóng viên, không ít sản phẩm được quảng cáo là hàng nhập khẩu lại duy trì mức giá thấp bất thường trong thời gian dài, thậm chí thấp hơn đáng kể so với giá nhập khẩu chính ngạch mà nhiều doanh nghiệp cùng ngành công bố. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp và chuyên gia đặt câu hỏi về toàn bộ chuỗi lưu thông phía sau.

Đại diện một doanh nghiệp nhập khẩu đồ gia dụng tại Hà Nội cho biết, để một sản phẩm đến tay người tiêu dùng phải gánh nhiều khoản chi phí như vận chuyển quốc tế, bảo hiểm, thuế, lưu kho, kiểm định, vận chuyển nội địa, phí sàn thương mại điện tử, quảng cáo và giao hàng.

"Trong điều kiện kinh doanh bình thường, rất khó để một sản phẩm duy trì mức giá thấp hơn đáng kể so với tổng chi phí hợp lý trong thời gian dài. Nếu điều đó xảy ra thì hoặc doanh nghiệp đang chấp nhận bán dưới giá vốn để mở rộng thị phần, hoặc cần xem xét kỹ hơn chuỗi cung ứng và lưu thông hàng hóa", vị này nhận định.

Đằng sau mức giá "siêu rẻ" là gì?

Theo các chuyên gia, để lý giải hiện tượng hàng nhập khẩu có giá bán thấp bất thường, cần nhìn vào toàn bộ chuỗi cung ứng thay vì chỉ nhìn vào con số trên gian hàng trực tuyến. Trong nhiều trường hợp, giá rẻ là kết quả của quy mô sản xuất lớn, tối ưu logistics, cắt giảm khâu trung gian hoặc các chương trình trợ giá từ nền tảng thương mại điện tử. Tuy nhiên, cũng không thể loại trừ khả năng một số chủ thể lợi dụng kẽ hở trong hoạt động nhập khẩu và kinh doanh để giảm chi phí không đúng quy định.

Ông Nguyễn Xuân Hùng, Trưởng ban Logistics cho thương mại điện tử, Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), cho biết giá bán của một sản phẩm chịu tác động của toàn bộ chuỗi cung ứng, từ vận chuyển, lưu kho, phân phối đến các chương trình trợ giá, miễn phí vận chuyển hay hoàn xu của sàn thương mại điện tử.

Vì vậy, giá bán thấp chưa thể là căn cứ để kết luận hàng hóa có vi phạm. Tuy nhiên, nếu không bảo đảm tính minh bạch về nguồn gốc, hóa đơn, chứng từ và chủ thể kinh doanh thì sẽ gây bất lợi cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính và tạo khó khăn cho công tác quản lý.

Theo ghi nhận của phóng viên, nhiều đầu mối bán buôn trên các hội nhóm mạng xã hội khi được hỏi về nguồn hàng thường giới thiệu là "hàng thanh lý", "hàng xả kho", "hàng OEM" hoặc "hàng nhập trực tiếp từ nhà máy". Tuy nhiên, khi được đề nghị cung cấp hóa đơn hoặc chứng từ chứng minh nguồn gốc, không ít người bán né tránh hoặc chỉ khẳng định "có đầy đủ giấy tờ" nhưng không đưa ra được tài liệu cụ thể.

Một chuyên gia logistics cho biết doanh nghiệp có thể giảm chi phí nhờ nhập khẩu số lượng lớn, tối ưu vận chuyển hoặc tận dụng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định thương mại tự do khi đáp ứng đúng quy định. Tuy nhiên, nếu cố tình khai sai trị giá, mã số HS, xuất xứ hoặc lợi dụng chính sách để giảm nghĩa vụ thuế thì đây là hành vi vi phạm pháp luật.

Ở góc độ thị trường, cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt trên các sàn thương mại điện tử cũng góp phần kéo giá bán xuống. Nhiều nhà bán chấp nhận giảm biên lợi nhuận, kết hợp với các chương trình trợ giá, mã giảm giá và miễn phí vận chuyển để thu hút khách hàng. Vì vậy, mức giá người tiêu dùng nhìn thấy chưa hẳn phản ánh đúng giá vốn của hàng hóa.

Tuy nhiên, khi hàng hóa lưu thông không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hoặc không xác định được đúng chủ thể kinh doanh, cơ quan chức năng sẽ gặp khó khăn trong việc truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm, đồng thời tạo môi trường cạnh tranh thiếu bình đẳng đối với các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế, chất lượng và ghi nhãn hàng hóa.

Đại diện một doanh nghiệp sản xuất đồ gia dụng tại Hà Nội cho biết để đưa một sản phẩm ra thị trường, doanh nghiệp phải chi trả nhiều khoản chi phí như nguyên liệu, nhân công, kiểm định, thuế, logistics, kho bãi và phân phối. Trong khi đó, nhiều sản phẩm cùng loại được bán trên môi trường trực tuyến với mức giá thấp hơn đáng kể, khiến các doanh nghiệp làm ăn bài bản gặp nhiều khó khăn nếu chỉ cạnh tranh bằng giá.

Theo các chuyên gia, không thể đồng nhất mọi sản phẩm giá rẻ với hàng nhập lậu hay hàng vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, khi hiện tượng hàng hóa có giá bán thấp bất thường diễn ra phổ biến, cơ quan quản lý cần tăng cường kiểm tra nguồn gốc, hóa đơn, chứng từ và việc thực hiện nghĩa vụ thuế của các chủ thể kinh doanh; đồng thời đẩy mạnh chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế, hải quan, quản lý thị trường và các sàn thương mại điện tử để nâng cao hiệu quả giám sát.

Có thể thấy, giá rẻ là lợi thế cạnh tranh chính đáng nếu được tạo ra từ công nghệ, năng suất và tối ưu chuỗi cung ứng. Ngược lại, nếu mức giá thấp được hình thành từ việc né tránh các nghĩa vụ theo quy định hoặc các hành vi vi phạm pháp luật, lợi ích trước mắt của người tiêu dùng sẽ phải đánh đổi bằng rủi ro về chất lượng hàng hóa, trong khi môi trường cạnh tranh cũng bị méo mó. Đây là vấn đề cần tiếp tục được kiểm soát để hướng tới một thị trường minh bạch và phát triển bền vững.

Quang Anh