Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho rằng, cần sửa Luật Bảo hiểm xã hội. Bộ trưởng cho biết các nội dung này cũng được trình bày trong dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) trình Quốc hội tại Kỳ họp tháng 10, trong đó sẽ quy định rõ khái niệm, phạm vi hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội...
Cử tri và đông đảo nhân dân quan tâm đến chính sách bảo hiểm xã hội
Sáng 6/6, Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung là thành viên Chính phủ đầu tiên đăng đàn trả lời chất vấn trước Quốc hội về thực trạng việc làm, nguồn nhân lực, quản lý quỹ Bảo hiểm xã hội (BHXH)...
Tại phiên họp, Đại biểu Huỳnh Thị Phúc - Đoàn ĐBQH tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết, các vấn đề liên quan đến chính sách BHXH được cử tri và đông đảo nhân dân quan tâm.
Đại biểu cho rằng, như Bộ trưởng đã xác định qua kết quả giám sát, nhiều địa phương đã có tình trạng thu BHXH bắt buộc đối với các chủ hộ kinh doanh cá thể trong khi các đối tượng không thuộc đối tượng phải đóng bảo hiểm bắt buộc. Điều này cho thấy cơ quan bảo hiểm xã hội đã không thực hiện đúng với quy định của pháp luật, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của các đối tượng liên quan.
Đại biểu Huỳnh Thị Phúc đề nghị làm rõ có tiêu cực trong thu BHXH hay không? Trách nhiệm thuộc về cơ quan nào? Hướng xử lý trong thời gian tới?
Trong khi đó, Đại biểu Trần Quốc Quân - Đoàn ĐBQH tỉnh Long An nếu, theo báo cáo của Bảo hiểm xã hội Việt Nam, số tiền chậm đóng bảo hiểm đến năm 2022 là 8.560 tỉ đồng, chiếm 2,69% như Bộ trưởng đã nêu.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng cho biết những giải pháp nào để thu hồi toàn bộ số tiền nợ đóng bảo hiểm của các doanh nghiệp cố tình trốn đóng BHXH và tuyên bố phá sản nhằm đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của người lao động.
Đại biểu Ma Thị Thúy (đoàn Tuyên Quang) chất vấn. (Ảnh Quochoi.vn)
Tham gia chất vấn, đại biểu Ma Thị Thúy (đoàn Tuyên Quang) phản ánh tình trạng chậm và trốn đóng BHXH và hiện tượng thu sai bảo hiểm xã hội chủ hộ kinh doanh cá thể, giờ lại bị "treo" lương hưu.
Đại biểu Thúy đề nghị Bộ trưởng làm rõ những nguyên nhân, giải pháp khắc phục vấn đề này.
Đề xuất chuyển toàn bộ hộ kinh doanh sang chế độ BHXH bắt buộc
Trả lời đại biểu Ma Thị Thuý về việc giải quyết vấn đề thu thu sai BHXH bắt buộc đối chủ hộ kinh doanh cá thể, giờ lại bị “treo” lương hưu khiến dư luận bức xúc, Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung cho biết, trong báo cáo của Ban Dân nguyện của Ủy ban Thường vụ Quốc hội nêu rõ, thời gian vừa qua, cơ quan bảo hiểm xã hội có thu sai tỷ lệ không nhỏ.
Đây không phải đối tượng quy định đóng bảo hiểm bắt buộc. Việc thu sai diễn ra từ năm 2003 đến 2016. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã phát hiện, chấn chỉnh cơ quan BHXH. Vừa qua, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã kết thúc 8 đoàn kiểm tra về vấn đề này. Đồng thời Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cũng đang tiến hành sửa Luật Bảo hiểm xã hội.
Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất chuyển toàn bộ hộ kinh doanh này sang chế độ BHXH bắt buộc đảm bảo quyền lợi cho người lao động. (Ảnh Quochoi.vn)
Theo Bộ trưởng, xử lý vấn đề thu sai bảo hiểm là nội dung chưa quy định trong quy định luật hiện hành, vì vậy cần đánh giá cụ thể. Tuy nhiên quan điểm của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội là: Chúng ta đặt lợi ích người lao động, chủ hộ kinh doanh lên hàng đầu, cơ quan công quyền làm sai xin lỗi, xử lý theo quy định.
Bộ đề xuất chuyển toàn bộ hộ kinh doanh này sang chế độ BHXH bắt buộc đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Trường hợp người nộp không muốn, không có nhu cầu thì chuyển sang BHXH tự nguyện.
Trường hợp người lao động đồng ý trả lại quyền lợi, thì phải tính lãi bằng quỹ tăng trưởng hiện nay.
"Quan điểm cá nhân tôi đặt quyền lợi của người lao động lên hàng đầu, khuyên khích điều chỉnh chính sách chuyển sang bắt buộc đảm bảo về già có lương hưu, cuộc sống ổn định”, Bộ trưởng trả lời đại biểu.
Kiến nghị tăng chế tài, xử lý hình sự nếu trốn đóng BHXH
Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung cho biết, cho đến hết năm 2022, tình trạng chậm đóng, trốn đóng BHXH, cộng cả gốc và lãi là 8.560 tỉ đồng. So với năm 2021 tỉ lệ này tăng khoảng 2,69%. Trong đó có 26.670 doanh nghiệp, đơn vị chậm đóng, cũng có số ít bộ phận là trốn đóng. Điều này đã ảnh hưởng tới quyền lợi của khoảng 206.000 lao động.
Thời gian qua, Bộ đã điều chỉnh, thực hiện các giải pháp để đảm bảo quyền lợi cho các đối tượng, cho đến nay, các đối tượng tham gia bảo hiểm bị ảnh hưởng về chế độ, chính sách đã được giải quyết một cách căn bản.
Phân tích nguyên nhân của tình trạng này, Bộ trưởng Đào Ngọc Dung cho biết, thời gian qua, các doanh nghiệp gặp khó khăn do thiếu đơn hàng, cơ quan quản lý bảo hiểm chưa quản lý hết đối tượng, quản lý, sử dụng thiếu hiệu quả, ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối cơ sở dữ liệu chưa tốt. Bộ đã triển khai các biện pháp cụ thể, thực hiện nguyên tắc người lao động thu đến đâu thì thực hiện chính sách tới đó.
Bộ trưởng Đào Ngọc Dung kiến nghị tăng chế tài, xử lý hình sự nếu trốn đóng BHXH. (Ảnh Quochoi.vn)
Về giải pháp, Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết đã thực hiện các giải pháp cụ thể, chỉ đạo BHXH thực hiện theo nguyên tắc thu tiền của NLĐ đến đâu thì thực hiện chế độ chính sách đến đó.
Nếu người lao động có giai đoạn đóng bị ngắt quãng thì BHXH ghi nhận lại nhưng vẫn phải tính chế độ cho người lao động. Đồng thời tạo điều kiện cho NLĐ đóng BHXH ở đơn vị mới hoặc bảo lưu nếu thôi tham gia BHXH.
Còn về căn cơ, lâu dài, Bộ trưởng cho rằng cần sửa Luật BHXH. "Và dự thảo Luật BHXH sửa đổi trình QH tại kỳ họp tháng 10 tới đây là có những nội dung này. Cùng với đó bổ sung quy định rõ hành vi chậm đóng và trốn đóng BHXH. Với trốn đóng, hiện đã có quy định, thậm chí là xử lý hình sự. Tuy nhiên, khái niệm, hành vi không xác định rõ được nên đến giờ chưa xử lý hình sự được một trường hợp nào. Ví dụ, như tại TP HCM, có tới 84 đơn chuyển sang cơ quan điều tra nhưng chưa xử lý được" - Bộ trưởng Đào Ngọc Dung nói.
Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết trong Luật BHXH sửa đổi sẽ áp dụng một số chế tài mạnh hơn, kiên quyết hơn, hiệu quả hơn như thông lệ quốc tế. Ví dụ, có nước đã dừng hóa đơn của doanh nghiệp trong một thời gian hay hoãn xuất cảnh đối với chủ doanh nghiệp….
Về việc chủ hộ kinh doanh cá thể phải đóng BHXH bắt buộc, giờ lại bị "treo" lương hưu, theo Bộ trưởng Đào Ngọc Dung, trong báo cáo của Ban Dân nguyện của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, nêu rõ thời gian vừa qua, cơ quan bảo hiểm xã hội có thu sai tỉ lệ không nhỏ chủ hộ kinh doanh cá thể. Đây không phải đối tượng quy định đóng BHXH bắt buộc. Việc thu sai diễn ra suốt từ năm 2003-2016. Bộ đã phát hiện và đã chấn chỉnh cơ quan BHXH
Đây là nội dung chưa quy định trong quy định Luật BHXH hiện hành, vì vậy cần đánh giá cụ thể. Tuy nhiên, quan điểm của Bộ trưởng, chúng ta đặt lợi ích người lao động, chủ hộ kinh doanh lên hàng đầu, cơ quan công quyền làm sai thì phải xin lỗi và bị xử lý theo quy định.
Bộ trưởng Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết có 3 hướng giải quyết và đang đề xuất cơ quan có thẩm quyền.
Nếu Quốc hội cho phép, Bộ đề xuất chuyển toàn bộ số hộ kinh doanh này sang chế độ BHXH bắt buộc để đảm bảo quyền lợi cho người lao động.
Trường hợp không muốn, không có nhu cầu thì có thể chuyển sang BHXH tự nguyện.
Trường hợp xấu nhất, cả người lao động và cơ quan BHXH không đồng ý thì phải thoái thu, trả lại quyền lợi cho người đã bị thu BHXH và tính lãi, chí ít phải tính bằng tăng trưởng mà quỹ bảo hiểm đã và đang sử dụng.
Đinh Hiệu