Sau khi lãi suất VND liên ngân hàng qua đêm tăng vọt lên 7%/năm trong phiên 21/9, mặt bằng lãi suất nhanh chóng hạ nhiệt trong hai phiên tiếp theo. Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) liên tục điều chỉnh quy mô hỗ trợ qua kênh thị trường mở và triển khai hoán đổi ngoại tệ nhằm bổ sung thanh khoản ngắn hạn cho hệ thống.
Lãi suất qua đêm giảm từ 7% xuống 2,5%/năm
Theo số liệu của Hội Nghiên cứu thị trường liên ngân hàng, trong phiên 21/9, lãi suất bình quân liên ngân hàng bằng VND kỳ hạn qua đêm tăng 2,5 điểm phần trăm so với cuối tuần trước, lên 7%/năm. Lãi suất kỳ hạn 1 tuần giữ ở mức 4,8%/năm, kỳ hạn 2 tuần ở 6%/năm, trong khi kỳ hạn 1 tháng tăng 0,5 điểm phần trăm lên 6,5%/năm.
Đây là mức tăng đáng kể sau khi lãi suất qua đêm ở mức 3,3%/năm ngày 11/9 và lên 4,5%/năm vào cuối tuần trước. Kỳ hạn qua đêm cũng là kỳ hạn chiếm phần lớn khối lượng giao dịch trên thị trường liên ngân hàng, phản ánh nhu cầu vốn ngắn hạn để điều hòa thanh khoản giữa các ngân hàng.
Tuy nhiên, sang ngày 23/9, mặt bằng lãi suất đã giảm mạnh. Theo số liệu được công bố, lãi suất bình quân VND liên ngân hàng giảm 0,05-1,90 điểm phần trăm ở hầu hết các kỳ hạn so với phiên trước. Lãi suất qua đêm xuống 2,5%/năm, kỳ hạn 1 tuần còn 5,55%/năm, kỳ hạn 2 tuần 5,43%/năm, trong khi kỳ hạn 1 tháng duy trì ở mức 6,6%/năm.
Như vậy, chỉ trong hai phiên 22 và 23/9, lãi suất qua đêm đã giảm 4,5 điểm phần trăm, từ 7% xuống 2,5%/năm. Diễn biến này cho thấy áp lực thanh khoản VND trên thị trường liên ngân hàng đã hạ nhiệt nhanh sau cú tăng mạnh đầu tuần.
NHNN liên tục sử dụng các công cụ hỗ trợ thanh khoản
Trong phiên 21/9, khi lãi suất liên ngân hàng tăng mạnh, NHNN đã chào thầu tổng cộng 63.000 tỷ đồng qua kênh cầm cố giấy tờ có giá, với kỳ hạn từ 7 đến 91 ngày và lãi suất 4,5%/năm. Hơn 57.000 tỷ đồng được các tổ chức tín dụng trúng thầu. Sau khi trừ lượng vốn đáo hạn, NHNN bơm ròng gần 47.900 tỷ đồng qua thị trường mở, đưa tổng lượng vốn đang lưu hành trên kênh cầm cố lên hơn 200.400 tỷ đồng, từ khoảng 152.500 tỷ đồng cuối tuần trước.
Cũng trong ngày 21/9, NHNN mở thêm kênh cung ứng thanh khoản thông qua hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 7 ngày với các tổ chức tín dụng, với quy mô tối đa 2 tỷ USD. Theo phương án, NHNN mua USD giao ngay và bán USD kỳ hạn, qua đó cung ứng VND trong ngắn hạn. Tỷ giá mua giao ngay được công bố ở mức 24.406 VND/USD, còn tỷ giá kỳ hạn là 24.412 VND/USD.
Với hạn mức tối đa 2 tỷ USD, lượng VND tương ứng về mặt lý thuyết khoảng 48.812 tỷ đồng. Tuy nhiên, đây chỉ là quy mô tối đa NHNN công bố, không đồng nghĩa toàn bộ hạn mức được sử dụng. Khối lượng thực tế phụ thuộc vào nhu cầu đăng ký của các tổ chức tín dụng.
Sang ngày 22/9, NHNN tiếp tục hỗ trợ thanh khoản qua kênh cầm cố, chào thầu 3.775 tỷ đồng kỳ hạn 7 ngày và 2.131 tỷ đồng kỳ hạn 14 ngày. Tổng cộng hơn 5.900 tỷ đồng được các tổ chức tín dụng hấp thụ với lãi suất 4,5%/năm. Trong khi đó, 6.557 tỷ đồng đến kỳ đáo hạn, khiến NHNN hút ròng 650 tỷ đồng trong phiên và lượng vốn đang lưu hành trên kênh cầm cố còn khoảng 199.752 tỷ đồng.
Đến ngày 23/9, quy mô chào thầu qua kênh OMO tiếp tục được thu hẹp, từ 63.000 tỷ đồng trong phiên 21/9 xuống 11.000 tỷ đồng ngày 22/9 và còn 5.000 tỷ đồng ngày 23/9. Việc quy mô hỗ trợ được giảm nhanh trong bối cảnh lãi suất liên ngân hàng hạ nhiệt cho thấy nhu cầu bổ sung thanh khoản tức thời của hệ thống đã giảm so với đầu tuần.
Thanh khoản cải thiện nhưng áp lực chi phí vốn vẫn hiện hữu
Theo đánh giá của các chuyên gia, diễn biến lãi suất liên ngân hàng những ngày qua phản ánh sự biến động ngắn hạn của thanh khoản và chưa đồng nghĩa áp lực nguồn vốn trong hệ thống đã được giải quyết hoàn toàn.
Trước đó, trong tuần 14-18/9, lãi suất liên ngân hàng đã tăng trở lại ở phần lớn các kỳ hạn trong bối cảnh NHNN rút ròng. Đến ngày 17/9, lãi suất qua đêm ở mức 3,69%/năm, kỳ hạn 2 tuần lên 5,43% và kỳ hạn 1 tháng ở 6,19%/năm.
Một số biện pháp hỗ trợ thanh khoản được triển khai trong quý II và quý III/2026 gồm việc nâng tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước được tính vào LDR từ 20% lên 50%, đồng thời nới tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%.
Ông Hoàng Việt Phương, Giám đốc Khối Phân tích và Tư vấn đầu tư của VNDirect, cho rằng quá trình cải thiện thanh khoản mới ở giai đoạn đầu và cần thêm thời gian để đánh giá mức độ bền vững. Theo ông, các quy định nới LDR và tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn mới có hiệu lực khoảng hai tháng nên tác động giải phóng thanh khoản có thể chưa phản ánh đầy đủ vào mặt bằng lãi suất.
Ông Phương cũng cho rằng nếu dòng tiền ngân sách tiếp tục quay trở lại nền kinh tế cùng với tốc độ giải ngân đầu tư công tăng trong quý IV, đây sẽ là yếu tố hỗ trợ thanh khoản hệ thống. Ngược lại, áp lực lạm phát, giá năng lượng thế giới và diễn biến chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn là những yếu tố cần theo dõi.
Theo VNDirect, nếu Fed phát tín hiệu sẵn sàng tăng lãi suất nhiều lần, áp lực lên tỷ giá USD/VND và lãi suất ngắn hạn có thể gia tăng, tạo thêm thách thức đối với điều hành thanh khoản. Trong trường hợp Fed duy trì lãi suất hoặc tăng theo hướng thận trọng, tác động đến tỷ giá, thanh khoản và mặt bằng lãi suất trong nước có thể được hạn chế hơn.
Trong khi đó, các chuyên gia TPS cho rằng nguồn vốn ngắn hạn trong hệ thống đã được cải thiện nhưng áp lực hiện nay có xu hướng chuyển sang nguồn vốn trung và dài hạn. Trong tháng 8, các ngân hàng phát hành khoảng 23.200 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất bình quân gần 8,9%/năm, cho thấy chi phí huy động nguồn vốn này vẫn ở mức cao.
Nhóm chuyên gia TPS nhận định các biện pháp hỗ trợ thanh khoản của NHNN có thể giúp ổn định nguồn vốn trong ngắn hạn, nhưng khó giải quyết hoàn toàn áp lực chi phí vốn nếu tăng trưởng tín dụng tiếp tục cao hơn tăng trưởng huy động.
Trung Anh