Lý do ngân hàng từ chối cho vay với các dự án bất động sản

Theo Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, quyết định cho vay của ngân hàng phụ thuộc vào khả năng cân đối vốn cũng như thứ tự mục tiêu ưu tiên. Theo đó, ngay cả khi có những dự án bất động sản có khả năng trả nợ nhưng ngân hàng vẫn từ chối cho vay, nguyên nhân là do thời hạn vay của dự án không phù hợp với khả năng cân đối vốn của ngân hàng.

Nhiều dự án bất động sản khả thi vẫn có thể bị từ chối cho vay

Chiều 28/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận về "Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý thị trường bất động sản và phát triển nhà ở xã hội từ năm 2015 đến hết năm 2023". Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng đã giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Về những khó khăn trong tiếp cận tín dụng của lĩnh vực bất động sản, Thống đốc nhấn mạnh, vốn đầu tư vào thị trường bất động sản thường yêu cầu giá trị lớn và thời hạn dài. Vì vậy cần huy động từ nhiều kênh và vốn ngân hàng chỉ là một kênh. Theo quy định của pháp luật hiện hành, các tổ chức tín dụng sẽ tự quyết định cấp tín dụng trên cơ sở thỏa thuận với khách hàng về mức cho vay về thời hạn về lãi suất.

Nhiều đại biểu Quốc hội cho rằng doanh nghiệp vẫn khó tiếp cận vốn, lãi suất vay bất động sản cao. Bà Huỳnh Thị Phúc, Phó trưởng đoàn chuyên trách tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu nêu thực tế phần lớn các doanh nghiệp bất động sản nhỏ và vừa gặp khó khi tiếp cận vốn tín dụng do thiếu tài sản đảm bảo, các ngân hàng kiểm soát rủi ro cho vay. Bà cho hay có thời điểm lãi suất cho vay tăng vọt, lên 12-14% một năm.

Hệ luỵ được ông Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) chỉ ra là doanh nghiệp bất động sản khó có thể giảm giá nhà, vì "đã phải vay cao để triển khai dự án".

Giải trình, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng cho hay vốn cho vay các dự án bất động sản thường dài hạn, trong khi huy động của các tổ chức tín dụng là ngắn hạn. Về phía các ngân hàng, họ phải đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn, thu hồi vốn để chi trả cho người gửi tiền. Do đó, ngay cả khi dự án khả thi, có khả năng trả nợ nhưng ngân hàng đành từ chối vì "thời hạn vay dài hoặc cần ưu tiên cho các khoản cấp bách hơn", bà nói.

Ngoài ra, ngân hàng cũng có thể từ chối cho vay bởi có ưu tiên mục tiêu cấp bách khác, để đảm bảo an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Thực tế, lãi suất cho vay đã giảm khoảng 3% so với đầu năm 2022. Bà Hồng nói đây là nỗ lực từ phía các tổ chức tín dụng. "Ngân hàng Nhà nước luôn chỉ đạo các nhà băng đơn giản thủ tục, tiết kiệm để có nguồn lực hạ lãi suất", bà chia sẻ, thêm rằng khi doanh nghiệp, người dân khó khăn, các tổ chức tín dụng đã dành nguồn lực để giảm lãi, thuế lên tới 60.000 tỷ đồng.

Thống đốc cũng cho rằng tín dụng ngân hàng chỉ là một kênh được huy động cho thị trường này (bên cạnh đó còn các kênh khác như thị trường chứng khoán, trái phiếu...).

Theo Thống đốc, trong báo cáo của Bộ Xây dựng cho hay, nửa cuối năm 2022, việc tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp rất khó khăn, ngay cả khi có tài sản đảm bảo. Về vấn đề này, Thống đốc giải thích thêm, do sự cố tại Ngân hàng SCB vào đầu tháng 10/2022 có ảnh hưởng đến thanh khoản toàn hệ thống, đến niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài, tỷ giá có thể tăng tới 10%.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu cao nhất là đảm bảo an toàn hệ thống, đảm bảo khả năng chi trả cho người gửi tiền. Vì vậy, khi đó, Ngân hàng Nhà nước tăng lãi suất tiền gửi và không nới room tín dụng nhằm đảm bảo thanh khoản hệ thống.

Tại thời điểm đó, bản thân các tổ chức tín dụng cũng rất thận trọng cho vay, nhất là cho vay các dự án bất động sản có kỳ hạn dài, nhằm đảo bảo thanh khoản của mình. Đến khi thanh khoản cơ bản ổn định, cuối tháng 12/2022, Ngân hàng Nhà nước mới nới room tín dụng.

Kỳ vọng khởi sắc trong thời gian tới

Còn theo ông Trịnh Xuân An, Ủy viên thường trực Ủy ban Quốc phòng an ninh nói đã tới lúc nên để các ngân hàng tập trung vào hỗ trợ người đi vay, thay vì doanh nghiệp. Bởi theo ông, lâu nay cái gì cũng giao cho ngân hàng, nhưng họ phải làm chức năng của tổ chức tín dụng. Tức là, các ngân hàng phải đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn, hệ thống.

"Không thể bắt ngân hàng đi huy động vốn bình thường để cho vay ưu đãi hoặc lấy vốn ngắn hạn cho vay dài hạn", ông nói.

Với phản ánh của một số đại biểu về lãi suất cho vay còn cao, Thống đốc cho rằng, người vay bao giờ cũng mong muốn lãi suất thấp là điều dễ hiểu. Dù vậy, Thống đốc mong Quốc hội nhìn nhận sự cố gắng của ngành ngân hàng. Những năm qua, lãi suất trên thế giới liên tục tăng cao nhưng mặt bằng lãi suất của Việt Nam vẫn được kiểm soát, lãi suất cho vay hiện đã giảm 3% so với đầu năm 2022.

"Khi doanh nghiệp và người dân khó khăn , các tổ chức tín dụng đã dành chính nguồn lực tài chính của mình để miễn, giảm lãi cho doanh nghiệp và người dân. Ứớc tính con số này lên tới 60.000 tỷ đồng. Đây là con số không nhỏ", Thống đốc thông tin.

Về tín dụng nhà ở xã hội, Thống đốc cho hay, việc thực hiện mục tiêu phát triển nhà ở xã hội phụ thuộc nhiều vào nguồn lực nhà nước.

Hiện nay, Ngân hàng chính sách xã hội đang triển khai 4 chương trình tín dụng chính sách nhà ở xã hội song ngân hàng này chỉ là đơn vị giải ngân, đối tượng vay do quy định của các bộ, ngành đề ra.

Trong bối cảnh nguồn vốn ngân sách dành cho nhà ở xã hội còn hạn chế, thời gian qua, ngành ngân hàng đã đưa ra gói gói tín dụng 120.000 tỷ đồng (hiện đã tăng lên 145.000 tỷ đồng). Đây là nguồn vốn do các tổ chức tín dụng tự huy động được từ người dân, sử dụng chính nguồn lực của mình để giảm lãi suất cho người vay.

"Giải ngân gói tín dụng này vẫn còn hạn chế (1.700 tỷ đồng). Sau COVID-19, nguồn thu của người có thu nhập thấp ngày càng khó khăn nên cầu vốn chưa cao. Hy vọng thời gian tới, khi khó khăn giảm bớt, cầu vốn của người dân sẽ tăng lên", Thống đốc kỳ vọng.

Hồng Quang