Mất an toàn do sử dụng mũ bảo hiểm không đạt chuẩn

Mũ bảo hiểm là thứ không thể thiếu khi tham gia giao thông nhưng điều đáng nói chính những chiếc mũ kém chất lượng, không đạt chuẩn lại là sự lựa chọn của nhiều người vì giá thành rẻ, đội vào lại nhẹ và mát. Thế nhưng khi chẳng may xảy ra tại nạn, chiếc mũ được gắn mác "mũ bảo hiểm giá rẻ" trở nên vô dụng, đôi khi lại là tác nhân chính gây thương tổn cho người tham gia giao thông.

Quy định người ngồi trên mô tô, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm đã được thực hiện trong nhiều năm qua và mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiệt hại về người trong các vụ tai nạn giao thông. Thế nhưng, vấn nạn mũ giả mũ bảo hiểm có giá rẻ, không có tem  hợp quy vẫn được bày bán tràn lan, đe dọa đến quyền lợi và sự an toàn cho người tiêu dùng.

Theo Nghị định 87/2016/NĐ-CP, chỉ các tổ chức, cá nhân đã đăng ký kinh doanh, có địa điểm cụ thể và địa chỉ rõ ràng mới được bán mũ bảo hiểm. Tuy nhiên, trên nhiều tuyến đường, chợ, vỉa hè, cửa hàng tạp hóa, xe đẩy… mũ bảo hiểm siêu mỏng, siêu rẻ vẫn được bày bán công khai.

Trước đây, Người tiêu dùng phải bỏ ra ít nhất 200.000 đồng mới có thể sở hữu được một chiếc mũ bảo hiểm. Thế nhưng, giờ đây người tiêu dùng chỉ cần bỏ ra vài chục nghìn đồng là có thể sắm ngay cho mình được một chiếc mũ bảo hiểm như ý. Thậm chí ngay cả các đợt hội chợ, mũ bảo hiểm giá rẻ được bày bán rất nhiều. Mũ bảo hiểm còn được các công ty, doanh nghiệp tận dụng làm tặng phẩm, quà kèm.

Ngoài ra, trên nhiều trang mạng xã hội, việc chào bán mũ bảo hiểm giá rẻ cũng diễn ra phổ biến. Theo những người kinh doanh mặt hàng này, sở dĩ mũ bảo hiểm giá rẻ được khách hàng ưa chuộng là bởi giá “mềm”, mẫu mã thay đổi liên tục để người tiêu dùng thay đổi thời trang.

Mũ bảo hiểm 'rởm' hại người tham gia giao thông

Thông tin từ Đội Cảnh sát giao thông (CSGT) Đường bộ số 7 cho biết, trong tháng 3 vừa qua, trên tuyến đường Nguyễn Trãi (đoạn hầm chui Thanh Xuân, quận Thanh Xuân, Hà Nội) đã bất ngờ xảy ra 1 vụ tai nạn giao thông khiến 1 người phụ nữ đi xe máy bị thương ở vùng đầu.

Đáng chú ý, vết thương ở vùng đầu của nạn nhân lại xuất phát từ chiếc mũ bảo hiểm kém chất lượng khi vật này dễ dàng vỡ sau chấn động và làm rách đầu người sử dụng.

Được biết, nạn nhân trong vụ tai nạn giao thông trên đã được hỗ trợ sơ cứu tại chỗ và đưa đi cấp cứu.

Trước đó, tại ngã ba Hoàng Đạo Thúy (đoạn giao với đường Trần Duy Hưng, quận Cầu Giấy, Hà Nội) cũng đã xảy ra 1 vụ va chạm giao thông giữa 1 xe máy và 1 xe ba gác.

Giống với vụ tai nạn tại Thanh Xuân, sau khi ngã khỏi phương tiện thì phần đầu của người đi xe máy đã đập xuống đường. Lúc này, chiếc mũ bảo hiểm kém chất lượng vỡ thành nhiều mảnh, thậm chí 1 mảnh vỡ từ chiếc mũ đã cắt vào đầu người đi xe máy khiến tổn thương nghiêm trọng hơn.

Hậu quả của vụ tai nạn là lời cảnh tỉnh về những hiểm họa nghiêm trọng, ẩn sau việc sử dụng mũ bảo hiểm kém chất lượng. Mũ bảo hiểm đạt chuẩn sẽ có một lớp nhựa và lớp xốp EPS giúp giảm xung lực đối với vùng đầu nếu không may xảy ra va chạm. Tuy nhiên, đối với những mũ mạo danh này thì chỉ có duy nhất lớp nhựa cứng, khi xảy ra va chạm sẽ bị vỡ thành những mảnh nhỏ gây tổn thương cho vùng đầu .

Hiện, Luật chỉ xử phạt hành chính với những trường hợp điều khiển xe gắn máy không đội mũ bảo hiểm, đội không đúng quy cách. Còn việc đội mũ kém chất lượng lại chưa có chế tài cụ thể. 

Bên cạnh đó là tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về lợi ích và tác dụng của mũ bảo hiểm đạt chuẩn. Bởi thực tế cho thấy việc sử dụng mũ thời trang khi di chuyển trên xe gắn máy chủ yếu xuất phát từ lựa chọn của người dân để đối phó với lực lượng chức năng, loại mũ này không có tác dụng bảo vệ đầu và khi có tai nạn xảy ra sẽ không chịu được va đập, dễ dàng vỡ nát.

Mũ bảo hiểm giá rẻ, kém chất lượng vẫn bán tràn lan ngoài thị trường

Trên thực tế, đã không ít lần lực lượng chức năng các tỉnh phát hiện và xử lý lượng lớn mũ bảo hiểm giả mạo nhãn hiệu, mũ bảo hiểm kém chất lượng. Đơn cử gần đây nhất, Đội QLTT số 4, Cục QLTT tỉnh Phú Yên phối hợp với lực lượng Công an huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên đã phát hiện 700 chiếc mũ bảo hiểm không có hoá đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ của hàng hoá. 

Tiếp đến, Đội QLTT số 1 – Cục QLTT tỉnh Quảng Ninh đã phối hợp với Phòng Cảnh sát giao thông đường bộ, đường sắt - Công an tỉnh Quảng Ninh kiểm tra xe ô tô tải mang biển số 14H-008.87 trên địa bàn Tp Hạ Long. Trong quá trình thực hiện quyết định khám, Đội QLTT số 1 đã phát hiện 468 chiếc mũ bảo hiểm mang nhãn hiệu Honda có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu. Bên cạnh đó, ông Trọng Thành Vinh -chủ hàng - không thể xuất trình bất kỳ hoá đơn hoặc chứng từ nào liên quan đến số hàng hoá trên xe. Xét thấy toàn bộ số hàng hóa trên xe ô tô tải có dấu hiệu vi phạm pháp luật là hàng hoá giả mạo nhãn hiệu HONDA. Đội QLTT số 1 tiến hành tạm giữ toàn bộ số hàng hóa trên để tiến hành xác minh tình tiết theo quy định.

Theo một chuyên gia về an toàn giao thông, mỗi chiếc mũ khi sản xuất ra phải bảo đảm đạt tiêu chuẩn chất lượng về chất liệu vỏ mũ, đệm bảo vệ và quai đeo; đạt các chỉ tiêu về kích thước và các chỉ số thử nghiệm bảo đảm an toàn đối với người dùng. Kết quả công bố khảo sát chất lượng của Ủy ban An toàn giao thông quốc gia trên 540 loại mũ bảo hiểm cho thấy, có đến 25,9% số mũ là "mũ bảo hiểm lưỡi trai", loại mũ có lớp vỏ nhựa mỏng, không có xốp hoặc phần xốp rất mỏng bảo vệ phần đầu của người sử dụng cho nên không được xem là mũ bảo hiểm cho người đi mô-tô, xe máy theo quy định.

Đại diện một số doanh nghiệp sản xuất mũ bảo hiểm cho biết: Chi phí để sản xuất một chiếc mũ bảo hiểm đáp ứng tối thiểu các tiêu chuẩn an toàn hiện nay khoảng 60 nghìn đến 70 nghìn đồng, nhưng tại các cửa hàng bán với giá 30 nghìn đồng/chiếc. Một số đối tượng đã lợi dụng kẽ hở của quy định pháp luật, cơ chế chính sách thuận lợi cho các doanh nghiệp trong nước mở rộng sản xuất, kinh doanh trong ngành hàng mũ bảo hiểm để cấu kết, trao đổi mua bán, cung cấp nguồn hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, linh kiện giá rẻ, không bảo đảm chất lượng để lắp ráp và tự in nhãn hàng hóa, dán dấu hợp quy giả mạo, cho nên các sản phẩm mũ bảo hiểm chưa được đăng kiểm, chứng nhận hợp quy.

Báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới đã chỉ rõ, đội mũ bảo hiểm chất lượng tốt có thể giảm 69% chấn thương sọ não và giảm 42% khả năng tử vong đối với người ngồi trên xe máy khi có va chạm giao thông. Những người không đội mũ bảo hiểm sẽ gặp chấn thương nặng và tử vong cao gấp ba lần so với người đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn. Tại Việt Nam, tỷ lệ người tham gia giao thông đội mũ giả mạo mũ bảo hiểm (mũ lưỡi trai nhựa) khá cao, bình quân khoảng 20% trên cả nước; tại một số thành phố lớn như Hà Nội thậm chí lên tới 40%.

Tình trạng mũ bảo hiểm giá rẻ, làm giả, làm nhái được bày bán công khai - điều này không những làm ảnh hưởng đến cơ sở làm ăn chân chính, thất thoát ngân sách nhà nước mà qua đó không bảo vệ sự an toàn cho người tiêu dùng, trong khi đó, thời gian gần đây công tác kiểm tra, xử lý mặt hàng này dường như bị thả nổi, vì vậy thị trường MBH giá rẻ diễn ra tràn lan, khó kiểm soát.

Trước thực trạng trên đòi hỏi các ngành chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý, tịch thu, tiêu hủy các loại mũ bảo hiểm giá rẻ, không đảm bảo chất lượng, không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Và, quan trọng hơn cả vẫn là ý thức của người tiêu dùng, đừng vì ham giá rẻ mà mua mũ bảo hiểm kém chất lượng không đủ khả năng, che chắn để bảo vệ an toàn cho bản thân.

Thanh Phong