Sáng ngày 16/6, tại Hà Nội, Bộ Công Thương phối hợp với Chương trình Thương mại Khu vực vì Phát triển (RT4D) và Chương trình Đối tác Mekong - Australia (MAP) tổ chức hội thảo ''Nâng cao năng lực và hiểu biết của doanh nghiệp về Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)".
Tham dự hội thảo có hơn 100 đại biểu từ các doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, hiệp hội doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, đối tác phát triển, Đại sứ quán Australia và New Zealand, cùng Chương trình RT4D. Sự tham gia đa dạng này thể hiện mạng lưới hợp tác rộng rãi trong thúc đẩy việc tận dụng Hiệp định RCEP một cách thực chất và bao trùm tại Việt Nam.
Nội dung hội thảo tập trung chuyển hóa các cam kết của RCEP thành kiến thức và công cụ thực tiễn cho doanh nghiệp. Chương trình bao gồm cập nhật tình hình thực thi RCEP tại Việt Nam, chia sẻ kết quả khảo sát doanh nghiệp về mức độ tận dụng RCEP, các khuyến nghị nhằm tăng cường khả năng áp dụng Hiệp định, cùng các phiên trao đổi kỹ thuật và thảo luận nhóm về những vấn đề doanh nghiệp quan tâm như quy tắc xuất xứ, yêu cầu tuân thủ trong thương mại và các tình huống kinh doanh theo từng ngành.
Hội thảo ''Nâng cao năng lực và hiểu biết của doanh nghiệp về Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP)
Trong khuôn khổ hội thảo, Ban tổ chức ra mắt Cẩm nang "Tận dụng Hiệp định RCEP dành cho doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý". Được xây dựng trong khuôn khổ dự án với sự tham gia đóng góp của nhiều bên liên quan, cẩm nang là tài liệu tham khảo thực tiễn, giúp doanh nghiệp Việt Nam hiểu và áp dụng tốt hơn các quy định của RCEP trong hoạt động thương mại hằng ngày, bao gồm thủ tục xuất khẩu, tiếp cận thị trường và cơ hội thương mại khu vực.
Phát biểu tại hội thảo, bà Nguyễn Việt Chi - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương cho hay, RCEP hiện là khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới và là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy liên kết kinh tế, thương mại và đầu tư tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. RCEP đã và đang góp phần củng cố các chuỗi cung ứng khu vực, mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu của doanh nghiệp.
Ban tổ chức ra mắt Cẩm nang "Tận dụng Hiệp định RCEP dành cho doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý"
Theo bà Nguyễn Việt Chi, năm 2025, tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam với các nước thành viên RCEP đạt gần 503 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt khoảng 171 tỷ USD, tăng hơn 30% so với thời điểm Hiệp định bắt đầu có hiệu lực vào năm 2022.
Ngoài ra, dẫn kết quả khảo sát đánh giá tình hình tận dụng RCEP của doanh nghiệp Việt Nam do Trường Đại học Ngoại Thương thực hiện năm 2026 đối với 1.360 doanh nghiệp tại 34 tỉnh, thành phố, bà Nguyễn Việt Chi thông tin, khoảng 42,2% doanh nghiệp đánh giá RCEP tác động tích cực hoặc rất tích cực đối với hoạt động kinh doanh, trong khi 60,2% doanh nghiệp cho rằng, Hiệp định RCEP đã góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường xuất khẩu. \
Tuy nhiên, khảo sát cũng cho thấy khoảng 31,1% doanh nghiệp chưa ghi nhận tác động rõ ràng từ hiệp định. Điều này cho thấy, khoảng cách giữa việc tham gia hiệp định và tận dụng hiệu quả của các cơ hội từ hiệp định vẫn còn tương đối lớn, đặc biệt đối với các doanh nghiệp siêu nhỏ và vừa.
Nội dung hội thảo tập trung chuyển hóa các cam kết của RCEP thành kiến thức và công cụ thực tiễn cho doanh nghiệp.
Thông tin tổng quan và tình hình thực thi Hiệp định RCEP của doanh nghiệp, tại hội thảo, ông Quyền Anh Ngọc - Trưởng Phòng ASEAN, Vụ Chính sách thương mại đa biên ghi nhận, nhận thức và mức độ hiểu biết về RCEP của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn còn hạn chế dẫn đến tỷ lệ tận dụng ưu đãi chưa cao.
Bên cạnh đó, theo đại diện Vụ Chính sách thương mại đa biên, trong quá trình thực thi RCEP, doanh nghiệp còn khó khăn trong áp dụng quy tắc xuất xứ và thủ tục chứng nhận xuất xứ, bao gồm việc lựa chọn FTA phù hợp và đáp ứng các yêu cầu về hồ sơ, chứng từ. Một số quy định thực thi còn phức tạp, như Điều khoản Khác biệt thuế và C/O giáp lưng, làm gia tăng chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.
Ngoài ra, sự khác biệt về thuế quan và các biện pháp phi thuế quan giữa các thành viên làm tăng chi phí tìm hiểu thông tin và thực hiện thủ tục; một số doanh nghiệp vẫn ưu tiên sử dụng các FTA ASEAN+1 khác thay vì RCEP do đơn giản hơn và lộ trình cắt giảm thuế quan đi trước so với RCEP
Anh Đào