New Zealand vừa khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu đối với một số sản phẩm thanh nhôm định hình nhập khẩu sau khi ghi nhận lượng hàng vào thị trường này tăng mạnh trong những năm gần đây.
Động thái mới tiếp tục cho thấy xu hướng gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại trên thế giới, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp Việt Nam phải chủ động theo dõi và tham gia đầy đủ quá trình điều tra để bảo vệ quyền lợi xuất khẩu.
New Zealand lo ngại nhập khẩu tăng mạnh gây thiệt hại ngành sản xuất nội địa. (Ảnh minh hoạ/TL)
Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), ngày 28/5/2026, Bộ trưởng Bộ Thương mại và Tiêu dùng New Zealand đã quyết định khởi xướng điều tra tự vệ toàn cầu đối với một số sản phẩm thanh nhôm định hình nhập khẩu theo đề xuất của Bộ Kinh doanh, Đổi mới và Việc làm New Zealand (MBIE).
Sản phẩm thuộc diện điều tra là các mặt hàng thanh, que và cấu kiện định hình bằng hợp kim nhôm thuộc các mã HS 7604.21.00 00B và 7604.29.09 00F. Các sản phẩm này có thể ở dạng nguyên bản hoặc đã qua gia công cơ khí, anod hóa, sơn phủ và các công đoạn xử lý bề mặt khác.
Theo hồ sơ do ngành sản xuất nội địa New Zealand cung cấp, lượng thanh nhôm định hình nhập khẩu đã gia tăng đáng kể trong giai đoạn 2023 - 2025. Tỷ lệ nhập khẩu so với sản lượng sản xuất trong nước tăng từ 50% lên 64%, trong khi thị phần hàng nhập khẩu tăng từ 33% lên 39%.
Nguyên đơn cho rằng sự gia tăng này xuất phát từ những thay đổi trong chính sách thương mại và chính sách công nghiệp của một số quốc gia, tạo ra lượng hàng dư thừa đổ vào thị trường New Zealand.
Bên cạnh đó, hồ sơ điều tra cũng cáo buộc khối lượng nhập khẩu gia tăng cùng mức giá cạnh tranh của hàng ngoại đã gây ảnh hưởng tiêu cực tới ngành sản xuất nhôm nội địa, thể hiện qua sự suy giảm về sản lượng, doanh số, thị phần, khả năng sinh lời, năng suất lao động và việc làm.
Doanh nghiệp xuất khẩu cần sớm tham gia vụ việc
Theo thông báo của cơ quan điều tra, Australia và Singapore được loại trừ hoàn toàn khỏi phạm vi điều tra theo các cam kết trong các hiệp định thương mại tự do song phương với New Zealand. Đối với các quốc gia còn lại, biện pháp tự vệ nếu được áp dụng sẽ có hiệu lực trên phạm vi toàn cầu, không phân biệt nguồn gốc xuất xứ hàng hóa.
MBIE dự kiến hoàn tất báo cáo điều tra và trình Bộ trưởng Bộ Thương mại và Tiêu dùng New Zealand vào cuối tháng 9/2026. Trên cơ sở kết quả điều tra, New Zealand có thể áp dụng biện pháp tự vệ tạm thời hoặc chính thức nếu xác định hàng nhập khẩu gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước.
Trong thời gian tới, cơ quan điều tra sẽ phát hành bảng câu hỏi và thu thập ý kiến từ các bên liên quan, bao gồm nhà sản xuất, nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu, hiệp hội ngành hàng và chính phủ các nước có liên quan.
Trước diễn biến này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các doanh nghiệp Việt Nam chủ động rà soát hoạt động xuất khẩu sang New Zealand trong giai đoạn 2023 - 2025, đặc biệt đối với các sản phẩm thanh nhôm định hình thuộc các mã HS đang bị điều tra.
Doanh nghiệp cũng cần sớm đăng ký tư cách bên liên quan để tiếp cận hồ sơ công khai, theo dõi diễn biến vụ việc và chuẩn bị nguồn lực tham gia trả lời bảng câu hỏi điều tra khi được yêu cầu. Việc hợp tác đầy đủ với cơ quan điều tra sẽ giúp doanh nghiệp có cơ hội trình bày quan điểm, cung cấp thông tin thực tế và bảo vệ quyền lợi trong trường hợp New Zealand xem xét áp dụng biện pháp tự vệ.
Theo các chuyên gia, trong bối cảnh nhiều thị trường gia tăng sử dụng các công cụ phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ sản xuất trong nước, việc chủ động theo dõi, cập nhật thông tin và phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam nhằm hạn chế rủi ro và duy trì thị trường xuất khẩu ổn định.
PV