Nhật Bản cảnh báo về sự nguy hiểm của việc dùng thực phẩm chức năng

Nhà nghiên cứu Chikako Uneyama, người đã từng đưa ra cảnh báo về chất bổ sung beni koji từ rất lâu trước khi vụ bê bối Kobayashi Pharmaceutical nổ ra, cảnh báo: “Người tiêu dùng nên hết sức thận trọng với những sản phẩm thực phẩm chức năng có chứa thành phần tương tự như thuốc”…

Vụ bê bối về thực phẩm chức năng beni kōji (gạo men đỏ) của Kobayashi Pharmaceutical đã làm nổi bật những bất cập về quy định khiến Nhật Bản không thể nhanh chóng giải quyết những lo ngại liên quan đến thực phẩm có tuyên bố tăng cường sức khỏe, bất chấp những động thái gần đây của các nhà chuyên môn nhằm giúp người tiêu dùng cảnh giác.

Các chuyên gia cho rằng vụ bê bối thực phẩm chức năng beni kouji, liên quan đến 5 trường hợp tử vong và hơn 200 trường hợp nhập viện, không nên được coi là sự cố xảy ra một lần. Thay vào đó, nó nên được coi là một câu chuyện cảnh báo về việc những thực phẩm tốt cho sức khỏe như vậy có thể gây ra nhiều rủi ro hơn là lợi ích đối với sức khoẻ con người.

Bộ Y tế và Viện Khoa học Y tế Quốc gia Nhật Bản hiện đang cố gắng xác định chất độc hại trong sản phẩm thực phẩm chức năng chứa beni koji (gạo men đỏ) gây ra bệnh thận và các vấn đề sức khỏe khác được báo cáo trên toàn quốc và nước ngoài.

Tuy nhiên, các nhà chuyên môn tại Nhật Bản cho rằng hệ thống báo cáo hay còn gọi là công bố sản phẩm đang có vấn đề.

Thông thường, các nhà cung cấp thực phẩm chức năng ở Nhật Bản phải thông báo cho chính phủ khi họ nhận thấy những tổn hại về sức khỏe có liên quan đến việc tiêu thụ một số loại thực phẩm chức năng, bao gồm cả thực phẩm bổ sung. Nhưng hệ thống này bị giới hạn về phạm vi, bởi chỉ áp dụng bắt buộc đối với các sản phẩm có chứa ít nhất một trong bốn thành phần từ lâu đã được quảng cáo là có tác dụng giảm béo và chống lão hóa. Bốn thành phần được chỉ định là Coleus forskohlii, celandine, Pueraria mirifica và black cohosh.

Trong khi đó, với sản phẩm thực phẩm chứa beni koji của Kobayashi lại không có thành phần nào trong số bốn thành phần này, vì vậy các vấn đề sức khỏe liên quan đến sản phẩm của nhà sản xuất này không được báo cáo theo hệ thống.

Theo Japantimes, Bộ Y tế Nhật Bản đang vận hành một hệ thống tự nguyện trong đó các trung tâm y tế công cộng khi nhận được khiếu nại của người tiêu dùng liên quan đến thực chức năng sẽ phải báo cáo cho Bộ Y tế. Nhưng chỉ có 18 trường hợp được báo cáo tự nguyện vào cơ sở dữ liệu của Bộ Y tế trong 18 tháng từ tháng 6/2020 đến cuối năm 2022.

Các chuyên gia cũng cho rằng vụ bê bối của Kobayashi Pharmaceutical sẽ là hồi chuông cảnh tỉnh về sự nguy hiểm của việc dùng thực phẩm bổ sung thay thế cho thuốc kê đơn.

Dược sĩ và nhà nghiên cứu tại Đại học Ritsumeikan, ông Chikako Uneyama đã từng đưa ra cảnh báo về chất bổ sung beni kōji từ rất lâu trước khi vụ bê bối nổ ra. Theo ông Uneyama, thực phẩm chức năng beni koji Koresute Herupu (men gạo đỏ hỗ trợ cholesterol) do Kobayashi Pharmaceutical tiếp thị có tổng lượng hàng ngày là 2 miligam Monacolin, cùng thành phần có trong thuốc chống cholesterol lovastatin, với liều nhỏ nhất hàng ngày là 2,5 mg.

“Người tiêu dùng nên hết sức thận trọng với những sản phẩm có chứa thành phần tương tự như thuốc. Nếu chúng có lợi cho sức khỏe thì chúng cũng có thể có tác dụng phụ”, Uneyama nói. Đồng thời, cho biết thêm rằng “nhiều người lầm tưởng thực phẩm chức năng không có hại, trong khi thực tế, thuốc kê đơn hiệu quả hơn, rẻ tiền và an toàn hơn”.

Các chuyên gia y tế tại Nhật Bản đã nêu lên những lo ngại về việc Kobayashi Pharmaceutical không đạt được chứng nhận GMP (Thực hành sản xuất tốt) cho nhà máy sản xuất thực phẩm bổ sung bị nhiễm độc.

Mặc dù chứng nhận GMP đề cập đến một tập hợp các biện pháp nhằm đảm bảo rằng các sản phẩm dược phẩm và thực phẩm được sản xuất và thử nghiệm theo các hướng dẫn được xác định rõ ràng và được ghi chép đầy đủ. Nhưng, theo nhà khoa học Uneyama, chỉ riêng các chứng nhận thì không đảm bảo an toàn, đồng thời lưu ý rằng chất lượng của các cơ quan chứng nhận là khác nhau và việc tuân thủ quy trình thực sự tùy thuộc vào các nhà sản xuất.

Các nhà khoa học về y tế tại Nhật Bản cũng cho rằng ngay cả khi xác định được tác nhân gây bệnh thì đó vẫn chưa phải là kết thúc. Theo họ, cần tận dụng cơ hội này để thiết lập hệ thống báo cáo kịp thời, cải thiện cơ sở dữ liệu cho các báo cáo đó và nhanh chóng hành động dựa trên đánh giá của các chuyên gia y tế.

Trong khi đó, tờ Japantimes hôm thứ Sau 12/4, dẫn thông tin từ cơ quan Các vấn đề Người tiêu dùng Nhật Bản, cho biết có 18 trong số gần 7.000 sản phẩm có nhãn “thực phẩm chức năng” ở Nhật Bản đã nhận được hơn 110 báo cáo từ các chuyên gia y tế về việc chúng gây ra một số tổn hại về sức khoẻ cho người tiêu dùng. Trong đó, có sản phẩm thực phẩm chức năng chứa beni koji của Kobayashi Pharmaceuticals.

Theo kết quả khảo sát của cơ quan này, các nhà sản xuất thực phẩm chức năng, gồm 11 công ty tiếp thị và bán 18 sản phẩm thực phẩm chức năng cho rằng trong hầu hết các trường hợp, người dùng gặp các triệu chứng nhẹ như tiêu chảy và phát ban.

Rõ ràng, với những thông tin nêu trên, cho thấy các sản phẩm thực phẩm chức năng co xuất xứ từ Nhật Bản vẫn còn là một khoảng trống lớn đối với vấn đề sức khoẻ của người dùng. Trong khi, Nhật Bản vốn được người tiêu dùng tại nhiều nước, trong đó có Việt Nam đặc biệt tin tưởng về chất lượng.

Nhưng qua vụ bê bối của Kobayashi và hàng nghìn sản phẩm còn chưa rõ cả về lợi hay hại từ các sản phẩm thực phẩm chức năng có nguồn gốc Nhật Bản, người tiêu dùng tại Việt Nam cần hết sức cẩn trọng.

Minh Đức