Các hạt vi nhựa rơi ra khỏi quần áo tổng hợp khi giặt nhiễm vào trong máu, phổi và não của chúng ta. Quần áo polyester bị loại bỏ đang lấp đầy các bãi chôn lấp và thải chất độc ra môi trường… đã trở thành vấn đề đáng báo động trên toàn cầu đối với nỗ lực giảm phát thải carbon.
Thời trang cần đẩy nhanh nỗ lực loại bỏ nguồn cung polyester tái chế ngày càng tăng và các vật liệu khác làm từ nhiên liệu hóa thạch. Ảnh: Getty Images
Một báo cáo mới của tập đoàn thương mại Textile Exchange nhấn mạnh, rằng thời trang không chỉ cần ngừng tạo ra quá nhiều thứ mới mà còn phải từ bỏ sự phụ thuộc hoàn toàn vào các vật liệu nhựa nguyên sinh như polyester để đáp ứng các mục tiêu về khí hậu của ngành.
Lượng khí thải của ngành thời trang cần phải giảm ít nhất một nửa vào cuối thập kỷ này để phù hợp với các tham vọng đã được quốc tế thống nhất nhằm hạn chế mức độ nóng lên toàn cầu. Nhưng điều đó sẽ không xảy ra trừ khi ngành công nghiệp này chậm lại và ngừng sử dụng khối lượng mới hàng dệt làm từ nhiên liệu hóa thạch vốn đã giúp thúc đẩy tăng trưởng trong nhiều thập kỷ.
Theo Textile Exchange, polyester giá rẻ và đa năng là loại vật liệu được sử dụng nhiều nhất trên thế giới, chiếm hơn một nửa sản lượng toàn cầu vào năm 2022. Thêm vào các chất tổng hợp khác, như nylon và acrylic, thị phần của nhựa sẽ tăng lên gần 2/3 trong số các mặt hàng dệt được sản xuất mỗi năm. Ngay cả trong các sản phẩm làm từ vải tự nhiên như len và bông, thường có nhựa ở dạng elastane để tạo độ co giãn hoặc ẩn trong chỉ, đường viền và lớp phủ.
Tất cả đều phải trả giá đắt về môi trường. Trên thực tế, để đáp ứng nhu cầu từ ngành may mặc, giày dép và dệt may gia đình, các nhà sản xuất polyester đã thải 125 triệu tấn carbon dioxide vào khí quyển vào năm 2022, tương đương với gần 30 triệu ô tô và nhiều hơn bất kỳ vật liệu nào khác. Các hạt vi nhựa rơi ra khỏi quần áo tổng hợp khi giặt sẽ có trong máu, phổi và não của chúng ta. Quần áo polyester bị loại bỏ đang lấp đầy các bãi chôn lấp và thải chất độc ra môi trường.
Báo cáo cho biết, để chống lại những căn bệnh này, thời trang cần tăng tốc đáng kể các nỗ lực đưa hoạt động tái chế từ dệt may ra thị trường, khám phá những cải tiến mới như vật liệu sinh học và vật liệu làm từ carbon thu giữ và cuối cùng là giảm tổng số lượng vật liệu mới đưa ra thị trường.
|
Việc khử cacbon trong ngành công nghiệp thời trang dự kiến sẽ tiêu tốn khoảng 1 nghìn tỷ USD trong những thập kỷ tới Số tiền đó sẽ đến từ đâu và nó được phân phối như thế nào vẫn là những câu hỏi mở mà chưa có lời giải đáp
|
Giám đốc cấp cao về tác động của khí hậu và thiên nhiên tại Textile Exchange, ông Beth Jensen, cho biết: “Chúng ta phải loại bỏ polyester làm từ nhiên liệu hóa thạch nguyên chất ra khỏi chuỗi cung ứng, đồng thời suy nghĩ về việc sản xuất chu đáo hơn”.
Không phải ai cũng đồng ý rằng vật liệu nhựa sẽ có chỗ đứng trong tương lai của thời trang. Năm ngoái, liên minh các nhóm môi trường tại đã phát động chiến dịch kêu gọi các thương hiệu thời trang cam kết loại bỏ hoàn toàn các vật liệu làm từ nhiên liệu hóa thạch vào cuối thập kỷ này.
Theo một số công ty, đó là một thách thức nhưng không hoàn toàn phi thực tế, nhưng đòi hỏi các thương hiệu trong ngành cần có cách tiếp cận đa sắc thái hơn. Trên thực tế, chúng ta đã có sẵn một lượng lớn sản phẩm có chất liệu polyester, nylon và elastane - nguyên liệu tiềm năng cho vật liệu tái chế không nên lãng phí. Hơn nữa, với tốc độ sản xuất hiện tại, việc thay thế hàng dệt may dựa trên nhiên liệu hóa thạch bằng các sản phẩm thay thế tự nhiên có nguy cơ gây thêm căng thẳng cho tài nguyên đất và nước vốn đã căng thẳng.
Tuy nhiên, ngành công nghiệp này đang tiến quá chậm trong việc giải quyết vấn đề sử dụng nhựa nguyên chất. Theo Textile Exchange, mặc dù polyester tái chế chiếm 14% sản lượng toàn cầu vào năm 2022, nhưng con số này vẫn giảm 1% so với một năm trước đó.
Việc hướng chuyển đổi ngành công nghiệp thời trang khỏi polyester nguyên chất phụ thuộc vào các công nghệ mới và mới nổi, chưa được vận hành trên quy mô lớn và đang tỏ ra khó khăn để đưa ra thị trường.
Những đổi mới về tái chế từ dệt may chỉ mới bắt đầu được công nghiệp hóa, với những người đi đầu phải đối mặt với những thách thức cơ cấu đáng kể. Đơn cử, nhà tái chế Thụy Điển Renewcell đã nộp đơn xin phá sản vào tháng 2 trong bối cảnh doanh số bán hàng tụt dốc.
Thất bại nổi tiếng của Renewcell đã thúc đẩy các khoản đầu tư mới và cam kết mới từ các thương hiệu và nhà tài trợ, nhưng cần nhiều kinh phí hơn và hợp tác nhiều hơn để thực sự mở rộng quy mô công nghệ tái chế dệt may cũng như cơ sở hạ tầng trong việc thu thập, phân loại cần thiết để cung cấp nguyên liệu thô cho ngành.
Textile Exchange cho biết những đổi mới mới hơn như nhựa sinh học hoặc vật liệu làm từ carbon thu được cũng có tiềm năng hứa hẹn, nhưng sẽ cần đầu tư đáng kể và nỗ lực hơn nữa để đảm bảo chúng thực sự mang lại tham vọng giảm tác động đến môi trường của ngành.
Trong khi đó, nhiều quốc gia đang cho thấy nỗ lực của họ nhằm hạn chế vấn đề gia tăng lượng phát thải carbon trong các sản phẩm tiêu dùng. Tại châu Âu, liên minh này đang xem xét đặt ra các yêu cầu đối với các thương hiệu về việc kết hợp nội dung tái chế vào sản phẩm, điều này sẽ thúc đẩy nhu cầu đưa công nghệ mới ra thị trường. Trong khi đó, tại Hoa Kỳ, một dự luật được đưa ra tại Thượng viện vào tháng trước có thể đưa ra các ưu đãi trị giá 14 tỷ USD cho các doanh nghiệp tham gia vào không gian thời trang tuần hoàn.
Nhưng ngay cả sự tăng tốc mạnh mẽ trong việc đưa những cải tiến mới ra thị trường cũng không giúp thời trang thoát khỏi tình trạng phải đối mặt với những căng thẳng leo thang. Trong khi ngành này đang tạo ra ngày càng nhiều sản phẩm mới, khiến nó trở thành vấn đề thách thức các mục tiêu về khí hậu của ngành.
Minh Đức