Thanh toán QR tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ, trở thành động lực quan trọng của thanh toán không tiền mặt. Trước xu hướng này, cơ quan quản lý khẳng định cần chuẩn hóa toàn bộ hệ sinh thái QR, chuyển từ QR chuyển tiền (QR Transfer) sang QR thanh toán (QR Pay) để đảm bảo an toàn, minh bạch và đáp ứng yêu cầu quản lý hiện đại.
QR – động lực mới của thanh toán không tiền mặt
Thông tin tại Hội thảo “Thanh toán QR Code: Minh bạch và Trải nghiệm không giới hạn" do VnEconomy phối hợp với Vụ Thanh toán, Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), cùng các các đơn vị liên quan tổ chức chiều ngày 19/11, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh rằng thành công của QR Code tại Việt Nam đến từ ba yếu tố then chốt: chính sách nhất quán của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước về thanh toán không tiền mặt; sự ra đời của chuẩn QR đã phá vỡ rào cản liên ngân hàng; sự đón nhận mạnh mẽ của thị trường: từ các ngân hàng đến hàng triệu tiểu thương và người tiêu dùng.
Ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Ảnh: VnEconomy
Theo cập nhật từ Vụ Thanh toán, trong 9 tháng đầu năm, hệ thống thanh toán không tiền mặt đã ghi nhận hơn 17,8 tỷ giao dịch với tổng giá trị 260 triệu tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ. Trong đó, qua kênh Internet đạt hơn 3,4 tỷ giao dịch với giá trị đạt hơn 76 triệu tỷ đồng (tăng 51,2% về số lượng và 37,17% về giá trị). Qua kênh điện thoại di động đạt đạt hơn 11,5 tỷ giao dịch với giá trị đạt hơn 64 triệu tỷ đồng (tăng 37,37% về số lượng và 21,79% về giá trị).
Đáng chú ý, giao dịch qua mã QR tăng vọt 61,63% về số lượng và 150,67% về giá trị, trở thành phương thức dẫn đầu trong các loại hình thanh toán điện tử.
Riêng hệ thống NAPAS, tính đến hết tháng 9/2025 đã xử lý hơn 8,3 tỷ giao dịch với tổng giá trị đạt 47,53 triệu tỷ đồng. Thậm chí trong những ngày cao điểm, hệ thống đạt công suất hơn 42,5 triệu giao dịch/ngày, với độ sẵn sàng lên đến 99,997%.
QR Code được người tiêu dùng và doanh nghiệp ưa chuộng bởi thao tác đơn giản, tốc độ xử lý nhanh, tính bảo mật cao, không phụ thuộc vào thời gian, không gian cũng như khả năng sẵn sàng đáp ứng của hệ thống tổ chức tín dụng.
Những bất cập và yêu cầu chuyển đổi sang QR thanh toán chuẩn
Tuy nhiên, song song với những lợi thế vượt trội đó, mô hình thanh toán QR hiện nay cũng bộc lộ nhiều tồn tại cần được khắc phục để đảm bảo phát triển bền vững.
Theo ông Phạm Anh Tuấn – Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước, nhiều đơn vị kinh doanh có thói quen sử dụng mã QR cá nhân (QR chuyển tiền) để nhận thanh toán cho hàng hóa, dịch vụ. Dù hình thức này mang lại sự tiện lợi, nhanh chóng, không mất phí và không cần ký hợp đồng với tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán, nhưng lại tồn tại hàng loạt rủi ro cho cả người dùng và cơ quan quản lý. Hình thức này thiếu khả năng tra soát, không bảo vệ quyền lợi khách hàng khi có khiếu nại do không có ràng buộc hợp đồng giữa đơn vị bán hàng và tổ chức trung gian thanh toán; gây khó khăn cho quản lý thuế và kiểm soát dòng tiền.
Ngoài ra, các đơn vị phát hành thương hiệu QR Code chưa thực sự hợp tác chặt chẽ với nhau để thực hiện mục đích liên thông trong thanh toán qua QR Code, dẫn đến bất tiện cho khách hàng trong quá trình sử dụng dịch vụ thanh toán qua mã QR. Bên cạnh đó, dịch vụ thanh toán xuyên biên giới đã hợp tác triển khai với một số các quốc gia như Thái Lan, Lào, Campuchia, tuy nhiên số lượng giao dịch chưa nhiều, chưa tương xứng với nhu cầu của thị trường.
Ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ thanh toán Ngân hàng Nhà nước. Ảnh: VnEconomy
Việc chuyển đổi từ QR chuyển tiền sang QR thanh toán (QR Pay) là yêu cầu tất yếu để bảo đảm minh bạch, an toàn và phù hợp thông lệ quốc tế. QR thanh toán giúp tăng khả năng truy vết giao dịch, hạn chế rủi ro rửa tiền, đồng thời tạo điều kiện mở rộng kết nối quốc tế.
Đại diện Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước cho biết các dự án thanh toán xuyên biên giới thông qua mã QR với Thái Lan, Lào và Campuchia đã được triển khai, từ đó cung cấp dịch vụ hai chiều cho người dân và doanh nghiệp. “Việt Nam sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Ấn Độ và Đài Loan (Trung Quốc) nhằm đáp ứng nhu cầu thanh toán xuyên biên giới đang gia tăng trong giai đoạn cuối năm 2025 – 2026”, ông Phạm Anh Tuấn cho biết.
Chuẩn hóa – minh bạch – liên thông: Giai đoạn mới của hệ sinh thái thanh toán
Tại hội thảo, đại diện các bộ, ngành và chuyên gia quốc tế đều thống nhất rằng QR thanh toán sẽ mang lại lợi ích rõ rệt cho cả ba bên: người tiêu dùng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý.
Đối với người tiêu dùng, hình thức này giúp giao dịch minh bạch hơn, dễ dàng tra soát và đảm bảo tiêu chuẩn bảo mật cao. Về phía doanh nghiệp, việc áp dụng QR thanh toán hỗ trợ quản lý bán hàng hiệu quả, đồng thời cung cấp dữ liệu phục vụ phân tích hành vi tiêu dùng.
Đối với cơ quan quản lý, hệ thống thanh toán này giúp kiểm soát dòng tiền tốt hơn, nâng cao hiệu quả thu thuế và hoạch định chính sách thị trường, qua đó thúc đẩy tiêu dùng nội địa.
Để phát triển mạng lưới đơn vị chấp nhận mã QR thanh toán (QR Pay) đúng chuẩn, các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán cần có cơ chế khuyến khích sử dụng QR Pay thay vì QR chuyển tiền, đồng thời phải đầu tư hạ tầng, nhân lực và công nghệ để mở rộng mạng lưới chấp nhận thanh toán hiện đại, an toàn.
Khi hoàn tất lộ trình chuyển đổi từ mã QR chuyển tiền sang QR thanh toán, nhiều ngành sẽ hưởng lợi trực tiếp. Dữ liệu giao dịch minh bạch sẽ giúp cơ quan quản lý thị trường nội địa điều chỉnh chính sách hỗ trợ tiêu dùng và phát triển hàng hóa.
Ngành thuế sẽ có cơ sở dữ liệu chính xác để xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế. Đồng thời, các công ty fintech có thể triển khai các dịch vụ tài chính kèm theo ngay tại điểm thanh toán thông qua hệ thống merchant QR.
Nghi thức cam kết chuyển đổi từ QR Transfer sang QR Pay của 28 ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán.
Dấu ấn quan trọng của hội thảo là nghi thức cam kết chuyển đổi từ QR Transfer sang QR Pay của 28 ngân hàng và tổ chức trung gian thanh toán - thể hiện quyết tâm đồng hành trong lộ trình chuẩn hóa mã QR theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước.
Sự kiện chính thức mở ra một giai đoạn mới cho ngành ngân hàng và hệ sinh thái thanh toán: "chuẩn hóa – minh bạch – liên thông", hướng tới mục tiêu xây dựng một nền thanh toán hiện đại, đáng tin cậy và mang lại trải nghiệm không giới hạn cho người dùng.
Cùng với sự phát triển của Internet Banking, Mobile Banking và các kết nối xuyên biên giới, QR thanh toán đang mở ra một “xa lộ thanh toán số” mới cho nền kinh tế Việt Nam. Giai đoạn 2025–2026 được kỳ vọng sẽ chứng kiến sự bùng nổ của thanh toán số chuẩn hóa, minh bạch và an toàn, góp phần thúc đẩy tiêu dùng nội địa và hỗ trợ chuyển đổi số quốc gia.
Trung Anh