Ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam

Ngày 16/9, Hiệp hội Chè Việt Nam (VITAS) tổ chức lễ ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam, quy tụ các doanh nghiệp, hợp tác xã và đơn vị sản xuất, chế biến chè Shan tuyết tại nhiều vùng nguyên liệu trong cả nước.

Tại Hà Nội, Hiệp hội Chè Việt Nam (VITAS) tổ chức Lễ ra mắt Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam (Vietnam High-Mountain Snow Shan Tea Chapter). Sự kiện có sự tham dự của đại diện các ban, ngành, nhà khoa học, nghệ nhân cùng lãnh đạo các doanh nghiệp, hợp tác xã sản xuất, chế biến chè Shan tuyết đến từ các vùng chè như Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái, Sơn La, Lai Châu, Tuyên Quang...

Sự kiện đánh dấu bước ngoặt mang tính chiến lược của ngành chè bản địa khi một tổ chức nghề nghiệp chuyên trách quy mô toàn quốc được chính thức thành lập theo Quyết định số 53/QĐ-HHC do Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam Hoàng Vĩnh Long ký ban hành.

Theo thông tin tại lễ ra mắt, Việt Nam có gần 20 nghìn ha chè shan tuyết núi cao trong đó có tới 15 nghìn ha gắn với các vùng chè shan tuyết cổ thụ. Những cây chè Shan tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi mọc tự nhiên trên các đỉnh núi cao quanh năm mây phủ không chỉ tạo nên dòng trà thượng hạng mà còn là di sản thiên nhiên, gắn liền với văn hóa và sinh kế bao đời của đồng bào dân tộc Mông, Dao, Tày.

Tuy nhiên, theo Chi hội, , ngành chè vùng cao lâu nay vẫn đối mặt với nghịch lý: xuất khẩu thô giá rẻ mạt từ 1,7 – 2 USD/kg (chưa đầy 50.000 VNĐ/kg), khiến quốc tế đánh đồng phẩm trà Việt Nam với các dòng chè cấp thấp. Tình trạng sản xuất manh mún, thiếu vốn dẫn đến việc các cơ sở tranh mua tranh bán, hạ giá lẫn nhau và chưa tính toán đúng giá trị di sản vào sản phẩm.

Chung sức để tạo bộ sản phẩm tiêu chuẩn quốc gia

Phát biểu tại lễ ra mắt, ông Hoàng Vĩnh Long, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam, nhấn mạnh mục tiêu của Chi hội là quy tụ các doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất chè Shan tuyết vùng cao vào một tổ chức chung.

Theo ông Hoàng Vĩnh Long, việc tập hợp các đơn vị trong ngành nhằm tạo tiếng nói chung với chính quyền địa phương trong đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ. Chủ tịch VITAS cũng công bố kế hoạch quản trị và cấp quyền khai thác nhãn hiệu tập thể “Snow Shan”, đã được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, nhằm chuẩn hóa chất lượng, chống hàng nhái và khẳng định vị thế trà Shan tuyết Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Tân Chủ tịch Chi hội Phạm Vũ Khánh (Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Trà và Đặc sản Tây Bắc – thương  hiệu Shanam, Giám đốc HTX Chè Sùng Đô) khẳng định

"Gắn bó với rừng trà 25 năm qua, tôi thấu hiểu rằng từng cá nhân, từng doanh nghiệp hay từng địa phương riêng lẻ không thể tự mình đưa chè Shan ra biển lớn. Hà Giang có lợi thế vượt trội về độ đường tự nhiên để tạo ra dòng hồng trà hảo hạng; Tà Xùa (Sơn La) sở hữu tầng hương thơm thanh khiết độc bản; Yên Bái lại nổi bật với hậu vị ngọt sâu đậm đà. Đã đến lúc chúng ta phải hợp sức để gắn kết thế mạnh đặc thù của từng vùng lại để cùng nhau kiến tạo một bộ sản phẩm chè Shan tuyết mang sắc thái riêng đại diện cho quốc gia.

Chi hội chúng tôi hoạt động dựa trên 4 trụ cột: Văn hóa – Đạo đức – Kết nối – Tiêu chuẩn. Chúng ta đi bán câu chuyện văn hóa giữ rừng của đồng bào chứ không đơn thuần bán búp chè. Chúng ta làm nghề bằng đạo đức, chia sẻ sinh kế công bằng để bà con có cuộc sống ấm no và bền lòng giữ báu vật cổ thụ. Về công nghệ máy móc và kỹ thuật chế biến hiện đại kết hợp thủ công, tôi sẵn sàng chia sẻ toàn bộ kinh nghiệm tích lũy để cùng anh em nâng tầm giá trị trà Việt."

Tiếng nói đồng thuận từ các vùng nguyên liệu di sản

Ông Lý Chòi Nhàn - Phó Chủ tịch lâm thời Chi hội (sáng lập HTX Chế biến trà Phìn Hồ, Bí thư Đảng ủy xã Hồ Thầu, Hà Giang) chia sẻ: "Hoàng Su Phì có trên 4.600 ha chè Shan tuyết nhưng lâu nay giá trị thu về chưa tương xứng do bán thô. Chi hội có trọng trách định hướng cho các hợp tác xã và bà con cách tính đúng, tính đủ giá trị di sản, giữ vững quy trình và giữ giá, chấm dứt việc tự bán rẻ tài nguyên quê hương."

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Thủy (Phó Chủ tịch lâm thời, Giám đốc Công ty TNHH SX XNK Thái An) và bà Trần Thị Mai Phương (Phó Chủ tịch lâm thời, Chủ tịch HĐQT Phương Nam Holdings) khẳng định tư cách chính quy trực thuộc Hiệp hội Chè Việt Nam sẽ tạo vị thế đối ngoại vững chắc khi bước ra quốc tế, đồng thời bảo vệ quyền lợi sát sườn cho cộng đồng bà con vùng bản.

Theo lộ trình được Chi hội công bố, trước Đại hội lần thứ nhất, dự kiến chậm nhất ngày 30/10/2026, một số nội dung trọng tâm sẽ được triển khai.

Trong đó, Chi hội phối hợp với các nhà khoa học xây dựng tiêu chuẩn chất lượng ngành, phân định tiêu chuẩn chè Shan tuyết cổ thụ và chè vùng núi cao có độ cao từ 500 m trở lên; đồng thời mã hóa vùng trồng và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR.

Chi hội cũng xây dựng quy chế sử dụng nhãn hiệu tập thể “Snow Shan” của Hiệp hội Chè Việt Nam nhằm quản lý việc sử dụng nhãn hiệu và ngăn chặn chè giả, chè trôi nổi.

Bên cạnh đó, Chi hội định hướng phát triển kinh tế đa giá trị, gắn chuỗi giá trị chè với bảo tồn rừng di sản và phát triển du lịch trải nghiệm; đồng hành cùng các lễ hội du lịch văn hóa chè của địa phương để tôn vinh những người làm trà vùng núi cao.

Việc thành lập Chi hội Chè Shan Tuyết vùng núi cao Việt Nam được Hiệp hội Chè Việt Nam xác định là cơ sở để tập hợp các đơn vị sản xuất, chế biến chè Shan tuyết, đồng thời triển khai các nội dung về tiêu chuẩn chất lượng, nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường trong thời gian tới.

Trung Anh