Hiện nay, khi dịch Covid-19 đang diễn ra phức tạp trên diện rộng, hầu hết tất cả các doanh nghiệp thủy sản đều gặp khó khăn và ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất xuất khẩu thủy sản.
Như Thương Trường đã thông tin trước đó, các DN xuất khẩu cá tra, tháng 1/2020, gần toàn như toàn bộ hoạt động xuất khẩu cá tra mới bị gián đoạn hoặc ngưng trệ sang thị trường lớn nhất Trung Quốc. Tuy nhiên, kể từ tháng 3 này, khu vực ảnh hưởng bắt đầu lan rộng sang khu vực Châu Âu, tại một số nước, khách hàng đã tạm dừng mọi giao dịch, nhà hàng và khách sạn đều đã đóng cửa để ngăn chặn nguy cơ đại dịch bùng phát.
Do tác động của dịch Covid-19, đặc biệt trong giai đoạn hai tuần đầu tháng 3/2020, hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu của các DN thủy sản đang bị ảnh hưởng ngày càng nghiêm trọng. Cho tới thời điểm này, đa số các DN đã bị sụt giảm từ 35-50% đơn hàng (do bị hủy, lùi đơn hàng hay thiếu nguyên liệu).
Giá cá tra sụt giảm do xuất khẩu bị hạn chế.
Nguyên nhân chính được khách hàng đưa ra là do Chính phủ các nước đóng cửa biên giới vì dịch Covid-19. Khách hàng không bán được hàng nên không nhập hàng tiếp, các cửa hàng dịch vụ thực phẩm (food service) cũng ngừng hoạt động. Bên cạnh đó, các DN cũng khó khăn không ít trong di chuyển và thực hiện các hoạt động liên quan đến việc XNK hàng hóa.
Việc ký kết các đơn hàng mới cũng rất khó khăn, đặc biệt tại các nhóm thị trường chính như Mỹ, Nhật, EU,…Rất nhiều DN vừa và nhỏ gần như không có các đơn hàng mới trong Qúy aII, III/2020, một số Doanh nghiệp khác có được đơn hàng mới nhưng không nhiều.
Vì các nguyên nhân khó khăn trên về XK hàng hóa, và sự tiêu thụ chậm hàng hóa nên các DN đang gặp nhiều khó khăn trong vấn đề thanh toán từ khách hàng (nhiều khách hàng yêu cầu lùi thời gian thanh toán cả vài tháng). Dẫn đến các DN không xoay vòng được vốn và thanh toán các khoản vay với ngân hàng.
Hiện tình hình ngập mặn tại các tỉnh ĐBSCL đang ảnh hưởng đến việc nuôi trồng nguyên liệu thủy sản cho chế biến và xuất khẩu. Giá tôm, cá tra nguyên liệu,...đang giảm mạnh là do người nuôi lo sợ giá tiếp tục giảm nên thu hoạch sớm.
Nhiều doanh nghiệp điêu đứng vì không thể thông quan các mặt hàng của mình.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp tạm thời ngưng mua nguyên liệu do các đơn hàng bị hoãn, hủy và không có các đơn hàng mới. Kho lạnh của doanh nghiệp đã bị đầy vì chứa hàng tồn kho nên không chứa được nguyên liệu. Nhiều kho lạnh đã được các DN cá tra thuê để trữ nguyên liệu cá tra, dẫn đến các DN tôm không còn hay thuê được kho lạnh để trữ nguyên liệu tôm buộc các DN tôm tại ĐBSCL đang phải chuyển thuê kho lạnh ở miền Trung để trữ nguyên liệu tôm và hỗ trợ mua tôm nguyên liệu cho người dân. - Nguồn nguyên liệu nhập khẩu cũng bị thiếu hụt.
Với các DN hải sản khai thác, nguồn nguyên liệu nhập khẩu bị thiếu khoảng 50%. Với các DN tôm hiện đang ngưng NK tôm do không còn kho lạnh chứa (cả kho của DN và kho thuê) và các đơn hàng bị giảm. - Trong thời gian tới, khi dịch Covid-19 được kiểm soát, hoạt động SXXK được phục hồi thì nguồn nguyên liệu hiện có cũng chỉ có thể đáp ứng được 50% - 70% nhu cầu sản xuất.
Không những thế, ngành thủy sản còn gặp khó trong cả khâu vận chuyển. Nhiều chuyến tàu bị trì hoãn nhiều ngày, thậm chí bị hủy chuyến. Các hãng tàu biển cắt giảm các chuyến tàu, thay đổi hành trình và cảng đến làm cho thời gian vận chuyển dài, DN bị phát sinh nhiều chi phí. Việc nhập khẩu và thông quan hàng hóa ở các nước bị ngưng trệ, lệnh phong tỏa ở một số nước làm các cảng biển bị ùn ứ gây thiếu container lạnh.
Ngoài ra, do lệnh phong tỏa của nhiều nước, một số nước không cấp được chứng từ gốc (như H/C gốc, C/O gốc,..) nên nhiều khi các container hàng đã về cảng nhưng DN không đưa được hàng về vì chưa nhận được chứng từ gốc của nhà NK gửi. Quá trình XK hàng sang các nước cũng bị ảnh hưởng tương tự vì nguyên nhân chứng từ gốc đến chậm hơn các conts hàng.
Hoàng Đức