Đến thời điểm phát hành báo cáo kiểm toán, tổng mệnh giá trái phiếu TVSI đã ký hợp đồng mua lại còn khoảng 18.000 tỷ đồng (trong đó số đã đến hạn mà chưa thanh toán được khoảng hơn 14.800 tỷ đồng). Lợi nhuận sau thuế cũng giảm 241 tỷ (giảm gần 62%) xuống còn 148 tỷ đồng.
Cụ thể, sau kiểm toán, doanh thu hoạt động của TVSI vẫn giữ nguyên ở mức 2.538 tỷ đồng. Tuy nhiên, sự biến động bắt nguồn từ lỗ tài sản tài chính FVTPL khi điều chỉnh tăng 2,4%, tức gần 18 tỷ lên 709 tỷ đồng.
Thêm vào đó, chi phí quản lý từ mức được hoàn nhập 3,8 tỷ đồng ở báo cáo tự lập lại chiếm tới 222,6 tỷ đồng sau soát xét. Chính điều chỉnh mạnh này đã khiến lợi nhuận sau thuế của TVSI giảm gần 241 tỷ đồng xuống còn 148 tỷ đồng.
Theo giải trình của TVSI, nguyên nhân do công ty đã hạch toán bổ sung các khoản chi phí đánh giá lại tài sản tài chính qua lãi lỗ, dự phòng phải thu khó đòi, dự phòng chi phí phải trả khác với tổng số tiền 244 tỷ đồng.
Biến động trước và sau kiểm toán 2022 của TVSI
Tại báo cáo này, đơn vị kiểm toán đã đưa ra ý kiến ngoại trừ và nhấn mạnh đến một số vấn đề.
Theo đó, tại ngày 31/12/2022, TVSI đã trích lập dự phòng cho việc vi phạm hợp đồng mua lại trái phiếu đến hạn nhưng không thực hiện được ở mức 50% (tương đương khoảng 195 tỷ đồng) giá trị tối đa nghĩa vụ hợp đồng vi phạm theo tổng giá trị các hợp đồng mua lại là hơn 4.870 tỷ đồng.
Đến thời điểm phát hành báo cáo kiểm toán này, đơn vị kiểm toán không đánh giá được mức phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại tiềm tàng thực tế (nếu có) của TVSI cũng như ảnh hưởng đến Báo cáo tài chính cho năm tài chính kết thúc ngày 31/12/2022.
Tuy nhiên, TVSI giải thích rằng việc vi phạm của công ty là do bất khả kháng đã được quy định trong hợp đồng nên trong quá trình giải quyết tranh chấp công ty có thể thương lượng để không bị phạt vi phạm ở mức tối đa và công ty chỉ bồi thường khi có phán quyết của Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Vì vậy, TVSI đánh giá việc trích lập dự phòng nói trên là phù hợp và đảm bảo nguyên tắc thận trọng của kế toán.
Đơn vị kiểm toán cũng nhấn mạnh, trong quá trình kinh doanh, TVSI có thực hiện mua trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ từ các tổ chức phát hành và các nhà đầu tư sau đó mua đi bán lại nhiều lần với các nhà đầu tư. Đồng thời, TVSI đã ký hợp đồng mua lại một số trái phiếu đã bán cho các nhà đầu tư theo một mức giá xác định vào một ngày xác định trong tương lai.
Tổng mệnh giá các trái phiếu TVSI đã ký hợp đồng mua lại đến ngày 31/12/2022 là khoảng trên 20.700 tỷ đồng (trong đó số đã đến hạn thanh toán mà chưa thanh toán được khoảng hơn 4.870 tỷ đồng). Đến thời điểm phát hành báo cáo kiểm toán, tổng mệnh giá trái phiếu TVSI đã ký hợp đồng mua lại còn khoảng 18.000 tỷ đồng (trong đó số đã đến hạn mà chưa thanh toán được khoảng hơn 14.800 tỷ đồng).
Tuy nhiên, hiện nay, TVSI không thực hiện được việc thanh toán cho nên chuyển nhượng và gửi thông báo đến các nhà đầu tư là sẽ không thực hiện giao dịch này, đồng thời đang thực hiện đàm phán lại với các nhà đầu tư về việc hủy hợp đồng mua lại hoặc gia hạn thời gian mua lại trái phiếu tương ứng với thời gian đáo hạn trái phiếu của tổ chức phát hành nhưng việc đàm phán này chưa có kết quả cụ thể.
TVSI không ghi nhận các khoản trái phiếu nêu trên vào báo cáo tài chính này. Do đó, các nhà đầu tư vẫn đang thực hiện các quyền sở hữu và định đoạt của trái chủ đối với số trái phiếu này.
Ý kiến của Kiểm toán với báo cáo tài chính của TVSI.
Ngoài ra, đơn vị kiểm toán cũng lưu ý đến thuyết minh về việc TVSI vẫn còn hơn 1.609 tỷ đồng tiền gửi tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) đang bị phong tỏa.
Theo đó, từ ngày 2/11/2022 số dư tiền gửi của TVSI tại SCB là khoảng 1.609 tỷ đồng bao gồm tiền gửi nhà đầu tư phục vụ nhu cầu thanh toán giao dịch chứng khoán khoảng 879 tỷ đồng và tiền gửi của TVSI phục vụ các nghĩa vụ thanh toán khác cho khách hàng khoảng 730 tỷ đồng không giao dịch được.
TVSI đã gửi công văn tới các Cơ quan chức năng liên quan phê duyệt các lệnh chuyển tiền từ các tài khoản của công ty mở tại SCB sang các tài khoản khác để giao dịch chứng khoản. Tuy nhiên công ty chưa nhận được phản hồi từ phía các cơ quan chức năng.
Cuối cùng, TVSI đang bị UBCKNN đặt vào tình trạng kiểm soát đặc biệt từ 18/5 đến 17/9, còn Sở GDCK cũng quyết định đưa TVSI vào diện đình chỉ hoạt động mua bán chứng khoán trên thị trường chứng khoán niêm yết và thị trường đăng ký giao dịch tại HOSE và HNX từ 27/6 cho đến khi được UBCKNN có quyết định đưa ra khỏi tình trạng kiểm soát đặc biệt.
Với biện pháp này, TVSI không được chi trả cổ tức cho các cổ đông, không chia lợi nhuận/chia thưởng cho thành viên góp vốn đồng thời không được chuyển các khoản nợ không có bảo đảm thành các khoản nợ có bảo đảm bằng tài sản của mình.
TVSI cũng không được tham gia góp vốn thành lập công ty con, không được đầu tư bất động sản, hạn chế đầu tư vào các tài sản có mức độ rủi ro cao hoặc thực hiện các hoạt động kinh doanh làm tăng giá trị rủi ro, giảm vốn khả dụng.
TVSI chỉ được quản lý tiền giao dịch chứng khoán theo phương thức khách hàng của công ty chứng khoán mở tài khoản trực tiếp tại ngân hàng thương mại do công ty chứng khoán lựa chọn để quản lý tiền giao dịch chứng khoán.
Trước đó, SSC đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành TVSI số tiền 125 triệu đồng do vi phạm quy định về hạn chế giao dịch ký quỹ (cho khách hàng vay quá hạn mức margin).
Hoàng Hậu (t/h)