Với sản lượng xuất khẩu gần 524.000 tấn sang Trung Quốc, Việt Nam đang khiến thị phần sầu riêng của Thái Lan, Malaysia bị thu hẹp. Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho rằng những tháng đầu năm nay, sầu riêng Việt đang "một mình một chợ" tại Trung Quốc,
Trung Quốc mua gần 524.000 tấn sầu riêng từ Việt Nam
Năm 2021 kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam đạt 3,551 tỷ USD dù đang phải gồng mình chống Covid 19, năm đó kim ngạch sầu riêng đạt 177 triệu USD, khi ấy chủ yếu xuất khẩu đi các nước khác, không phải Trung Quốc.
Năm 2022, với chính sách zero Covid Trung Quốc đóng cửa, kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 3,364 tỷ USD. Để đạt được con số xuất khẩu đó, nhờ vào tháng 7 năm 2022 Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư xuất khẩu sầu riêng chính ngạch, đến tháng 9/2022 xuất xe container sầu riêng đầu tiên sang Trung Quốc, kim ngạch sầu riêng đạt 420 triệu USD.
Ngày 8/1/2023 Trung Quốc tuyên bố mở cửa biên giới, hàng hóa thông thương, từ đó kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam tang mạnh, năm 2023 đạt con số kỷ lục 5,6 tỷ USD, tăng gần 70% so với năm 2022, riêng sầu riêng đạt hơn 2,2 tỷ USD. Nâng thị phần sầu riêng Việt Nam tại thị trường Trung Quốc từ 6% năm 2022 lên gần 33% trong năm 2023.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng 2023 là một năm thắng lớn của ngành sầu riêng. Với sản lượng xuất khẩu gần 524.000 tấn sang Trung Quốc, Việt Nam đang khiến thị phần sầu riêng của Thái Lan, Malaysia bị thu hẹp.
Những tháng đầu năm nay, ông Nguyên cho rằng sầu riêng Việt đang "một mình một chợ" tại Trung Quốc, nhất là dịp Tết Nguyên Đán nhu cầu biếu tặng của người dân nước này cao. Trong khi đó, nguồn cung hàng trái vụ có số lượng hạn chế nên giá được dự báo tiếp tục tăng.
Theo ông Nguyên, sầu riêng Việt Nam có lợi thế về giá và thời gian vận chuyển, chỉ mất khoảng 2 ngày so với 7 ngày từ Thái Lan, nhưng các nhà cung cấp khác cũng có thế mạnh riêng. Thái Lan giữ ưu thế về sản lượng, là nhà cung cấp sầu riêng nhập khẩu chính cho Trung Quốc với 68% thị phần. Nước này cũng đang chuyển sang vận chuyển bằng tàu cao tốc Lào - Trung Quốc để rút ngắn thời gian vận chuyển.
Với sầu riêng tươi từ Philippines, chất lượng khá vượt trội nên năm nay Việt Nam tiếp tục đối đầu với nhiều đối thủ mạnh. Philippines đang cung cấp sầu riêng ra thị trường từ tháng 2 đến tháng 4 và từ tháng 8 đến tháng 10 hàng năm. Dù mới tham gia xuất khẩu sang Trung Quốc nhưng số lượng từ nước này cũng lên gần 100.000 tấn.
Ở phân khúc cao cấp, Malaysia đã xuất khẩu múi sầu riêng đông lạnh sang Trung Quốc từ 2011. Năm nay, nếu Việt Nam được xuất đông lạnh, giá sầu riêng sẽ ổn định qua các năm.
Ngoài các đối thủ này, về dài hạn, thị trường Trung Quốc sẽ còn có sầu riêng nội địa. Họ đang tìm cách trồng thêm ở Campuchia, Indonesia, nhưng cũng phải mất 5-10 năm mới có thể thành công.
Chưa tận dụng được hết giá trị của quả sầu riêng mang lại
Theo chia sẻ của ông Nguyên, năm 2023 lịch sử trong mấy chục năm Việt Nam xuất khẩu rau quả, sức bật rất nhanh, chỉ trong vòng một năm tăng 70%, đó là do những năm tháng bị Covid 19 xuất khẩu sang Trung Quốc đình trệ, buộc người dân và doanh nghiệp xuất khẩu sang thị trường khác đòi hỏi yêu cầu cao hơn nên phải nâng cao chất lượng. Trung Quốc cũng vậy, khi mở cửa cũng đòi hỏi chất lượng quả sầu riêng tốt hơn, khi đó người dân Việt Nam đã biết tạo ra sản phẩm là chất lượng, mẫu má phù hợp để xuất khẩu.
Thêm nữa, việc Việt Nam ký kết 16 hiệp định thương mại tự do FTA giúp hàng hóa nước ta đi các nước được giảm thuế quan, tăng các mặt hàng xuất khẩu. Nghị định thư xuất khẩu chính ngạch sầu riêng sang Trung Quốc đã góp phần giúp kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam 2023 tăng mạnh, các nhà quản lý bất ngờ.
Tuy nhiên, sầu riêng của Việt Nam mới xuất khẩu được quả tươi chứ chưa xuất được đông lạnh, vì thế, chúng ta chưa tận dụng được hết giá trị sầu riêng mang lại. Nếu xuất được đông lạnh tăng giá trị xuất khẩu, đem lại giá trị cho người nông dân và doanh nghiệp hơn.
Năm 2024 nếu sầu riêng xuất được đông lạnh, được cấp thêm mã số vùng trồng, từ đó mình có thể tăng kim ngạch xuất khẩu rau quả lên 6,5 tỷ USD, riêng sầu riêng dự báo năm 2024 đạt 3,5 tỷ USD. Để làm tốt việc cấp mã số vùng trồng, chúng ta phải tập huấn cho người nông dân, vấn đề giúp người dân nắm bắt kỹ thuật, làm sao khi đối tác kiểm tra sẽ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu.
Trung Anh