Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi). Điểm đáng chú ý trong Luật này là các vấn đề về đấu thầu thuốc, hóa chất, thiết bị y tế… đã được tiếp thu, chỉnh lý trong bối cảnh hệ thống y tế có nhiều yêu cầu phải tăng cường.
Điều chỉnh tới công ty con 100% vốn của doanh nghiệp nhà nước
Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 5, sáng 23/6, với 460/474 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (đạt tỷ lệ 93,12% tổng số đại biểu Quốc hội), Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi).
Luật Đấu thầu (sửa đổi) gồm 10 chương, 96 Điều, có hiệu lực thi hành từ 01/01/2024. Luật này có nhiều điểm mới so với Luật hiện hành. Theo đó, về đối tượng áp dụng Luật Đấu thầu, Luật đã bổ sung điểm a, khoản 2, Điều 2 về hoạt động lựa chọn nhà thầu để thực hiện bao gồm: Các gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.
Với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi).
Liên quan đến 9 nhóm hành vi bị bấm trong hoạt động đấu thầu tại Điều 16, Luật đã bổ sung thêm mục đích của hành vi trong quy định cấm hành vi thông thầu; bổ sung quy định cấm hành vi vi phạm pháp luật về an toàn, an ninh mạng nhằm can thiệp, cản trở việc đấu thầu qua mạng.
Luật đã bổ sung vào Điều 23, luật hóa một số trường hợp lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt đã được quy định tại Quyết định số 17/2019 của Thủ tướng Chính phủ được áp dụng hình thức chỉ định thầu.
Luật Đấu thầu đã chọn phương án hài hòa về phạm vi áp dụng Luật Đấu thầu đối với doanh nghiệp nhà nước và dự án sử dụng vốn nhà nước.
Cụ thể, hoạt động lựa chọn nhà thầu để thực hiện các gói thầu thuộc dự án đầu tư của doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp và doanh nghiệp do doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Đấu thầu.
Trong báo cáo giải trình, tiếp thu, chính lý dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) gửi các vị đại biểu Quốc hội vào ngày hôm qua, 1 ngày trước phiên bấm nút thông qua Luật Đấu thầu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng cho biết, phương án được chọn có sự hài hòa giữa hai phương án được đưa ra lấy ý kiến đại biểu Quốc hội trước đó, với một bên là chỉ áp dụng với doanh nghiệp nhà nước và một bên là mở rộng tới các công ty con.
Cùng với đó, các hoạt động lựa chọn nhà thầu có sử dụng vốn ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, vốn từ nguồn thu hợp pháp theo quy định của pháp luật của các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập; Hoạt động lựa chọn nhà thầu để thực hiện gói thầu trang bị cơ sở vật chất - kỹ thuật, máy móc, thiết bị hỗ trợ phát triển khoa học và công nghệ từ quỹ phát triển khoa học và công nghệ của doanh nghiệp nhà nước cũng phải tuân thủ Luật Đấu thầu.
Liên quan đến hoạt động lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh, thì các dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo quy định của pháp luật về đất đai; dự án đầu tư thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư theo quy định của pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực cũng phải tuân thủ Luật Đầu thầu.
Cũng tương tự như Luật Đầu thấu hiện hành, tổ chức, cá nhân có hoạt động đấu thầu không thuộc phạm vi điều chỉnh đều có thể lựa chọn áp dụng các quy định của Luật Đầu thầu.
"Gỡ vướng” mua sắm thiết bị y tế
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua Luật, Quốc hội đã nghe Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội Lê Quang Mạnh trình bày báo cáo của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự thảo Luật.
Về lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt, UBTVQH nhận thấy, Luật Đất đai hiện hành và dự thảo Luật Đất đai đang sửa đổi không quy định việc đấu thầu để lựa chọn nhà đầu tư áp dụng đối với các dự án đầu tư có liên quan đến an ninh, quốc phòng.
Vì vậy, việc quy định về nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt tại dự thảo Luật Đấu thầu là chưa thống nhất với dự thảo của Luật Đất đai; dự thảo Luật hiện còn nhiều yếu tố không bảo đảm tính minh bạch, chưa rõ ràng về quy trình, thủ tục, tiềm ẩn nguy cơ có thể bị lợi dụng chính sách, đặc biệt đối với các dự án đầu tư có sử dụng đất để kinh doanh thương mại; hơn nữa, cho đến nay chưa có tiền lệ áp dụng cơ chế này.
Vì vậy, UBTVQH xin tiếp thu ý kiến ĐBQH, bỏ quy định về lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt tại khoản 3 Điều 34 của dự thảo Luật.
Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách của Quốc hội Lê Quang Mạnh trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi).
Liên quan đến quy định đấu thầu tập trung, mua thuốc, hóa chất, thiết bị y tế, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách Lê Quang Mạnh cho biết, UBTVQH đã chỉ đạo cơ quan chủ trì thẩm tra, cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật, Ủy ban Xã hội, Bộ Y tế và một số ĐBQH làm việc trong ngành y tế về những nội dung tiếp thu, chỉnh lý liên quan đến lĩnh vực y tế.
Trên cơ sở đó: Rà soát, thống nhất về thuật ngữ sử dụng trong Luật; Thống nhất quy định về mua sắm tập trung đối với mua thuốc hiếm, thuốc cần mua với số lượng ít; Rà soát quy định về lựa chọn nhà thầu cung cấp hóa chất, thiết bị y tế; Tiếp thu, bổ sung quy định về thanh toán từ nguồn quỹ bảo hiểm y tế trong trường hợp các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tư nhân không chọn áp dụng quy định của Luật đấu thầu;
Chỉnh lý quy định về cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được tự quyết định việc mua sắm trên cơ sở bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả kinh tế và trách nhiệm giải trình; Chỉnh lý quy định về ưu đãi trong mua thuốc.
Đối với các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu, UBTVQH đã chỉnh lý dự thảo Luật, thể hiện 9 nhóm hành vi và chỉnh lý các nội dung cụ thể tại Điều 16. Bổ sung thêm mục đích của hành vi trong quy định cấm hành vi thông thầu; bổ sung quy định cấm hành vi vi phạm pháp luật về an toàn, an ninh mạng nhằm can thiệp, cản trở việc đấu thầu qua mạng.
Về hình thức chỉ định thầu, UBTVQH đã chỉ đạo cơ quan thẩm tra phối hợp với cơ quan soạn thảo rà soát, chỉnh lý theo hướng giảm một số trường hợp chỉ định thầu; bên cạnh đó, rà soát, bổ sung Điều 23 của dự thảo Luật chỉnh lý, luật hóa một số trường hợp lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt đã được quy định tại Quyết định số 17/2019 của Thủ tướng Chính phủ được áp dụng hình thức chỉ định thầu.
Quy định chi tiết về nội dung giá gói thầu
Về hình thức chỉ định thầu, UBTVQH đã chỉ đạo cơ quan thẩm tra phối hợp với cơ quan soạn thảo rà soát, chỉnh lý theo hướng giảm một số trường hợp chỉ định thầu; bên cạnh đó, rà soát, bổ sung Điều 23 của dự thảo Luật chỉnh lý, luật hóa một số trường hợp lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt đã được quy định tại Quyết định số 17/2019 của Thủ tướng Chính phủ được áp dụng hình thức chỉ định thầu.
Liên quan đến giá gói thầu, UBTVQH đã bổ sung quy định “Chính phủ quy định chi tiết về nội dung giá gói thầu trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu” tại khoản 2 Điều 39 của dự thảo Luật.
Về quản lý nhà nước trong hoạt động đấu thầu, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính, Ngân sách Lê Quang Mạnh nêu rõ, UBTVQH đã rà soát, chỉnh lý Điều 84, Điều 85 của dự thảo luật, lược bỏ các quy định để bảo đảm tính thống nhất, sửa 2 điều: Điều 84. Quyền hạn, trách nhiệm của Chính phủ, Thủ tướng chính phủ và Điều 85. Quyền hạn, trách nhiệm của Bộ Kế hoạch và Đầu tư thành Điều 84 mới về “trách nhiệm quản lý nhà nước về đấu thầu”.
Bên cạnh đó, UBTVQH đã chỉnh lý các nội dung để bảo đảm bao quát hơn và ghép 3 Điều: Điều 87 về Thanh tra hoạt động đấu thầu, Điều 88. Kiểm tra hoạt động đấu thầu và Điều 89. Giám sát hoạt động đấu thầu thành Điều 86 mới về “Thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu”.
Về xử lý tình huống và giải quyết kiến nghị trong đấu thầu, UBTVQH đã rà soát, chỉnh lý quy định tại các Điều: từ Điều 88 đến Điều 94 của dự thảo Luật mới, theo đó, đã chỉnh sửa quy định về trường hợp phát sinh tình huống chưa được quy định trong kế hoạch lựa chọn nhà thầu, hồ sơ mời thầu (Điều 88 mới); quy định về giải quyết kiến nghị trong hoạt động đấu thầu (Điều 89 mới).
Hồng Quang