Trạm sạc xe điện có quy chuẩn mới, VinFast có phải chia sẻ hạ tầng cho đối thủ?

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trạm sạc xe điện vừa được ban hành, mở đường cho việc chuẩn hóa hạ tầng phục vụ phương tiện xanh tại Việt Nam. Tuy nhiên, khi VinFast đang nắm lợi thế về mạng lưới sạc, quy định mới liệu có tạo cơ hội cho các hãng xe khác thu hẹp khoảng cách cạnh tranh?

Quy chuẩn mới định hình lại thị trường trạm sạc xe điện

Ngày 29/9/2026, Bộ Công Thương ban hành Thông tư số 61/2026/TT-BCT kèm theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT). Quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, được xem là bước tiến trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho hạ tầng sạc xe điện tại Việt Nam, nhất là khi ngày càng nhiều thương hiệu ô tô điện tham gia thị trường.

Theo Bộ Công Thương, quy chuẩn áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, phân phối thiết bị sạc, cũng như chủ đầu tư và đơn vị quản lý, vận hành trạm sạc. Phạm vi điều chỉnh bao gồm thiết bị sạc, hệ thống cấp điện, phân phối điện, đấu nối, bố trí lắp đặt, an toàn điện và quản lý vận hành.

Đáng chú ý, quy chuẩn không chỉ áp dụng với ô tô thuần điện mà còn bao gồm xe hybrid sạc ngoài (PHEV) và các phương tiện đường bộ chạy điện tương tự. Các thiết bị sạc phải đáp ứng yêu cầu về bảo vệ chống điện giật, quá tải, ngắn mạch, tương thích điện từ, hệ thống điều khiển và hướng dẫn sử dụng.

Một trong những nội dung quan trọng là yêu cầu về khả năng tương thích kỹ thuật. Đây được xem là nền tảng để thị trường từng bước hình thành hệ thống sạc có tính đồng bộ cao hơn, thay vì phát triển theo những tiêu chuẩn riêng biệt, gây khó khăn cho người sử dụng và doanh nghiệp đầu tư hạ tầng.

Tuy nhiên, quy chuẩn mới không có nghĩa toàn bộ trạm sạc hiện hữu phải lập tức nâng cấp hoặc thay thế. Theo điều khoản chuyển tiếp, các trụ sạc được lắp đặt hợp pháp trước ngày thông tư có hiệu lực vẫn được tiếp tục sử dụng, với điều kiện duy trì vận hành an toàn.

Đối với trạm sạc đang hoạt động thuộc phạm vi điều chỉnh, chủ đầu tư và đơn vị vận hành phải rà soát việc đáp ứng yêu cầu an toàn trong vòng 6 tháng và hoàn thành khắc phục những nội dung chưa đáp ứng trong vòng 24 tháng kể từ ngày thông tư có hiệu lực.

VinFast chưa phải chia sẻ trạm sạc, cuộc cạnh tranh vẫn còn nhiều rào cản

Một trong những vấn đề được quan tâm sau khi quy chuẩn mới được ban hành là liệu hệ thống trạm sạc của VinFast có phải mở cửa cho các thương hiệu ô tô điện khác hay không.

Tại họp báo thường kỳ của Bộ Công Thương ngày 7/10, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công thương) cho biết, quy định mới này không đồng nghĩa doanh nghiệp sở hữu trạm sạc bắt buộc phải cho xe của mọi thương hiệu sử dụng. "Chúng tôi chỉ đưa ra các quy định về quy chuẩn kỹ thuật, còn hình thức kinh doanh của các nhà đầu tư thế nào tùy thuộc vào mục tiêu của họ", đại diện Bộ Công thương nêu rõ.

Điều này đồng nghĩa VinFast không có nghĩa vụ phải cho phép ô tô điện của hãng khác sử dụng hệ thống trạm sạc chỉ vì quy chuẩn mới được ban hành. Đây là điểm đáng chú ý bởi hạ tầng sạc đang trở thành một trong những lợi thế cạnh tranh lớn nhất của VinFast tại Việt Nam. Theo thông tin công bố trên website V-Green, doanh nghiệp phát triển hệ thống trạm sạc với quy hoạch hơn 150.000 cổng sạc dành cho ô tô và xe máy điện VinFast.

Trong khi đó, các thương hiệu như BYD, Geely hay một số hãng xe điện châu Âu phải lựa chọn những cách tiếp cận khác nhau, từ hỗ trợ giải pháp sạc tại nhà, bố trí thiết bị tại đại lý đến hợp tác với các nhà cung cấp hạ tầng độc lập.

Hiện trên thị trường Việt Nam cũng đã xuất hiện nhiều doanh nghiệp phát triển trạm sạc độc lập như EBOOST, EV ONE và Charge+. Tuy nhiên, quy mô giữa các đơn vị vẫn có sự chênh lệch đáng kể. Theo thông tin trên website chính thức, EBOOST công bố hơn 2.500 điểm sạc trên toàn quốc, phục vụ cả ô tô và xe máy điện. Trong khi đó, EV ONE giới thiệu mạng lưới hơn 115 trụ sạc, với mục tiêu phát triển hơn 600 đầu sạc vào năm 2028.

Thực tế, một mẫu ô tô điện có giá bán cạnh tranh, nhiều công nghệ và phạm vi hoạt động lớn chưa chắc đã chiếm ưu thế nếu người mua gặp bất tiện trong quá trình sạc pin. Điều này càng rõ rệt với những khách hàng thường xuyên di chuyển liên tỉnh, không có vị trí đỗ xe cố định hoặc không thể lắp đặt bộ sạc tại nhà.

Trong bối cảnh đó, quy chuẩn mới có thể tạo thêm cơ hội cho các doanh nghiệp đầu tư trạm sạc đa thương hiệu. Khi yêu cầu kỹ thuật được thống nhất, việc xây dựng mạng lưới phục vụ nhiều dòng xe có thể thuận lợi hơn, đồng thời giảm bớt những bất cập về khả năng kết nối giữa thiết bị sạc và phương tiện.

Về dài hạn, khi số lượng ô tô điện thuộc nhiều thương hiệu gia tăng, nhu cầu sử dụng trạm sạc chung cũng có thể tạo động lực cho các mô hình kinh doanh mới. Những nhà vận hành độc lập có khả năng phục vụ nhiều dòng xe sẽ có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng, đặc biệt tại đô thị lớn, khu dân cư và các tuyến giao thông liên tỉnh.

Lê Phong