Xây dựng kinh tế xanh có vai trò quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ môi trường và ổn định xã hội, theo đó, đưa ra giải pháp cho phát triển kinh tế xanh, chuyên gia kinh tế - TS. Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh đến vấn đề nâng cao nhận thức cho cá nhân, doanh nghiệp, tổ chức và ngay cả trong các cơ quan quản lý nhà nước.
Phát triển bền vững là xu thế của thời đại, để phát triển bền vững thì phát triển kinh tế phải gắn liền với bảo vệ môi trường. Xu thế thế giới đã chuyển sang tiếp cận giải pháp mô hình kinh tế tuần hoàn thay thế cho mô hình kinh tế tuyến tính truyền thống; hướng tới phát triển sản xuất và tiêu dùng bền vững, tái tạo tài nguyên theo chu trình khép kín, nhằm giảm thiểu tối đa xả thải ra môi trường, mang lại giá trị kinh tế - xã hội cao.
Xoay quanh những vấn đề liên quan về phát triển kinh tế xanh trong tương lai, Phóng viên Thương Trường đã có cuộc trao đổi với Chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh để tìm hiểu về những khó khăn vướng mắc đồng thời đưa ra những giải pháp giúp phát triển kinh tế xanh, doanh nghiệp xanh trong thời gian tới.
Chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh
Ông đánh giá gì về phát triển kinh tế xanh trong bối cảnh hiện nay?
Trước tiên, khi nhắc đến phát triển kinh tế xanh như đã biết đây thực sự là mô hình kinh tế thân thiện với môi trường. Trong đó, phát triển kinh tế xanh được thực hiện bằng việc giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng ít nhất, tối ưu nhất nguồn tài nguyên thiên nhiên từ đó giúp tăng trưởng và phát triển bền vững thực hiện công bằng xã hội, xóa đói giảm nghèo.
Có thể khẳng định, đây là một nền kinh tế được vận hành tiết kiệm hiệu quả nhất tất cả mọi nguồn lực, nguồn năng lượng và tài nguyên thiên nhiên từ đó giảm thiểu những vấn đề rủi ro về môi trường, giảm chênh lệch giàu nghèo với việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên ít nhất. Phát triển kinh tế xanh vừa thân thiện với môi trường và vừa thân thiện con người, an toàn trong cuộc sống.
Chính vì vậy, không chỉ riêng đối với một quốc gia nào mà ngay cả Liên Hợp Quốc cũng rất quan tâm đến sự phát triển kinh tế xanh. Gần đây rất nhiều các quốc gia kể cả các quốc gia phát triển và đang phát triển đều mong muốn hướng đến nền kinh tế xanh, như là một trong những giải pháp có tính hiệu quả nhất để phát triển kinh tế cũng như để đảm bảo phát triển bền vững.
Nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam, theo ông sẽ có những thuận lợi và khó khăn gì?
Ở Việt Nam phát triển kinh tế xanh đã có những bước phát triển trong thời gian gần đây. Tuy nhiên, chúng ta thấy rằng việc phát triển kinh tế xanh vẫn còn gặp những vấn đề vướng mắc, khó khăn nhất định. Trước hết là người Việt Nam có thói quen sản xuất và tiêu dùng chưa khoa học, rất lãng phí và sử dụng tài nguyên thiên nhiên chưa thực sự hiệu quả.
Về cơ chế chính sách, pháp luật trong phát triển kinh tế xanh thực tế còn yếu và thiếu, chính vì vậy, đây cũng là một trong những thách thức rất lớn để có thể hỗ trợ cho phát triển kinh tế xanh.
Trong khi đó, công nghệ sản xuất hiện nay ở Việt Nam đa phần là sử dụng công nghệ cũ, đặc biệt, có đến 98% doanh nghiệp ở Việt Nam là doanh nghiệp vừa và nhỏ nên việc sử dụng tài nguyên còn chưa hợp lý, chưa đem lại hiệu quả cao. Đồng thời, Việt Nam đang là một quốc gia có mức tăng trưởng rất nhanh, nhưng nguồn tài chính cũng như nguồn lực để phát triển kinh tế xanh lại còn yếu. Trên thực tế khi nói đến phát triển kinh tế xanh thì chúng ta phải có tài chính lớn để đầu tư cho máy móc trang thiết bị hiện đại, bên cạnh đó vấn đề kiểm tra giám sát chưa được chặt chẽ.
Ngoài ra, Việt Nam nằm ở vùng khí hậu tương đối biến động trải dài từ Bắc vào Nam với chiều dài hàng nghìn cây số, nên chịu sự tác động khá sâu sắc của tự nhiên, môi trường, khí hậu đến phát triển kinh tế ở Việt Nam.
Mặc dù vậy cũng có không ít những thuận lợi cho phát triển kinh tế xanh như: Hiện nay, Chính phủ, cũng như các Bộ Ngành, tổ chức kinh tế xã hội ngày càng chú trọng và hướng đến phát triển kinh tế xanh nhiều hơn. Việt Nam cũng nhận được sự cam kết hỗ trợ của nhiều quốc gia tổ chức trên thế giới nhằm phát triển kinh tế xanh trong thời gian gần đây. Bởi khi chúng ta hướng vào phát triển kinh tế xanh, chúng ta sẽ có cơ hội tiếp cận được với một số nguồn vốn lớn từ các tổ chức quốc tế.
Trên thực tế chúng ta thấy rằng đời sống của người dân ngày một nâng cao và đi đôi với đó là đời sống về tinh thần cũng được nâng cao theo. Người dân ngày càng hiểu biết về xã hội, cho nên việc ứng dụng kinh tế xanh vào Việt Nam là tương đối tốt và là cơ hội để chúng ta có bước đi có những chuyển biến tốt hơn trong bối cảnh xã hội số, kinh tế số,...
Theo ông đâu là giải pháp để bắt nhịp và phát triển mô hình này trong tương lai?
Giải pháp để phát triển kinh tế xanh ở Việt Nam là một trong những nội dung chúng ta rất quan tâm trong phát triển kinh tế ở Việt Nam. Theo đó, giải pháp cơ bản đầu tiên là nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp và người lao động, người dân, tổ chức kinh tế xã hội và ngay cả trong các cơ quan quản lý nhà nước về nhu cầu và sự cần thiết trong phát triển kinh tế xanh.
Tiếp đến là vấn đề đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, từ việc chúng ta đang thực hiện mô hình tăng vốn, mở rộng kinh tế theo chiều rộng thì chúng ta chuyển sang phát triển kinh tế theo chiều sâu, phát triển kinh tế dựa trên các biến đổi của khoa học công nghệ, đồng thời, hạn chế sử dụng tài nguyên thiên nhiên và hạn chế sử dụng lãng phí tài nguyên thiên nhiên từ đó hạn chế phát thải ra môi trường.
Đây cũng là một trong những nội dung mà Chính phủ đã cam kết tại hội nghị COP26. Chính vì vậy, chúng ta phải thực hiện quy hoạch lại nền kinh tế, xây dựng lại các mô hình phát triển để từ đó áp dụng quy hoạch phát triển kinh tế xanh cho từng địa phương, từng khu, từng địa bàn kinh tế và phải có mô hình kinh tế cụ thể nếu không sẽ rất rối. Thực hiện xây dựng kinh tế xanh theo từng ngành, từng lĩnh vực (như trong công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp,...). Chú trọng đầu tư cho khoa học công nghệ là một trong những vấn đề then chốt để phát triển kinh tế xanh.
Để phát kinh tế xanh, ngoài vai trò điều tiết vốn cũng như cơ chế, chính sách của nhà nước thì còn là vấn đề ý thức của người dân cũng như doanh nghiệp. Vì thế cần đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến về các lợi ích phát triển kinh tế xanh phải được đặt lên hàng đầu và tạo ra được động lực cho mỗi cá nhân cùng bắt tay xây dựng nền kinh tế xanh, cũng như doanh nghiệp phải có đầu tư nghiên cứu, cũng phải trở thành những đơn vị đi đầu trong việc phát triển kinh tế xanh, doanh nghiệp xanh đảm bảo vấn đề môi trường và phát thải nhà kính, sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách linh hoạt và hiệu quả nhất.
Xin cảm ơn ông!
Hải Bình