Trong khi các đối thủ lớn như Toyota và Ford tích cực tăng cường lắp ráp trong nước để tận dụng ưu đãi chính phủ và thuế quan, Mitsubishi Motors Việt Nam (MMV) lại đang đi ngược dòng. Hãng xe Nhật Bản đang dần loại bỏ các mẫu xe lắp ráp (CKD) và chuyển gần như toàn bộ danh mục sản phẩm chủ lực sang nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) từ Thái Lan và Indonesia.
Xpander và Xforce: Đẩy Tỷ trọng Nhập khẩu Lên Đỉnh
Trong hai năm trở lại đây, cơ cấu sản phẩm của Mitsubishi Motor Việt Nam (MMV) đã thay đổi rõ rệt. Mẫu SUV lắp ráp cũ là Outlander đã ngừng phân phối, trong khi các mẫu xe chiến lược, có doanh số dẫn đầu, đều là xe nhập khẩu:
- Xpander, Xforce, Destinator: Nhập khẩu từ Indonesia.
- Attrage, Triton/Pajero Sport: Nhập khẩu từ Thái Lan.
Theo báo cáo của Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam - VAMA, trong 10 tháng đầu năm 2025, hai mẫu xe chủ lực của Mitsubishi là Xpander và Xforce đã chiếm gần 83% tổng doanh số của MMV, với gần 25.000 chiếc bán ra thị trường.
Hiện tại, MMV chỉ còn duy trì lắp ráp một số lượng nhỏ xe Xpander tại nhà máy ở Bình Dương. Tổng doanh số xe CKD của hãng chỉ đạt khoảng 3.500 chiếc, chỉ bằng một phần nhỏ so với tổng doanh số hơn 30.000 chiếc mà hãng bán ra kể từ đầu năm. Ngay cả với Xpander, doanh số xe lắp ráp cũng chỉ tương đương 1/4 so với xe nhập khẩu.
Sự dịch chuyển này đã đưa Mitsubishi trở thành một trong những thương hiệu có tỷ trọng xe nhập khẩu cao nhất trong VAMA, đi ngược hoàn toàn với xu hướng chung của ngành.
Hàng loạt mẫu xe bình dân giá rẻ được Mitsubishi Motor Việt Nam nhập khẩu từ Indonesia, khiến thị trường Việt Nam ngày càng trở thành thị trường tiêu thụ của thương hiệu này
Đối thủ tăng cường Lắp ráp Nội địa
Trái ngược với Mitsubishi, các đối thủ cạnh tranh lớn đang tích cực củng cố sản xuất trong nước:
Toyota: Tăng cường lắp ráp các mẫu MPV chiến lược như Veloz Cross và Avanza Premio, bên cạnh Vios. Đầu tư hơn 360 triệu USD để lắp ráp xe hybrid tại Việt Nam, dự kiến bắt đầu sản xuất từ năm 2027
Honda: Duy trì lắp ráp các mẫu chủ lực và chuẩn bị xuất xưởng phiên bản Hybrid của CR-V tại nhà máy ở Phú Thọ.
Ford: Đầu tư thêm 82 triệu USD mở rộng nhà máy Hải Dương, nâng công suất lên 40.000 xe/năm, với Ranger và Territory là hai sản phẩm CKD chiến lược.
Nhiều thương hiệu mới như Skoda, Omoda & Jaecoo cũng đang thiết lập cơ sở lắp ráp để hưởng ưu đãi.
Về lý thuyết, xe lắp ráp trong nước được hưởng nhiều ưu đãi lớn như thuế linh kiện 0%, ưu đãi thuế tiêu thụ đặc biệt (đặc biệt cho động cơ nhỏ), và thường xuyên được Chính phủ hỗ trợ giảm lệ phí trước bạ nhằm kích cầu.
Chiến lược Toàn cầu đè bẹp Ưu đãi Nội địa
Việc Mitsubishi chấp nhận từ bỏ các lợi thế của sản xuất nội địa bắt nguồn từ chiến lược toàn cầu và hiệu quả chi phí:
Lợi thế Quy mô Lớn: Các nhà máy của Mitsubishi tại Indonesia và Thái Lan có tổng công suất hơn 600.000 xe/năm, đủ khả năng cung cấp toàn bộ nhu cầu cho khu vực Đông Nam Á. Sản xuất tập trung theo quy mô lớn vượt trội giúp tối ưu hóa chi phí sản xuất hơn so với sản xuất phân tán.
Đảm bảo Chất lượng và Thời gian: Việc nhập khẩu nguyên chiếc giúp MMV rút ngắn thời gian đưa xe mới vào Việt Nam và đảm bảo chất lượng xe đồng bộ với thị trường toàn cầu.
Chiến lược này đang tạo áp lực lớn lên nhà máy lắp ráp công suất chỉ khoảng 10.000 xe/năm của MMV tại TP. Hồ Chí Minh (trước đây thuộc Bình Dương). Với doanh số CKD ngày càng giảm, không loại trừ khả năng hoạt động của cơ sở này sẽ không còn được duy trì nếu chiến lược toàn cầu của Mitsubishi tiếp tục hướng đến việc tối ưu hóa hiệu quả tài chính.
Mitsubishi Chấp nhận Đánh đổi Ưu đãi
Động thái chuyển dịch sang nhập khẩu của Mitsubishi là một quyết định lớn, ngụ ý rằng hãng chấp nhận đánh đổi các lợi ích thuế quan và ưu đãi chính phủ Việt Nam dành cho xe sản xuất trong nước, để đổi lấy lợi thế về chi phí quy mô lớn, tốc độ cung ứng và tính đồng bộ chất lượng toàn cầu từ các cứ điểm sản xuất lớn trong khu vực ASEAN (được miễn thuế nhập khẩu). Việc duy trì một dây chuyền lắp ráp công suất thấp tại Việt Nam không còn mang lại lợi thế cạnh tranh đáng kể. Câu trả lời im lặng của đại diện MMV về tương lai nhà máy càng củng cố thêm nhận định rằng, một quyết định lớn về hoạt động sản xuất tại Việt Nam đang sắp được đưa ra.
Nguyễn Chí