Giá trị xuất khẩu cá ngừ đóng hộp của Việt Nam trong tháng 4/2025 chỉ đạt gần 15,8 triệu USD – mức thấp nhất trong vòng hai năm trở lại đây. Không chỉ đối mặt với sự sụt giảm nghiêm trọng ở nhóm sản phẩm chủ lực, ngành cá ngừ còn đang bị kìm hãm bởi loạt quy định mới về nguyên liệu và biến động bất lợi từ các thị trường xuất khẩu lớn.
Cá ngừ đóng hộp lao dốc – hệ quả từ những quy định mới
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tổng kim ngạch xuất khẩu cá ngừ trong tháng 4 chỉ đạt hơn 86 triệu USD, giảm gần 1% so với cùng kỳ năm 2024. Tuy nhiên, trong cơ cấu sản phẩm, cá ngừ đóng hộp – một mặt hàng chủ lực – lại ghi nhận mức sụt giảm nghiêm trọng nhất.
Cụ thể, số liệu từ Hải quan Việt Nam cho thấy, giá trị xuất khẩu cá ngừ đóng hộp trong tháng 4 chỉ đạt gần 15,8 triệu USD, giảm đến 50% so với cùng kỳ năm ngoái – mức thấp gần nhất kể từ tháng 1/2023 đến nay.
Nguồn: VASEP
Nguyên nhân chính được cho là bắt nguồn từ những khó khăn trong quy định về khai thác và quản lý nguồn nguyên liệu trong nước. Theo phản ánh của các doanh nghiệp, Nghị định 37/2024/NĐ-CP với các điều khoản về kích thước tối thiểu được phép khai thác và quy định không trộn lẫn nguyên liệu từ khai thác nhập khẩu với khai thác trong nước đang gây ra không ít vướng mắc trong khâu sản xuất và xuất khẩu.
Đặc biệt, với các sản phẩm cá ngừ đóng hộp – vốn phụ thuộc nhiều vào nguồn nguyên liệu ổn định – thì những quy định này đang trực tiếp làm gián đoạn chuỗi cung ứng và kéo giảm sản lượng xuất khẩu .
Biến động thị trường và địa chính trị càng siết chặt đầu ra
Trong khi cá ngừ đóng hộp giảm mạnh, một số dòng sản phẩm khác vẫn ghi nhận tăng trưởng trong tháng 4. Các mặt hàng cá ngừ chế biến mã HS16, chủ yếu là loin cá ngừ hấp đông lạnh, tăng mạnh tới 62% so với cùng kỳ. Mặt hàng thịt/loin cá ngừ đông lạnh cũng tăng 15% .
Tuy nhiên, xét theo thị trường, xuất khẩu cá ngừ nói chung đang đối mặt nhiều thách thức. Tại Mỹ – thị trường lớn nhất của Việt Nam – dù xuất khẩu trong tháng 4 tăng nhẹ 3% (đạt gần 36 triệu USD), nhưng đà phục hồi này chưa ổn định. Trước đó, việc Mỹ tạm hoãn áp thuế đối ứng 46% trong 90 ngày đã giúp doanh nghiệp Việt Nam tranh thủ đẩy hàng, song tốc độ xuất khẩu đang dần chững lại.
Xuất khẩu cá ngữ đã giảm đến 50% so với cùng kỳ năm ngoái – mức thấp gần nhất kể từ tháng 1/2023 đến nay - Ảnh minh hoạ/LT.
Tại thị trường EU, kim ngạch xuất khẩu tháng 4 chỉ tăng 11% (đạt gần 21 triệu USD). Dù xuất khẩu sang Hà Lan và Italy duy trì tăng trưởng, nhưng thị trường Đức tiếp tục sụt giảm .
Các thị trường tại Trung Đông còn cho thấy tín hiệu xấu hơn. Xuất khẩu cá ngừ sang Israel giảm mạnh 57% trong tháng 4; tính lũy kế 4 tháng đầu năm, mức giảm gần 62% so với cùng kỳ năm trước. Arab Saudi cũng chứng kiến mức giảm 35% trong tháng 4.
Tại thị trường Canada – từng tăng trưởng tốt trong quý I – xuất khẩu đã đảo chiều, chỉ đạt gần 3 triệu USD trong tháng 4, giảm 27% .
Trước tình trạng trên, VASEP cảnh báo: nếu những nút thắt trong chuỗi cung ứng nguyên liệu trong nước không sớm được tháo gỡ, cộng thêm tác động từ bất ổn địa chính trị và chính sách thương mại tại các thị trường chủ lực, xuất khẩu cá ngừ của Việt Nam trong thời gian tới có thể còn giảm sâu hơn nữa.
Nhật Hạ