Bài 2: Sự thật công dụng trị bệnh của nước tương Tamari có như lời sư thầy Tuệ Hải?

Thời gian qua, trên không gian mạng xuất hiện nội dung quảng cáo, giới thiệu về những công dụng "như chữa bách bệnh" từ nước tương Tamari của Quy Nguyen qua một số buổi giảng của sư thầy Thích Tuệ Hải. Vậy, đâu là sự thật về sản phẩm này?

Ngay sau khi phong trào sử dụng thực phẩm dinh dưỡng tăng mạnh, nhiều phương pháp sử dụng thực phẩm thực dưỡng được du nhập vào Việt Nam, trong đó có loại sản phẩm nước tương Tamari. Đây là sản phẩm có nguồn gốc từ Nhật Bản và khi vào Việt Nam nó được nhiều người sử dụng cho chế độ ăn kiêng kiểu thuần chay. Trước nhu cầu tiêu dùng lớn khiến sản phẩm này được nhiều tổ chức, cơ sở sản xuất hàng loạt khiến chất lượng của loại nước tương này cũng trở nên khó đo lường. Không chỉ vậy, điều rất đáng quan ngại là nhiều nội dung giới thiệu hay trong một số bài thuyết giảng của sư thầy Thích Tuệ Hải – Trụ trì chùa Long Hương (Đồng Nai) đều ca ngợi các công dụng trong chăm sóc sức khỏe, chữa bệnh của nước tương Tamari, nhất là tác dụng giải độc, trị độc thú cắn và thậm chí cả ung thư…

Vậy thực chất nước tương Tamari là gì mà khiến người ta ngang nhiên ‘thần thánh hoá’ công dụng của nó đến vậy?

Tương Tamari chuẩn Nhật Bản

Theo một số hãng sản xuất tương nổi tiếng của Nhật Bản, thì tương Tamari có nguồn gốc từ Trung Quốc, nhưng được phát triển ở Nhật Bản bắt đầu từ thế kỷ thứ 7 sau Công Nguyên. Từ xa xưa, người Nhật đã biết rằng đậu nành nấu chín và lên men sẽ tạo ra một loại bột nhão màu đỏ sẫm thơm ngon, gọi là miso. Trong quá trình ủ chín miso, một chất lỏng giàu protein được tích tụ lại, và chất lỏng này được gọi là Tamari. Nói cách khác, nước tương Tamari là một sản phẩm phụ được sinh ra trong quá trình lên men để sản xuất tương miso - một loại tương lên men từ hỗn hợp đậu nành, men và muối của Nhật Bản.

Loại nước tương này được đánh giá cao về chất lượng cũng như hàm lượng dinh dưỡng, và nó thường được dùng trong chế biến các món ăn như xào với ngũ cốc, các loại đậu, rau củ và dùng làm nước chấm để tăng thêm dư vị cho món ăn.

Đó là với nước tương Tamari do người Nhật Bản sản xuất. Bởi, chúng ta đã biết, với người Nhật, quy trình cũng như cách thức sản xuất sản phẩm đều bảo đảm theo đúng quy định về an toàn thực phẩm, họ lấy chất lượng và sự an toàn làm trọng, đồng thời không nói hay đánh đồng việc lấy thực phẩm có chất lượng tốt để thay thế hoàn toàn thuốc chữa bệnh. Điều đó đã làm nên danh tiếng cho nhiều sản phẩm của Nhật Bản trên toàn cầu.

Tóm lại, với người Nhật Bản, tương Tamari là loại nước tương thơm ngon, lành mạnh, nhưng không có ghi nhận về khả năng chữa bệnh “thần thánh” nào.

Theo TS. BS. Hoàng Xuân Thành, phân tích nước tương Tamari từ Hiệp hội dinh dưỡng lương thực thực phẩm Nhật bản, Hoa Kỳ và toàn châu Âu, thì loại nước tương này có những khác biệt so với nước tương truyền thống như: Có nhiều chất đạm hơn nước tương truyền thống, vì nó sử dụng đâu nành mà không có pha thêm các loại ngủ cốc khác; Tương Tamari không có chất gluten, do đó, trường hợp những người mắc bệnh Celiac vốn không dung nạp được gluten có trong ngũ cốc thì họ không dùng được nước tương truyền thống mà phải sử dụng nước tương Tamari. Và cái cuối cùng là tương Tamari không sử dụng chất bảo quản nên không có độc hại, và đó là với nước tương Tamari chuẩn Nhật Bản.

Trong khi đó, tại thị trường Việt Nam hiện nay, có nhiều cơ sở sản xuất nước tương và cũng lấy tên gọi Tamari. Trước nhu cầu sử dụng các sản phẩm thực dưỡng tăng cao, nhiều cơ sở đã sản xuất loạt và cung ứng rộng rãi trên thị trường như: tương Tamari của nhãn hàng Lá Tía Tô, Tương Tamari của nhãn hàng Quy Nguyên,… Dù đều được các đơn vị này ngợi ca rất nhiều về chất lượng và công dụng, song trên thực tế, người tiêu dùng vẫn chưa có được sự kiểm chứng rõ ràng nào về chất lượng và công dụng thực sự của các dòng nước tương này.

TS, BS Xuân Thành cho rằng: “Việc vẽ công dụng thực phẩm tương Tamari như thuốc chữa bệnh cũng như việc hướng dẫn sử dụng loại nước tương này trong nhiều phương pháp chữa bệnh là rất nguy hiểm”.

Ngang nhiên “hoá phép” công dụng chữa bệnh của nước tương Tamari

Tại Việt Nam, việc thực hiện quy trình sản xuất tương Tamari theo Nhật cũng được một số cơ sở áp dụng, nhưng để có sản phẩm tiêu chuẩn như Nhật Bản thì hoàn toàn chưa có kiểm chứng, và chất lượng nước tương cũng khó có những lường định cụ thể.

Thế nhưng, trên mạng internet, đặc biệt là thông qua các bài thuyết giảng của sư thầy Thích Tuệ Hải, nước tương Tamari lại được “thần thánh hoá” bằng những công dụng chữa bệnh, với nhiều bệnh lý khác nhau khiến các bác sĩ và giới chuyên môn ngành y hoang mang.

Trong một video được đăng tải trên kênh youtube có tên Quy Nguyên, theo thông tin giới thiệu thì đây là kênh youtube chính thức của Công ty TNHH Thương mại Sản xuất Quy Nguyên do Trụ trì Chùa Long Hương - Thượng Tọa Thích Tuệ Hải sáng lập. Trong nội dung bài giảng giới thiệu trên kênh youtube này, thầy Tuệ Hải khẳng định: “đau răng cỡ nào, nếu chúng ta ngậm nước tương là khoẻ lại liền. Còn tất cả các dạng độc, ví dụ như thú độc cắn, nếu không có hột gà liền thì bắt buộc phải uống nước tương. Đầu tiên là lấy nước tương nhúng bông gòn đắp lên chỗ thú cắn và uống đậm luôn 2 muỗng canh nước tương. Tại vì nguyên lý âm dương, thì độc âm có thể làm ngưng tim ngay tại chỗ, nhưng đưa dương lên (tính dưỡng của nước tương) thì độc không có khả năng làm gì được hết. Cho nên cấp cứu tất cả các loại thú độc cắn, sau đó mình kiếm loại hột gà (trứng gà) có trống, lấy lòng đỏ trứng gà trộn đều với nước tương rồi uống cái nữa là xử lý xong cái việc độc của thú độc cắn”.

Với những ai hay bị ngất xỉu “chỉ uống 1 một muỗng cà phê sẽ tỉnh liền nếu đúng nước tương đúng của mình”. Cũng theo thầy Hải, người ta dù có xỉu cũng đừng có sợ, “nếu mặn quá nuốt không được thì chúng ta lấy sắn dây khuấy loảng ra rồi đổ muỗng cà phê nước tương cho người đó uống sẽ tỉnh liền. Tất cả những người hay bị xỉu thì chúng ta xử lý bằng nước tương sẽ rất là nhanh”.

Trường hợp mệt quá, “uống nước tương kết hợp với trà 3 năm, nhanh hơn vô nước biển”, bởi theo thầy Hải, “tại vì nó dương quá, và chính uống nước tương Tamari này thì sẽ không bị mất cái nội dương của mình. Ví dụ, một ngày cơ thể của chúng ta tiết khoảng 1.000 kcal để hoạt động, nhưng mình làm việc nó hết rồi, và thường là người ta bị yếu hoặc cảm thấy hết calo thì người ta uống đường và họ khoẻ lại khiến họ cho là đường hay. Hay thì có hay đó, nhưng tại vì âm vô thì sẽ hấp thu cái nội dương của mình, cho tới một ngày khi mình mệt mà uống nước đường không còn khoẻ nữa là cạn kiệt nội dương của chúng ta, thì coi như thua luôn”. Cho nên khi mệt, theo thầy Tuệ Hải là “cứ uống trà tương sẽ có tác dụng rất tốt”.

Cũng theo thầy Hải, khi “đi đâu, có nước tương này thì không bao giờ bị ngộ độc thực phẩm”, và thầy này còn khẳng định “đây là kinh nghiệm xương máu”. Ngoài ra, vị sư này có khẳng định, rằng: “nếu bây giờ không có thực phẩm sạch, thì chúng ta cũng đã có nước tương. Chịu khó chấm nước tương cốt của Quy Nguyên ăn thì coi như chúng ta thoát” các loại ngộ độ thực phẩm.

Theo lý giải của thầy Thích Tuệ Hải, “đậu nành là âm, làm với muối, ủ với muối 1 năm thì đã quân bình và để càng lâu càng dương, và dương thì hoá giải được tất cả âm mà âm có nghĩa là độc, kể cả độc trong thực phẩm thì đều có thể giải quyết được. Đó là những điều chúng ta biết về nước tương, cho nên chúng ta nên có cái này trong tất cả các bữa ăn để đảm bảo an toàn cho sức khoẻ của mình”.

“Trong các trường hợp giải độc, ví dụ nếu quý vị sử dụng bột sắn dây cho các trường hợp giải độc mà không có nước tương thì không phát huy tác dụng. Cho nên uống bột sắn dây luôn luôn có nước tương Tamari”, thầy Tuệ Hải nói, đồng thời khẳng định “đó phải là nước tương chuẩn của Quy Nguyên”…

Không chỉ vậy, ngay trên trang web https://quynguyen.com/, nước tương Tamari được giới thiệu rằng: “Đậu nành sạch được chọn lựa kỹ, tươi ngon, không sâu mọt, nấu chín trộn meo Tamari và bột, ủ 3 ngày rồi cho vào khạp ngâm nước muối biển thiên nhiên lọc sạch, phơi nắng trên 3 năm, hóa giải độc tố, cân bằng Âm Dương, để trở thành nước tương Tamari có tác dụng dương hóa cơ thể, hóa giải độc tố trong thực phẩm và khi con người bị thú độc cắn. Nếu trộn nước tương này vào bột sắn dây, rồi cho người bị ngất xỉu hoặc trúng phong uống thì lập tức bệnh nhân không còn bị co giật, ngăn chặn tai biến kịp thời”.

Cũng tại trang web này, tương Tamari còn được quảng cáo “có tác dụng kích thích tiêu hóa, lọc mỡ máu, trợ tim, giải cảm, chặn động kinh”, đồng thời cơ sở này khẳng định nếu sử dụng tương Tamari thường xuyên và đều đặn còn “ngăn ngừa ung thư và chất phóng xạ, bảo vệ cơ thể”.

Theo TS, BS Hoàng Xuân Thành, “những công dụng như trị ngộ độc, trị rắn cắn và nay có cả ung thư thì quả thật hết biết. Rõ ràng công dụng chữa bệnh của tương Tamari chưa có thử nghiệm tiền lâm sàng và chưa thử nghiệm trên động vật mà lại đem ra để trị bệnh cho người là quảng cáo sai sự thật. Đây là một việc làm phi đạo đức cả thế giới lên án. Người bệnh bị rắn cắn nghe lời quảng cáo của thầy không đến bệnh viện sẽ rất nguy hiểm cho tính mạng, bởi đây chỉ đơn thuần là một sản phẩm thực phẩm, là loại gia vị, nước chấm như các loại nước gia vị khác trong chế biến món ăn. Vậy mà qua giới thiệu của thầy loại tương này lại trở thành thần dược điều trị tất cả các bệnh”.

Giới chuyên môn khuyến cáo người tiêu dùng cẩn trọng, tránh “hậu quảng đáng tiếc”

Với mục đích đánh vào khả năng chữa bệnh thần thánh, tương Tamari bỗng dưng trở thành sản phẩm có siêu công dụng hòng đánh vào sự nhẹ dạ cả tin của người mua hàng. Tuy nhiên, nhiều người tiêu dùng sẽ đặt câu hỏi liệu có loại thực phẩm ăn uống đơn thuần có công dụng tuyệt diệu đến như vậy không? Ngay đến các bác sĩ, giới chuyên môn của ngành y cũng đều ngỡ ngàng và hết sức hoang mang.

Theo TS, Bác sĩ Hoàng Xuân Thành, “việc quảng cáo nước tương Tamari hay bất cứ sản phẩm thực phẩm nào có công dụng chữa bệnh nói chung đều rất nguy hiểm. Đối với người bị bệnh tim mạch, ung thư hay đột quỵ thì càng tai hại”.

"Việc quảng cáo thổi phồng, quảng cáo sai sự thật về sản phẩm thực phẩm có công dụng chữa bệnh, dù là bệnh nào cũng rất nguy hiểm. Đối với trị thú độc cắn, đột quỵ thì càng đáng sợ hơn vì đây là những bệnh cần được kiểm soát, cấp cứu kịp thời. Bỏ qua thời gian vàng để gặp bác sĩ, vào bệnh viện cấp cứu... có thể gây nguy hiểm đến tính tính mạng người bệnh", BS Thành thông tin.

Chia sẻ với báo chí mới đây, GS.TS Nguyễn Lân Việt - chuyên gia về bệnh tim mạch, cho rằng: “sản phẩm có thể tốt cho sức khỏe nói chung, cũng có thể tốt cho sức khỏe tim mạch nói riêng. Tuy nhiên, không có chuyện một sản phẩm ăn uống hàng ngày như một loại nước tương, lại được quảng cáo tốt ngang thuốc, thậm chí hơn cả thuốc chữa bệnh như vậy được. Do đó, với những sản phẩm được quảng cáo thổi phồng công dụng, quảng cáo sai sự thật như này, người dân tuyệt đối không nên tin và mua dùng”.

GS.TS Nguyễn Lân Việt khuyến cáo: "Người bị đột quỵ, bệnh nhân tim mạch... hay có bất cứ vấn đề sức khỏe nào nên đi thăm khám và điều trị bệnh kịp thời bởi các bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không nên tin và mua những sản phẩm chỉ được tung hô quảng cáo, đem về dùng để chữa bệnh, tránh những hậu quả đáng tiếc".

Theo các nhà chuyên môn, các bệnh nhân mắc bệnh lý nặng như tim mạch, đột quỵ, ngộ độc nói chung, nếu không được thăm khám và điều trị kịp thời thì rất nguy hiểm. Đặc biệt, nếu chỉ dựa vào những quảng cáo đó để điều trì mà bỏ qua thời gian vàng cho việc sơ cứu, cấp cứu sẽ rất nguy hiểm đến tính mạng. Do đó, người dân tuyệt đối không nên tin dùng theo những quảng cáo sai sự thật, táng tận lương tâm như này.

Liên quan đến về công dụng chữa bệnh của nước tương Tamari, ThS.BS Hoàng Khánh Toàn (Nguyên Trưởng khoa Đông y, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108), cho biết trong Đông y hiện không áp dụng những cách chữa bệnh này.

Các chuyên gia nhận định, nước tương Tamari chính hãng được sản xuất theo công nghệ Nhật Bản, là một trong những món gia vị tốt cho sức khỏe nếu dùng điều độ, đúng cách. Tuy nhiên, thổi phồng công dụng nước tương Tamari đến nỗi chữa được bách bệnh thì thực chất chỉ là chiêu trò lừa đảo của người bán hàng.

TS.BS Xuân Thành chia sẻ: “Việc quảng cáo thực phẩm không phải là thuốc đã là sai phạm, trong khi đối với những bệnh nhân mắc bệnh tiểu đường, cả gia đình lo lắng bất an và tìm đủ phương cách để hạn chế mà gặp phải cảnh 'lừa đảo' về chữa trị được thì quả đúng là vô đạo đức, mất hết nhân tính".

Trong khi đó, trên mạng xã hội TikTok, sau khi một số nhà chuyên môn ngành y bóc mẽ sự thật về công dụng chữa bệnh của nước tương Tamari, nhiều độc giả cũng đã có những bình luận gay gắt. Đa phần đều cho rằng sản phẩm không phải là thuốc mà dám khăng khăng "nổ" công dụng chữa trị được bệnh tật, quả thật là quá đáng.

Tại Khoản 15, Điều 6 Luật Dược 105/2016/QH13 quy định: “Cấm thông tin, quảng cáo, tiếp thị, kê đơn, tư vấn, ghi nhãn, hướng dẫn sử dụng có nội dung dùng để phòng bệnh, chữa bệnh, chẩn đoán bệnh, điều trị bệnh, giảm nhẹ bệnh, điều chỉnh chức năng sinh lý cơ thể người đối với sản phẩm không phải là thuốc, trừ trang thiết bị y tế”. Còn tại Điều 34 Luật An toàn thực phẩm cũng quy định về xác nhận nội dung quảng cáo thực phẩm: Người phát hành quảng cáo, người kinh doanh dịch vụ quảng cáo, tổ chức, cá nhân có thực phẩm quảng cáo chỉ được tiến hành quảng cáo khi: Đã được thẩm định nội dung và Chỉ được quảng cáo đúng nội dung đã được xác nhận.

Theo Khoản 5 Điều 34 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP, việc quảng cáo sai sự thật có thể bị phạt tiền từ 60 đến 80 triệu đồng. Không chỉ vậy, hành vi quảng cáo gian dối cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 197 Bộ Luật hình sự 2015 (tội Quảng cáo gian dối).

Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin!

Bài 3: Quy trình, nguyên liệu sản xuất thực phẩm của Công ty Quy Nguyên có an toàn? 

Thái Đạt