Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa phát đi cảnh báo về tình trạng sử dụng hình ảnh, danh nghĩa của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế để quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, tạo niềm tin và hòng trục lợi trên sức khoẻ người tiêu dùng.
Theo Cục An toàn thực phẩm, hiện nay, trên một số trang mạng xã hội đang có tình trạng sử dụng hình ảnh, danh nghĩa của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế để quảng cáo cho các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe gây hiểu lầm cho người sử dụng. Đặc biệt là tình trạng lạm dụng hình ảnh của các bác sỹ, dược sỹ có uy tín đã nghỉ hưu để tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Hình ảnh các sản phẩm thực phẩm chức năng bị phát hiện và thu giữ của nhóm đối tượng thuộc Công ty TNHH Bảo Long Dược tại Bắc Giang. Nhóm này hoạt động theo hình thức đa cấp, lợi dụng danh tiếng, tên tuổi của các y, bác sĩ giỏi, có tiếng từng công tác tại các bệnh viện, trung tâm y tế lớn để lừa đảo bằng hình thức quảng cáo, tư vấn không đúng sự thật về tình trạng bệnh tật của bệnh nhân để bán thuốc thực phẩm chức năng.
Liên tiếp phát giác các vụ việc sử dụng danh nghĩa cơ sở y tế, bác sĩ
Khi “làn sóng” các nghệ sĩ quảng cáo thực phẩm chức năng lắng xuống, một số người bán thực phẩm chức năng còn sử dụng cả hình ảnh của người làm trong ngành y dược để tăng thêm sự uy tín cho sản phẩm. Cụ thể, mới đây tại một trang Facebook bán thực phẩm bảo vệ sức khỏe gắn hình ảnh bác sĩ, nguyên Trưởng khoa Cơ xương khớp Bệnh viện Bạch Mai cùng với đó là số điện thoại để tư vấn. Tuy nhiên, qua xác minh, bác sĩ này xác nhận không nhận lời tư vấn cho bất kỳ đơn vị nào ngoài Bệnh viện Bạch Mai.
Thậm chí, có những trường hợp giả danh bác sĩ công tác tại Bệnh viện Nhi Trung ương để khám, tư vấn và kê đơn thuốc là đủ loại thực phẩm chức năng cho trẻ sử dụng. Trong đó, có trường hợp giả danh bác sĩ tên Nguyễn Thị Hiền công tác ở Bệnh viện Nhi Trung ương khám, kê đơn bán các loại thực phẩm chức năng cho trẻ. Đối tượng quảng cáo về một loại bút thần kỳ, chỉ cần chạm vào tay vào chân bé là đã có thể phát hiện trẻ thiếu các loại vi chất gì. Thế nhưng theo các cơ quan chuyên môn về y tế, đây chỉ là chiêu trò hù dọa các bậc phụ huynh từ kết quả thăm khám của loại bút này để bán được thật nhiều các loại thực phẩm chức năng.
Không chỉ vậy, trên thực tế còn có tình trạng giả danh bác sĩ dàn cảnh ở một số bệnh viện, các khu chợ để lừa đảo quảng cáo, bán thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, cái mà các nhóm này thường tung hô là "thần dược".
Với những người có người thân đang mắc bệnh nặng, bệnh nan y, khi thấy các quảng cáo thực phẩm chức năng trên mạng xã hội gắn với hình ảnh các bác sĩ nổi tiếng hay các bệnh viện lớn có thể sẽ lầm tưởng và tin tưởng để đặt mua với hi vọng sẽ chữa khỏi bệnh.
Đơn cử như một sản phẩm chữa bệnh gắn với trang web của Bệnh viện Bạch Mai, lấy hình ảnh của GS. BS Nguyễn Lân Việt hay mạo danh Bộ trưởng Bộ Y tế để quảng cáo và bán tràn lan trên mạng xã hội, nhiều người sẽ dễ dàng bị ‘qua mặt’ và lầm tưởng. Bên cạnh đó còn có hành vi quảng cáo thực phẩm chức năng có công dụng như thuốc chữa bệnh, quảng cáo quá mức, thổi phồng như thần dược, thậm chí là phản khoa học. Nhưng hình thức quảng cáo lại ngày càng phổ biến nhất là trên các trang mạng xã hội Facebook, Youtube, Zalo khiến cho nhiều người vẫn bị lừa, dẫn đến tiền mất tật mang.
Mới đây nhất, cơ quan cảnh sát điều tra (CSĐT), Công an huyện Tân Yên (Bắc Giang) đã phát hiện và bắt giữ nhóm đối tượng giả danh y, bác sỹ tư vấn, quảng cáo không đúng sự thật về tác dụng của thuốc chữa bệnh. Theo cơ quan CSĐT, thủ đoạn của các đối tượng là thành lập công ty lấy tên là “Công ty TNHH Bảo Long Dược”, có bộ phận hành chính và bộ phận kinh doanh được tổ chức quản lý chặt chẽ, hoạt động theo hình thức đa cấp, lợi dụng danh tiếng, tên tuổi của các y, bác sĩ giỏi, có tiếng từng công tác tại các Bệnh viện, trung tâm y tế lớn để lừa đảo bằng hình thức quảng cáo, tư vấn không đúng sự thật về tình trạng bệnh tật của bệnh nhân để bán thuốc thực phẩm chức năng có giá trị thấp với giá cao gấp từ 10 đến 15 lần để chiếm đoạt tài sản của bệnh nhân. Theo đó, giá nhập về chỉ 30-40 nghìn đồng/hộp nhưng bán cho người bệnh với giá từ 1-3 triệu đồng/hộp tùy theo loại bệnh, nghĩa là khi đến tay người bệnh, giá bán đã gấp hàng chục lần giá gốc.
Chỉ trong vòng hơn một năm (tính từ tháng 10/2022 - trung tuần tháng 12/2023), nhóm này đã bán trót lọt khoảng 80.000 đơn hàng thực phẩm chức năng cho hơn 20.000 bị hại ở khắp các tỉnh, thành phố trên cả nước, thu lợi bất chính gần 75 tỷ đồng.
Vụ việc hiện cơ quan CSĐT Công an huyện Tân Yên đang tạm giữ 22 đối tượng để điều tra, xử lý về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” quy định tại Điều 174- Bộ luật hình sự.
Hiện tượng này hiện đang xuất hiện nhiều trên các nền tảng mạng xã hội xuyên quốc gia, đây cũng được xem là nơi xuất hiện phổ biến nội dung quảng cáo không theo quy định. Tuy nhiên, việc nền tảng hoạt động dựa trên thuật toán khiến cơ quan quản lý rất khó phát hiện.
Cục An toàn thực phẩm cảnh báo
Trước tình trạng nêu trên, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa phát đi cảnh báo về tình trạng sử dụng hình ảnh, danh nghĩa của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế để quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, tạo niềm tin và hòng trục lợi trên sức khoẻ người tiêu dùng.
Cục An toàn thực phẩm, cho biết theo quy định tại khoản 2 Điều 27 Nghị định 15/2018/NĐ-CP ngày 02/02/2018 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm: Không sử dụng hình ảnh, thiết bị, trang phục, tên, thư tín của các đơn vị, cơ sở y tế, bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế, thư cảm ơn của người bệnh, bài viết của bác sỹ, dược sỹ, nhân viên y tế để quảng cáo thực phẩm. Như vậy, việc làm trên là không phù hợp với quy định của pháp luật.
Để an toàn sức khỏe cho người sử dụng, tránh sử dụng sản phẩm quảng cáo không đúng sự thật về công dụng sản phẩm, Cục An toàn thực phẩm cảnh báo:
1. Không có bất kì thực phẩm chức năng/thực phẩm bảo vệ sức khỏe nào được phép ghi công dụng “điều trị bệnh”. Trong trường hợp có bệnh, người dân cần tới cơ sở y tế để khám và được điều trị kịp thời;
2. Đọc kỹ nhãn sản phẩm. Trên nhãn thực phẩm bảo vệ sức khỏe phải có dòng chữ: “thực phẩm này không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh”; xem rõ về thành phần, tác dụng, đối tượng, liều dùng của sản phẩm để sử dụng cho phù hợp và bảo đảm sức khỏe;
3. Chọn mua các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có tên, địa chỉ của thương nhân chịu trách nhiệm và nhà sản xuất sản phẩm rõ ràng;
4. Khi mua, nhận sản phẩm phải có hóa đơn/đơn hàng của người bán để làm bằng chứng cho việc mua bán hàng hoá giữa hai bên;
5. Tra cứu thông tin liên quan đến đăng ký bản công bố và quảng cáo sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe qua địa chỉ https://nghidinh15.vfa.gov.vn/ và http://xacnhanquangcao.vfa.gov.vn/ trước khi quyết định chọn mua sản phẩm.
Minh Đức