Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử nhanh hàng đầu thế giới. Tuy nhiên sự phát triển nhanh bao giờ cũng đi kèm những hệ lụy. Trên chính không gian số đó, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại, xâm phạm sở hữu trí tuệ cũng đang gia tăng gây ra những tổn thất nghiêm trọng.
Phát biểu tại Tọa đàm “Chống hàng giả và Bảo vệ người tiêu dùng trên thương mại điện tử” (do Tạp chí Tiếp thị và Gia đình phối hợp của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước -Bộ Công thương tổ chức), ông Hoàng Vững, Tổng Biên tập Tạp chí Tiếp thị và Gia đình cho hay: Việt Nam hiện là một trong những quốc gia có tốc độ phát triển thương mại điện tử nhanh hàng đầu thế giới. Kinh tế số đang đóng góp ngày càng lớn vào GDP, tạo thêm hàng triệu việc làm, mở ra không gian giao thương rộng lớn cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Ngày 18/12, tại Hà Nội, Toạ đàm “Chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử”, do Tạp chí Tiếp thị và Gia đình pối hợp với Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) tổ chức.
Tuy nhiên, sự phát triển nhanh bao giờ cũng đi kèm những hệ lụy. Trên chính không gian số đó, hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, gian lận thương mại, xâm phạm sở hữu trí tuệ cũng đang gia tăng với tốc độ tương ứng – thậm chí tinh vi hơn, khó kiểm soát hơn, và gây ra những tổn thất nghiêm trọng, không chỉ về kinh tế, mà còn về niềm tin xã hội.
Người bị tổn thương trực tiếp nhất chính là người tiêu dùng, nhưng về lâu dài, người chịu thiệt hại lớn nhất lại chính là doanh nghiệp làm ăn chân chính và môi trường kinh doanh quốc gia.
Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong thương mại truyền thống, các yếu tố nhận diện khá rõ ràng: người bán có địa điểm cụ thể, người mua trực tiếp tiếp xúc, hàng hóa dễ kiểm chứng và giao dịch, thanh toán minh bạch. Ngược lại, trong môi trường mua sắm trực tuyến, hầu hết những yếu tố đó trở nên mơ hồ. Người mua không biết rõ người bán là ai, ở đâu; hàng hóa được lưu kho tại vị trí nào; thông tin về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm khó xác thực. Khi xảy ra vấn đề, việc truy tìm, xác minh đối tượng liên quan cũng vô cùng phức tạp.
Đặc biệt trên các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, việc xác định danh tính người bán và kiểm soát chất lượng sản phẩm là một thách thức lớn. Chính sự thiếu minh bạch này đã tạo kẽ hở cho hàng hóa kém chất lượng, hàng giả, hàng nhái, hàng lậu len lỏi vào thị trường, gây rủi ro cho người tiêu dùng.
Không dừng lại ở giao dịch trong nước, nhiều hoạt động mua bán còn diễn ra trên các nền tảng nước ngoài, được vận hành theo hệ thống và quy định của doanh nghiệp quốc tế. Trong những trường hợp này, việc phát hiện và xử lý vi phạm càng khó khăn hơn. Ngay cả khi đã nhận diện được dấu hiệu vi phạm, cơ quan chức năng vẫn gặp trở ngại lớn trong khâu xác minh, đặc biệt khi đối tượng liên quan không hợp tác. Đây chính là một trong những thách thức lớn nhất của hoạt động mua sắm trực tuyến hiện nay
Đại diện đến từ nhà sản xuất, ông Nguyễn Văn Luyện, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam cho biết doanh nghiệp triển khai xây dựng kênh phân phối sản phẩm để có thể đưa hàng hoá thẳng từ nhà sản xuất đến với người tiêu dùng, không qua trung gian. Kênh phân phối sản phẩm riêng của doanh nghiệp giúp người mua, người bán dùng trên nền tảng xã hội nhưng sẽ biết nhau, có niềm tin với nhau và người tiêu dùng được bảo vệ, được giải quyết các khiếu nại thắc mắc cũng như như bảo hành chất lượng sản phẩm.
Có thể thấy cuộc chiến chống hàng giả không còn là câu chuyện riêng lẻ của một ngành hay một lực lượng, mà đã trở thành một nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, gắn chặt với mục tiêu phát triển bền vững của nền kinh tế.
Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã có những bước đi rất rõ ràng, quyết liệt và kịp thời. Chỉ trong thời gian rất ngắn, Nghị quyết 397 năm 2025 của Chính phủ về kế hoạch hành động đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả đến năm 2030 đã được ban hành. Quốc hội cũng đã thông qua Luật Thương mại điện tử năm 2025, tạo ra một hành lang pháp lý mới, mạnh mẽ hơn, chặt chẽ hơn cho quản lý hoạt động thương mại trên nền tảng số.
Nguyễn Hà