Việt Nam đang chứng kiến một làn sóng các doanh nghiệp F&B trả mặt bằng, đặc biệt sau đại dịch COVID-19. Điều này đã gây ra nhiều lo ngại về sự ổn định của ngành và tác động đến nền kinh tế nói chung.
Việc nhiều doanh nghiệp F&B lớn và nhỏ phải đưa ra quyết định khó khăn là trả mặt bằng đã trở thành một thực tế đáng lưu ý trong thời gian gần đây. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các doanh nghiệp mà còn tác động đến nền kinh tế và cuộc sống của người dân.
Mới đây, Chi nhánh McDonald's Bến Thành, một trong những địa điểm biểu tượng của thương hiệu này tại Việt Nam, đã chính thức đóng cửa vào năm 2023 gây xôn xao dư luận. McDonald's Bến Thành là một địa điểm quen thuộc với du khách, đặc biệt là khách nước ngoài. Việc đóng cửa sẽ làm giảm một điểm đến hấp dẫn cho du khách. Việc một thương hiệu lớn như McDonald's rút lui sẽ ảnh hưởng đến bộ mặt của khu vực, đặc biệt là về mặt thương mại.
Một ông lớn khác trong ngành F&B, Starbucks cũng phải đóng cửa một số cửa hàng Starbucks Reserve Hàn Thuyên tại vị trí đắc địa trong quận 1, TP HCM. Mặc dù là một trong những thương hiệu cà phê lớn nhất tại Việt Nam, Highlands Coffee cũng đã phải đóng cửa một số cửa hàng. Nhiều thương hiệu trà sữa nhỏ lẻ và một số thương hiệu lớn cũng đã phải thu hẹp quy mô hoạt động, thậm chí là đóng cửa một số cửa hàng.
Nhiều người đặt câu hỏi về lý do đằng sau quyết định này của các "ông lớn" trong ngành.
Gánh nặng chi phí vận hành
Trả lời cho câu hỏi này, ông Đỗ Duy Thanh - Giám đốc FnB, chuyên gia tư vấn cấp cao về vận hành F&B tại Việt Nam, nhận định yếu tố chi phí vận hành là lý do lớn. “Giá thuê mặt bằng tại các khu trung tâm như Bến Thành thường dao động từ 25.000 - 30.000 USD/tháng. Trong khi doanh thu từ các cửa hàng tại những vị trí này có thể không còn tương xứng với chi phí.
Quyết định trả mặt bằng có thể là động thái tối ưu hóa tài chính khi thương hiệu nhận thấy rằng việc giữ lại không còn mang lại lợi ích kinh tế tương đương với chi phí bỏ ra. Đây cũng là chiến lược điều chỉnh linh hoạt, giúp các thương hiệu tái cơ cấu chi phí để tập trung vào các khu vực khác có lợi nhuận cao hơn hoặc kênh bán hàng khác như trực tuyến”, ông Thanh nói.
Bà Hoàng Nguyệt Minh, Giám đốc Cấp cao, Bộ phận Cho thuê Thương mại, Savills Hà Nội, cho biết sau giai đoạn COVID-19, các nhãn hàng gặp vấn đề khó khăn về nguồn vốn. Chính vì vậy, hiện nay họ không mở cửa hàng một cách đại trà mà trở nên khắt khe hơn khi tìm kiếm mặt bằng, tập trung vào các mặt bằng có vị trí đắc địa, mỗi cửa hàng có khả năng tự tạo ra lợi nhuận độc lập.
Phía Savills cho hay việc chi phí thuê quá cao có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận hoặc khả năng thu hồi vốn của doanh nghiệp. Do đó, cần phải xác định rõ ngân sách kinh doanh và đảm bảo rằng giá thuê mặt bằng là một phần hợp lý của ngân sách đó. Nếu giá thuê mặt bằng bán lẻ vượt quá ngân sách dự kiến, có thể cần phải đàm phán lại với chủ nhà.
“Bản thân các cửa hàng F&B đang giảm số lượng các cửa hàng mở theo chuỗi. Họ không cố gắng mở nhiều địa điểm như trước mà tập trung hơn vào những cửa hàng flagship có thể đáp ứng được khả năng nhận diện thu hút khách, vừa thuận tiện cho dịch vụ giao hàng”, bà Minh chia sẻ thêm.
Cơ hội cho các doanh nghiệp có khả năng thích ứng và đổi mới
Thị trường F&B ngày càng đông đúc với sự xuất hiện của nhiều thương hiệu mới, cả trong và ngoài nước. Khách hàng có nhiều lựa chọn hơn, đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ.
Làn sóng trả mặt bằng trong ngành F&B là một thách thức lớn nhưng cũng mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp có khả năng thích ứng và đổi mới. Các doanh nghiệp cần nắm bắt được xu hướng của thị trường, xây dựng thương hiệu mạnh mẽ và cung cấp những sản phẩm, dịch vụ độc đáo để thu hút khách hàng.
Cùng với đó, việc các kênh bán hàng online ngày càng phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong lĩnh vực ẩm thực, đã tạo ra một cuộc cách mạng thực sự trong chiến lược lựa chọn mặt bằng của các doanh nghiệp.
Mặc dù doanh thu từ kênh online chỉ chiếm 10% tổng doanh thu của toàn ngành, nhưng đối với các mô hình fast food hay đồ uống, tỷ lệ này có thể lên tới 40-50%. Ông Đỗ Duy Thanh cho rằng “Việc tăng trưởng bán hàng trực tuyến có thể làm giảm vai trò của mặt bằng đắc địa, nhưng không hoàn toàn loại bỏ nó.
Thay vào đó, các thương hiệu cần tìm cách kết hợp cả hai hình thức bán hàng, tối ưu hóa cả cửa hàng vật lý và kênh trực tuyến để tận dụng tối đa các nguồn doanh thu. Đồng thời, việc lựa chọn mặt bằng sẽ thay đổi theo hướng tập trung vào diện tích và chức năng phù hợp hơn với nhu cầu của khách hàng hiện đại”.
Trên thị thường xuất hiện một số doanh nghiệp đã bỏ qua mặt bằng ngoài phố để thuê những vị trí ít nổi bật hơn. Xu hướng này xuất phát từ định hướng kinh doanh của khách thuê.
Tuy không có được lợi thế về nhận diện thương hiệu, những mặt bằng kém nổi bật chi phí thuê hợp lý hơn. Đổi lại, các cửa hàng sẽ phải phụ thuộc 90% việc tiếp thị thông qua hình thức trực tuyến. Cách làm được đánh giá là phù hợp với mô hình kinh doanh hiện đại trên các sàn thương mại điện tử và mạng xã hội.
Dù gặp phải nhiều thách thức, đặc biệt là trong thời kỳ đại dịch COVID-19, nhiều doanh nghiệp F&B tại Việt Nam đã chứng minh được sự linh hoạt và sáng tạo để vượt qua khó khăn.
PhinDeli tập trung vào trải nghiệm cà phê Việt Nam truyền thống kết hợp với phong cách hiện đại. PhinDeli đã thành công trong việc xây dựng một thương hiệu cà phê quen thuộc với người Việt, đồng thời thu hút cả khách du lịch. Không ngừng sáng tạo các loại thức uống mới, kết hợp cà phê với các nguyên liệu địa phương, PhenDeli mở rộng mạng lưới cửa hàng, bán hàng online và hợp tác với các ứng dụng giao đồ ăn.
Trong khi đó, Highlands Coffee chú trọng xây dựng hệ thống cửa hàng rộng khắp, không gian thoải mái, phù hợp với nhiều đối tượng khách hàng. Thường xuyên ra mắt các sản phẩm mới, tổ chức các chương trình khuyến mãi hấp dẫn, Highlands Coffee cũng tận dụng các kênh truyền thông xã hội để tương tác với khách hàng.
Với các thương hiệu trà sữa, trong khi trà sữa Gong Cha tập trung vào chất lượng sản phẩm, không gian cửa hàng đẹp mắt và dịch vụ khách hàng tốt thi The Alley nổi bật với các loại trà sữa độc đáo, sử dụng nguyên liệu tự nhiên. Tocotoco chọn cho mình phân khúc khách hàng trẻ, với các sản phẩm trà sữa đa dạng và giá cả phải chăng.
Trong bối cảnh mặt bằng đẹp không còn là yếu tố cạnh tranh duy nhất, ông Đỗ Duy Thanh lưu ý các thương hiệu F&B cần phải chuyển hướng. Xu hướng cạnh tranh sẽ tập trung nhiều hơn vào chất lượng sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm khách hàng. Sự kết hợp giữa khẩu vị độc đáo, chất lượng nguyên liệu, nghệ thuật chế biến và phong cách phục vụ chuyên nghiệp sẽ là những yếu tố thu hút khách hàng.
“Sự kết hợp giữa trải nghiệm trực tuyến và ngoại tuyến, cũng như khả năng kết nối thương hiệu với khách hàng thông qua các hoạt động quảng bá trên mạng xã hội và các chiến dịch marketing độc đáo, sẽ giúp các thương hiệu tạo ra sự khác biệt trong thị trường ngày càng cạnh tranh”, ông Thanh lưu ý.
Trung Anh