Doanh nghiệp thành lập vào những ngày cuối năm 2025 đang đối mặt với bài toán khó khi Thông tư 99 chuẩn bị có hiệu lực từ năm 2026, khiến việc gộp kỳ kế toán đầu tiên không còn cơ sở pháp lý như kỳ vọng.
Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán thuộc Bộ Tài chính vừa có văn bản làm rõ cách xác định kỳ kế toán năm 2025 đối với doanh nghiệp được thành lập vào thời điểm cuối năm, trong bối cảnh nhiều quy định mới chuẩn bị có hiệu lực.
Theo đó, Thông tư số 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp sẽ chính thức áp dụng từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, thay thế toàn bộ các quy định đang thực hiện. Việc chuyển đổi này khiến không ít doanh nghiệp thành lập trong giai đoạn cuối năm 2025 lúng túng khi xác định kỳ kế toán đầu tiên.
Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán cho biết Luật Kế toán số 88/2025/QH13 đã được sửa đổi, bổ sung năm 2024 quy định hệ thống kỳ kế toán bao gồm kỳ kế toán năm, kỳ kế toán quý và kỳ kế toán tháng.
Trong đó, kỳ kế toán năm thông thường có thời gian 12 tháng, tính từ ngày 1 tháng 1 đến hết ngày 31 tháng 12 dương lịch. Kỳ kế toán quý kéo dài 3 tháng, bắt đầu từ ngày đầu tiên của quý và kết thúc vào ngày cuối cùng của tháng cuối quý. Kỳ kế toán tháng được xác định trong phạm vi một tháng, tính từ ngày đầu đến ngày cuối cùng của tháng.
Đối với đơn vị kế toán mới thành lập, kỳ kế toán đầu tiên được xác định kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho đến ngày kết thúc kỳ kế toán năm, quý hoặc tháng mà doanh nghiệp lựa chọn.
Luật Kế toán đồng thời cho phép áp dụng cơ chế linh hoạt trong một số trường hợp nhất định. Cụ thể, nếu kỳ kế toán năm đầu tiên hoặc kỳ kế toán năm cuối cùng có thời gian không quá ba tháng liên tiếp, doanh nghiệp được phép cộng gộp với kỳ kế toán năm liền kề trước hoặc sau để hình thành một kỳ kế toán năm hoàn chỉnh. Tuy nhiên, tổng thời gian của kỳ kế toán sau khi gộp không được vượt quá mười lăm tháng.
Làm rõ nội dung mà doanh nghiệp đang quan tâm, Bộ Tài chính dẫn chiếu khoản 1 Điều 31 của Thông tư số 99/2025/TT-BTC, trong đó khẳng định Thông tư này chỉ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 và chỉ áp dụng đối với các năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau thời điểm này.
Vì vậy, dù kỳ kế toán năm đầu tiên của doanh nghiệp chỉ kéo dài chưa đầy một tháng, tính từ ngày thành lập 10 tháng 12 năm 2025 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025, tức không vượt quá ba tháng liên tiếp, doanh nghiệp vẫn không có cơ sở pháp lý để gộp kỳ kế toán này với kỳ kế toán năm tiếp theo bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2026.
Doanh nghiệp thành lập vào những ngày cuối năm 2025 đang đối mặt với bài toán khó khi Thông tư 99 chuẩn bị có hiệu lực từ năm 2026.
Tuy nhiên, theo phản ánh từ cộng đồng doanh nghiệp trên các diễn đàn chuyên sâu về thuế và kế toán, hướng dẫn nêu trên vẫn chưa giải quyết trọn vẹn các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn. Đặc biệt, những doanh nghiệp được thành lập vào thời điểm cuối năm đang phải đối mặt với giai đoạn chuyển tiếp giữa chế độ kế toán cũ và chế độ kế toán mới.
Đáng chú ý, dù Luật Kế toán cho phép cộng gộp kỳ kế toán năm đầu tiên hoặc kỳ kế toán năm cuối cùng với kỳ liền kề để hình thành một kỳ kế toán năm đầy đủ, nhưng việc Thông tư 99 chỉ có hiệu lực từ đầu năm 2026 khiến cơ chế này không thể áp dụng đối với các doanh nghiệp thành lập trong những tuần cuối của năm 2025.
Không ít doanh nghiệp bày tỏ lo ngại rằng việc xử lý kỳ kế toán đầu tiên theo những cách khác nhau có thể dẫn đến rủi ro trong quá trình tuân thủ quy định, ảnh hưởng đến quyết toán thuế, hoạt động kiểm toán cũng như tính liên tục của số liệu tài chính trong các năm tiếp theo.
Trao đổi với váo chí, ông Nguyễn Biên Cương, Tổng giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Đam mê Kế toán Việt Nam, cho biết trên thực tế doanh nghiệp có thể cân nhắc hai phương án xử lý.
Theo phương án thứ nhất, doanh nghiệp vẫn có thể gộp hai kỳ kế toán trong trường hợp không áp dụng Thông tư 99. Lý do là tại thời điểm cuối năm 2025, Thông tư này chưa có hiệu lực và cũng không cho phép áp dụng theo cơ chế hồi tố. Điều đó đồng nghĩa doanh nghiệp tiếp tục thực hiện các quy định kế toán hiện hành đang có hiệu lực đối với kỳ kế toán đầu tiên.
Theo phương án thứ hai, doanh nghiệp có thể tách riêng thành hai kỳ kế toán như hướng dẫn của Bộ Tài chính. Giai đoạn từ ngày 10 tháng 12 năm 2025 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2025 được xác định là kỳ kế toán năm 2025, trong khi kỳ kế toán năm 2026 bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 năm 2026 trở đi. Với cách tiếp cận này, doanh nghiệp có thể lựa chọn áp dụng Thông tư 99 cho kỳ kế toán mới.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng trên thực tế không phải tất cả doanh nghiệp đều áp dụng kỳ kế toán trùng với năm dương lịch.
Chẳng hạn, có doanh nghiệp được thành lập vào tháng 10 năm 2025 và lựa chọn kỳ tài chính bắt đầu từ ngày 1 tháng 10 năm nay đến ngày 30 tháng 9 năm sau. Trong trường hợp này, báo cáo tài chính cho giai đoạn từ ngày 1 tháng 10 năm 2025 đến ngày 30 tháng 9 năm 2026 vẫn tiếp tục áp dụng chế độ kế toán cũ. Chỉ từ kỳ kế toán tiếp theo, kéo dài từ ngày 1 tháng 10 năm 2026 đến ngày 30 tháng 9 năm 2027, doanh nghiệp mới chính thức áp dụng Thông tư 99.
Từ thực tế trên có thể thấy, tùy theo cách xác định kỳ tài chính và định hướng áp dụng chế độ kế toán, mỗi doanh nghiệp cần lựa chọn phương án phù hợp nhằm bảo đảm tuân thủ quy định pháp luật, đồng thời thuận lợi cho công tác quản trị và lập báo cáo tài chính trong giai đoạn chuyển tiếp nhiều thay đổi.
Bình Minh