Theo Kết luận Thanh tra số 32/KL-TTTP ngày 22/9/2025 của Thanh tra TP. Hải Phòng, Dự án Nhà máy chế biến đất sét Viglacera của CTCP Sứ Viglacera Thanh Trì là một trong những dự án có nhiều vướng mắc, chậm tiến độ… Dự án này được UBND tỉnh Hải Dương chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2017, nhưng sau nhiều lần xin giãn tiến độ, đến nay dự án vẫn chưa thể triển khai.
Từ quyết định đầu tư đến hàng loạt điều chỉnh
Theo Kết luận Thanh tra (KLTT) , Dự án Nhà máy chế biến đất sét Viglacera do CTCP Sứ Viglacera Thanh Trì làm chủ đầu tư được UBND tỉnh Hải Dương phê duyệt chủ trương đầu tư theo Quyết định số 2032/QĐ-UBND ngày 11/7/2017. Mục tiêu của dự án là chế biến đất sét làm nguyên liệu sản xuất sứ, cung cấp cho các nhà máy thuộc Tổng công ty Thủy tinh và Gốm xây dựng Viglacera.
Theo quy hoạch ban đầu, dự án được triển khai tại Đồi Hang Hổ, thôn Phục Thiện, xã Hoàng Tiến, thị xã Chí Linh (Hải Dương cũ), với diện tích sử dụng đất 4,05 ha. Tổng vốn đầu tư được xác định là 100,5 tỷ đồng, thời hạn hoạt động 50 năm kể từ ngày có quyết định chủ trương đầu tư, tương ứng đến trước tháng 7/2067. Dự án đặt mục tiêu chế biến 30.000 tấn đất sét mỗi năm, phục vụ sản xuất vật liệu sứ vệ sinh và gốm xây dựng, lĩnh vực thế mạnh truyền thống của Viglacera.
Dự án phải hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động trong vòng 24 tháng kể từ khi được chấp thuận đầu tư, tức là trước tháng 7/2019. Tuy nhiên, tiến độ thực tế đã bị kéo dài liên tiếp do nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan.
Giai đoạn 2020–2021, dịch COVID-19 khiến mọi hoạt động đầu tư – xây dựng gần như đình trệ. Cùng thời điểm, dự án cũng vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng và điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, khiến việc triển khai bị đình trệ. UBND tỉnh Hải Dương sau đó đã chấp thuận điều chỉnh tiến độ lần 1, cho phép chủ đầu tư hoàn thành dự án và đưa vào hoạt động trước ngày 11/7/2021. Dù vậy, đến hết thời hạn điều chỉnh, Viglacera Thanh Trì vẫn chưa thể hoàn tất công tác đầu tư xây dựng và tiếp tục có văn bản đề nghị gia hạn thêm.
Dự án này được thực hiện để cung cấp nguyên liệu sản xuất cho CTCP Sứ Viglacera Thanh Trì (Ảnh minh họa)
Từ năm 2023 đến 2025, hồ sơ điều chỉnh tiến độ dự án nhiều lần được Sở Kế hoạch và Đầu tư (nay là Sở Tài chính) thẩm định và trình UBND tỉnh Hải Dương. Tuy nhiên, quá trình xem xét vẫn chưa có kết quả do chưa làm rõ việc tận thu khoáng sản tại khu đất thực hiện dự án, dẫn đến việc hồ sơ bị tạm dừng.
Ngày 26/6/2025, UBND tỉnh Hải Dương ban hành Văn bản số 3448/UBND-VP, giao Sở Tài chính rà soát, đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch và làm rõ vấn đề tận thu khoáng sản trước khi báo cáo UBND tỉnh xem xét điều chỉnh tiến độ. Dù vậy, đến thời điểm thanh tra, Sở Tài chính vẫn chưa hoàn tất báo cáo gửi UBND TP Hải Phòng (đơn vị kế thừa quản lý hành chính sau khi Hải Dương – Hải Phòng sáp nhập), khiến dự án tiếp tục “đóng băng” trên giấy.
Trong quá trình triển khai, Công ty Sứ Viglacera Thanh Trì đã thực hiện ký quỹ bảo đảm đầu tư 3,015 tỷ đồng, song vẫn bị đánh giá là chậm tiến độ so với quyết định chủ trương đầu tư ban đầu. Đồng thời, doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo hoạt động đầu tư định kỳ, vi phạm nghĩa vụ theo quy định tại Luật Đầu tư.
Ngoài ra, UBND tỉnh Hải Dương cũng đã nhiều lần có văn bản đôn đốc và nhắc nhở tiến độ, trong đó có Thông báo số 29/TB-UBND ngày 3/2/2020 và Văn bản số 3228/UBND-VP ngày 29/8/2023, yêu cầu chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện các thủ tục pháp lý, đảm bảo đưa dự án vào hoạt động. Dù vậy, đến giữa năm 2025, mọi hồ sơ điều chỉnh vẫn đang trong trạng thái chờ ý kiến từ các cơ quan chức năng.
Dự án “đứng bánh” nhiều năm do hàng loạt vướng mắc
Sau nhiều năm được chấp thuận chủ trương đầu tư, Dự án Nhà máy chế biến đất sét Viglacera của Công ty cổ phần Sứ Viglacera Thanh Trì vẫn chưa thể triển khai thực tế, chủ yếu do vướng mắc trong quy hoạch, đất đai, tận thu khoáng sản và nghĩa vụ tài chính, cùng với sự phối hợp thiếu đồng bộ giữa các cơ quan chức năng.
KLTT chỉ rõ, tại thời điểm được phê duyệt chủ trương đầu tư năm 2017, khu đất dự án tại xã Hoàng Tiến, TP. Chí Linh phù hợp với Quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 của địa phương theo Quyết định số 2573/QĐ-UBND ngày 5/11/2013. Tuy nhiên, sau các đợt điều chỉnh quy hoạch, mục đích sử dụng đất thay đổi nhiều lần, khiến dự án không còn tương thích.
Cụ thể, theo Quyết định số 1823/QĐ-UBND ngày 4/12/2019, khu vực này được điều chỉnh thành đất dịch vụ thương mại. Đến năm 2021, Quyết định số 4061/QĐ-UBND ngày 31/12/2021 lại xác định khu đất là đất ở đô thị, nằm trong ranh giới nghiên cứu dự án du lịch sinh thái của Tập đoàn TH. Tiếp đó, theo Quyết định số 555/QĐ-UBND ngày 25/02/2022, khu đất được chuyển thành đất hỗn hợp (ở, công cộng, thương mại, dịch vụ).
Chỉ đến khi UBND tỉnh Hải Dương ban hành Quyết định số 1938/QĐ-UBND ngày 30/7/2024, vị trí này mới được xác định lại là đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, phù hợp với mục tiêu đầu tư ban đầu. Những thay đổi liên tục trong quy hoạch là nguyên nhân chính khiến doanh nghiệp không thể hoàn thiện thủ tục pháp lý, xin phép xây dựng và triển khai dự án đúng tiến độ.
Dự án nằm tại địa bàn TP. Chí Linh (cũ)
Trước đó, ngày 27/2/2017, Công ty cổ phần Sứ Viglacera Thanh Trì ký Hợp đồng số 01/HĐTVHT với Công ty cổ phần Thương mại và Du lịch Biển Đông để thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB) và san lấp mặt bằng. Trong quá trình thực hiện, đơn vị thi công nhiều lần đề nghị UBND tỉnh Hải Dương gia hạn thời gian thu hồi khoáng sản (đất, đá san lấp) phục vụ dự án.
Đến ngày 25/6/2021, Công ty Biển Đông mới có Báo cáo số 18/BC-BĐ xác nhận đã hoàn thành việc thu hồi khoáng sản theo diện tích cho phép. Việc kéo dài thời gian này đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án của Viglacera Thanh Trì.
Vấn đề tận thu khoáng sản sau đó được UBND tỉnh Hải Dương giao Sở Tài chính làm rõ tại Văn bản số 3448/UBND-VP ngày 26/6/2025, yêu cầu báo cáo trước khi xem xét điều chỉnh tiến độ dự án. Tuy nhiên, đến thời điểm thanh tra, Sở Tài chính vẫn chưa thực hiện xong nội dung chỉ đạo, nên đoàn thanh tra không đủ cơ sở để kết luận về hoạt động tận thu khoáng sản.
Sau khi được UBND tỉnh Hải Dương giao đất, ký hợp đồng thuê đất và cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất năm 2018, chủ đầu tư đã được Sở Tài nguyên và Môi trường bàn giao đất trên thực địa. Tuy nhiên, do tiến độ san lấp chậm và quy hoạch thay đổi, Công ty cổ phần Sứ Viglacera Thanh Trì chậm đưa đất vào sử dụng quá 24 tháng so với tiến độ dự án. Vấn đề này được xác định do nguyên nhân khách quan.
Trong quá trình lập quy hoạch chi tiết xây dựng, chủ đầu tư không tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư và các tổ chức có liên quan. Đồng thời, không có hồ sơ chứng minh việc công bố công khai quy hoạch hay cắm mốc giới xây dựng tại thực địa, trái với quy định.
Về nghĩa vụ tài chính, ngày 19/1/2018, Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Sở TN&MT tỉnh Hải Dương đã chuyển thông tin gửi Cục Thuế tỉnh Hải Dương để xác định nghĩa vụ tài chính đối với diện tích đất 40.553 m2, mục đích sử dụng: đất cụm công nghiệp.
Trên cơ sở đó, Cục Thuế đã ban hành thông báo đơn giá thuê đất năm 2018 và 2023. Tuy nhiên, do tại vị trí dự án không có quy hoạch cụm công nghiệp, nên việc xác định loại đất là “đất cụm công nghiệp” là chưa phù hợp. Từ đó, nghĩa vụ tài chính được xác định chưa đảm bảo chính xác.
Lê Phong