Dự thảo Luật Thương mại điện tử mới được kỳ vọng không chỉ tăng cường kiểm soát, quản lý mà còn đặt nền móng phát triển mạnh mẽ cho doanh nghiệp số, kinh tế số và tiêu dùng bền vững.
Trong bối cảnh thương mại điện tử bùng nổ mạnh mẽ và trở thành phương thức kinh doanh chủ đạo ở cả quy mô toàn cầu và trong nước, Việt Nam đang nỗ lực hoàn thiện hành lang pháp lý để theo kịp thực tiễn chuyển đổi số.
Luật TMĐT dự kiến sẽ được trình Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10 (tháng 10/2025), là bước tiến quan trọng nhằm điều chỉnh các hoạt động thương mại điện tử hiện đại, đa dạng và đảm bảo cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ dữ liệu cá nhân, môi trường sống.
Việt Nam đang nỗ lực hoàn thiện hành lang pháp lý để theo kịp thực tiễn chuyển đổi số (Ảnh minh họa)
Những điểm mới đáng chú ý của dự thảo Luật mới
Tại Hội thảo góp ý dự án Luật Thương mại điện tử ngày 28/7 do Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính phối hợp với Bộ Công Thương tổ chức, nhiều điểm mới trong dự thảo Luật đã được công bố.
Theo đó, dự thảo gồm 8 chương, 50 điều, bám sát 6 chính sách lớn đã được Chính phủ thông qua tại Phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật ngày 23/7/2025. Dự thao có các điểm nhấn chính như việc thực hiện phân loại nền tảng thương mại điện tử.
Đây là lần đầu tiên, pháp luật phân định rõ ràng các loại hình nền tảng như: nền tảng thương mại điện tử kinh doanh trực tiếp, nền tảng thương mại điện tử trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử, và nền tảng tích hợp đa dịch vụ.
Bên cạnh đó, việc bán hàng livestream, tiếp thị liên kết được điều chỉnh cụ thể trong bối cảnh, những kênh bán hàng này đang phát triển mạnh nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người tiêu dùng và cơ quan quản lý.
Đồng thời có quy định với thương mại điện tử có yếu tố nước ngoài, trong đó, là trách nhiệm pháp lý rõ ràng với các nền tảng nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, đảm bảo chủ quyền số, công bằng giữa doanh nghiệp trong nước và nước ngoài.
Thương mại điện tử không còn là việc tăng trưởng bằng mọi giá mà hướng đến tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, với các chỉ tiêu cụ thể về bao bì, năng lượng sạch, logistics xanh. Mặt khác là tăng cường quản lý nhà nước trong hoạt động thương mại điện tử, định danh người bán, kiểm soát hàng giả, hàng cấm, hàng kém chất lượng, quảng cáo sai sự thật… là một trọng tâm lớn trong dự luật lần này.
Đòn bẩy hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, dự thảo Luật thương mại điện tử không chỉ siết chặt quản lý mà còn mở rộng cơ hội phát triển, đặc biệt cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), hộ kinh doanh và cá nhân khởi nghiệp.
Việc hợp thức hóa các hình thức bán hàng trực tuyến, giao dịch điện tử, tiếp thị kỹ thuật số và dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử sẽ giúp các chủ thể nhỏ lẻ có được sự bảo vệ pháp lý, đồng thời tiếp cận chính sách hỗ trợ như đào tạo, chuyển giao công nghệ, kết nối nền tảng.
Theo Báo cáo Chỉ số thương mại điện tử Việt Nam năm 2025, quy mô thị trường thương mại điện tử năm 2024 đạt 32 tỷ USD, tăng trưởng 27% so với năm trước. Trong đó, bán lẻ trực tuyến đạt 22,5 tỷ USD, tăng tới 30%.
Luật thương mại điện tử không chỉ siết chặt quản lý mà còn mở rộng cơ hội phát triển
Theo đó, Bộ Công Thương xác định thương mại điện tử là một trụ cột của nền kinh tế số, là kênh tiêu thụ chiến lược để hỗ trợ sản phẩm Việt, phát triển thị trường nội địa và xuất khẩu qua nền tảng số. Quyết định số 1568/QĐ-BCT phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2026 – 2030 cũng đã đưa ra hàng loạt mục tiêu cụ thể như: 70% dân số trưởng thành mua hàng trực tuyến; Doanh số bán lẻ thương mại điện tử tăng 20–30%/năm; thương mại điện tử chiếm 20% tổng bán lẻ quốc gia, 80% giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, 100% giao dịch có hóa đơn điện tử và 60% doanh nghiệp SME hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử.
Đặc biệt, mục tiêu giảm bao bì nhựa xuống còn 45%, nâng tỷ lệ bao bì tái chế lên 50%, và 40% doanh nghiệp logistics dùng năng lượng sạch cho thấy định hướng thương mại điện tử gắn với phát triển xanh, bền vững.
Yêu cầu cấp thiết trong bảo vệ dữ liệu cá nhân
Một trong những vấn đề nóng bỏng trong thương mại điện tử là bảo vệ dữ liệu cá nhân. Khi giao dịch thương mại điện tử ngày càng phổ biến, dữ liệu người dùng bị thu thập, phân tích và sử dụng cho mục đích quảng cáo, tiếp thị, thậm chí bị rò rỉ và mua bán trái phép.
Dự thảo Luật thương mại điện tử mới đã bước đầu tích hợp nguyên tắc bảo vệ dữ liệu cá nhân phù hợp với các quy định hiện hành như Luật An ninh mạng, Nghị định 13/2023/NĐ-CP về bảo vệ dữ liệu cá nhân, đồng thời đặt trách nhiệm cao hơn cho các nền tảng, đơn vị trung gian trong việc lưu trữ, chia sẻ, xử lý thông tin.
Với thương mại điện tử là một thị trường đầy tiềm năng, nhưng cần luật hóa kịp thời. Sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng như Shopee, Tiki, Lazada, TikTok Shop, cũng như các mô hình bán hàng xuyên biên giới, đã thúc đẩy tiêu dùng số và hình thành thói quen mới của người dân.
Tuy nhiên, song song với cơ hội là không ít rủi ro: hàng giả tràn lan, người bán nặc danh, trốn thuế, vi phạm bản quyền, gian lận thương mại… Tất cả đòi hỏi một khung pháp lý đủ sức điều tiết, đủ linh hoạt để ứng phó nhanh với thực tiễn công nghệ số thay đổi từng ngày.
Như vậy, trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số mạnh mẽ, Luật Thương mại điện tử không thể chỉ là công cụ quản lý, mà phải trở thành nền tảng kiến tạo, nơi mọi chủ thể kinh doanh, dù là doanh nghiệp lớn hay cá nhân nhỏ, đều có thể tham gia một cách minh bạch, công bằng, an toàn và bền vững.
Với lộ trình thông qua tại Quốc hội vào tháng 10/2025, Luật thương mại điện tử hứa hẹn sẽ mở ra một chương mới cho kinh tế số Việt Nam, từng bước đưa Việt Nam trở thành quốc gia có năng lực cạnh tranh thương mại điện tử hàng đầu khu vực và thế giới./.
Hải Bình