Gần 1.000 sản phẩm được đưa lên nền tảng số, hơn 8.500 đơn hàng trực tuyến phát sinh sau chuỗi hoạt động hỗ trợ tiểu thương. Kết quả bước đầu cho thấy quầy hàng trong chợ có thể tìm khách qua kênh mới. Nhưng khi lớp tập huấn và phiên livestream kết thúc, ai giúp người bán tự vận hành gian hàng, xử lý đơn và giữ khách?
Hơn 8.500 đơn hàng là bước khởi đầu
Tại lễ tổng kết ngày 18/9, Bộ Công Thương cho biết chuỗi chương trình hỗ trợ tiểu thương ứng dụng thương mại điện tử đã đưa gần 1.000 sản phẩm đặc trưng địa phương, sản phẩm OCOP và đặc sản vùng miền lên các nền tảng số. Gần 40 phiên livestream bán hàng ghi nhận hơn 30 triệu lượt tiếp cận, hơn 20 triệu lượt xem và tương tác, phát sinh trên 8.500 đơn hàng trực tuyến. Chương trình cũng tổ chức hơn 30 hoạt động, lớp tập huấn chuyên sâu, hướng dẫn kỹ năng cho hàng chục nghìn tiểu thương và hộ kinh doanh.
Những con số ấy cho thấy một quầy hàng trong chợ có thể tiếp cận người mua ngoài khu vực quen thuộc. Một gói đặc sản, món đồ khô hay sản phẩm thủ công có thể được đặt mua từ tỉnh khác nếu được giới thiệu rõ ràng và giao đến tay khách đúng hẹn. Nhưng sau phiên livestream có người dẫn, người hỗ trợ kỹ thuật và chương trình quảng bá, tiểu thương trở lại sạp hàng với nhịp làm việc thường ngày. Họ phải tự chụp ảnh, cập nhật giá, trả lời khách, chuẩn bị hàng, theo dõi vận chuyển và giải quyết khi đơn bị trả lại.
Ở chợ Ninh Hiệp, chị Hoàng Thị Mai, 58 tuổi, kinh doanh quần áo, từng có ngày tiếp vài chục mối mua buôn. Đầu năm 2026, chị cho biết có hôm chỉ lác đác người vào hỏi hàng, nên không dám nhập nhiều vì lo tồn kho. Với người bán như chị Mai, tìm thêm khách qua mạng là nhu cầu có thật. Song trước khi mở rộng kênh bán, chị vẫn phải giải được bài toán sát sườn: nhập mặt hàng nào, giữ lượng hàng bao nhiêu và tính giá thế nào để không lỗ sau các khoản phí.
Tiểu thương làm quen với việc giới thiệu sản phẩm qua livestream tại chợ truyền thống.
Tại chợ Đồng Xuân, chị Hồng Hạnh, kinh doanh hàng khô, đã thử một cách khác: livestream ngay tại sạp để giới thiệu tôm khô, hạt điều cho khách ở xa. Dịp Tết 2026, chị cho biết dành khoảng hai giờ mỗi ngày cho việc này, thay vì chỉ chờ người mua đến chợ. Hàng khô thuận lợi hơn thực phẩm tươi ở khâu đóng gói, vận chuyển. Dù vậy, để khách tiếp tục mua, hàng nhận được phải đúng như khi giới thiệu, đơn được gửi đúng hẹn và những phản hồi sau bán phải có người xử lý.
Hai người bán ở hai khu chợ đứng trước những bài toán khác nhau. Chị Mai phải thận trọng với hàng tồn khi khách mua buôn thưa dần. Chị Hạnh đã có cách đưa hàng ra ngoài phạm vi chợ nhưng cần duy trì thời gian và chất lượng phục vụ. Một lớp tập huấn có thể giúp tiểu thương biết cách dùng công cụ; việc bán lâu dài còn phụ thuộc vào mặt hàng, chi phí, người phụ việc và khả năng tự giải quyết trục trặc phát sinh.
Vì vậy, hơn 8.500 đơn hàng là kết quả đáng chú ý nhưng mới phản ánh giai đoạn đầu. Báo cáo tổng kết chưa cho biết bao nhiêu đơn được giao thành công, bao nhiêu khách quay lại mua và bao nhiêu tiểu thương tiếp tục tự vận hành gian hàng sau chương trình. Cũng cần tách đơn do người bán tự tạo ra với đơn từ những phiên có đội ngũ tổ chức hoặc nhà sáng tạo nội dung hỗ trợ. Những dữ liệu đó mới cho thấy tiểu thương đã có thêm một kênh kinh doanh lâu dài hay chỉ có thêm đơn trong ngày lên sóng.
Giữ được khách mới là bài kiểm tra của chương trình
Một phiên livestream đông người xem có thể tạo ra lượng đơn tăng đột biến. Ngày hôm sau, sản phẩm ấy có thể không còn xuất hiện trên dòng đề xuất của khách hàng. Muốn tiếp tục bán, tiểu thương phải biết người mua quan tâm mặt hàng nào, họ phản hồi ra sao và có quay lại đặt tiếp không. Quan trọng hơn, người bán cần tính được phần tiền thực nhận sau phí nền tảng, khuyến mại, bao bì, vận chuyển và hàng hoàn.
Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử, nhìn nhận chợ truyền thống và hộ kinh doanh nhỏ đang chịu sức ép khi hành vi mua sắm thay đổi, trong khi năng lực ứng dụng công nghệ giữa các địa phương còn chênh lệch.
Hướng hỗ trợ tiếp theo được đặt ra là đào tạo sâu hơn để tiểu thương có thể tự vận hành việc bán hàng trực tuyến; đồng thời xây dựng cộng đồng người bán, kết nối nguồn hàng có thể truy xuất và thử nghiệm mô hình chợ số.
Quầy hàng tại chợ Ninh Hiệp, nơi nhiều tiểu thương tìm thêm khách qua kênh bán trực tuyến.
Để đạt mục tiêu ấy, việc hỗ trợ cần tiếp tục sau lớp học. Người lần đầu bán trên sàn có thể làm đúng mọi thao tác khi có người đứng cạnh, nhưng lúng túng khi đơn đầu tiên bị hủy, khách yêu cầu đổi hàng hoặc tiền chưa về tài khoản như dự tính.
Một sạp hàng ít vốn cũng khó chịu được nhiều lần đóng gói sai, giao hàng chậm hay khoản phí vượt tính toán. Nơi giải đáp vướng mắc và người hướng dẫn kiểm tra từng đơn phát sinh có thể hữu ích hơn một buổi học thêm về cách tăng lượt xem.
Ở Hưng Yên, chương trình hỗ trợ tiểu thương vừa được khởi động với trọng tâm kết nối nguồn hàng chính hãng tại chợ qua thương mại điện tử. Đến giữa năm 2026, tỉnh có 593 sản phẩm OCOP, gồm 107 sản phẩm 4 sao và 486 sản phẩm 3 sao.
Nguồn hàng ấy tạo điều kiện để người bán thử kết nối sản xuất với kênh trực tuyến. Tuy nhiên, sản phẩm được đưa lên mạng cũng phải có thông tin đầy đủ về nguồn gốc, chất lượng và trách nhiệm xử lý khi khách khiếu nại.
Không phải tiểu thương nào cũng cần một gian hàng trên sàn theo cùng một cách. Người bán rau, thịt, cá có thể phù hợp với việc nhận đơn qua điện thoại và giao quanh khu dân cư.
Người bán đặc sản đóng gói có thể phục vụ khách ở xa hơn. Với một số hộ, bước đầu tiên chỉ là quản lý hàng, thanh toán và giữ liên hệ với khách quen. Cách hỗ trợ cần đi theo đặc điểm của mặt hàng và khả năng của người bán, thay vì lấy số gian hàng được mở làm đích cuối.
Sau hơn 8.500 đơn hàng, điều cần theo dõi trong những tháng tới là bao nhiêu tiểu thương vẫn tự đăng bán, có đơn khi không tham gia phiên livestream của chương trình và có khách quay lại mua.
Lượt xem cho thấy khả năng thu hút chú ý; đơn hàng đầu tiên cho thấy cơ hội. Còn những đơn hàng đều đặn, mang lại lợi nhuận sau chi phí, mới chứng minh người bán đã đứng vững trên kênh mới.
Quang Anh