Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc phổ cập giáo dục THPT “càng sớm càng tốt” chạm đúng “điểm nóng” của Hà Nội. Nơi mỗi năm hàng chục nghìn học sinh phải chen chân trong kỳ thi lớp 10 với tỷ lệ chọi khốc liệt, chỉ khoảng 6/10 em có suất vào trường công lập.
Phát biểu, chỉ đạo trong ngày khai giảng năm học 2025-2026, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu ngành giáo dục phải phổ cập giáo dục cấp trung học phổ thông (THPT) càng sớm càng tốt, để học sinh và giáo viên không còn gánh nặng từ kỳ thi vào lớp 10. Đây không chỉ là một chỉ đạo mang tính định hướng chiến lược, mà còn chạm đúng “điểm nóng” lâu năm của giáo dục phổ thông, đặc biệt ở Hà Nội. Nơi kỳ thi vào lớp 10 từ nhiều năm qua được ví như “cửa ải khắc nghiệt” không kém gì thi đại học.
Tổng Bí thư Tô Lâm dự Lễ kỷ niệm 80 năm truyền thống ngành Giáo dục và khai giảng năm học 2025 - 2026.
Tại Hà Nội, lượng học sinh tốt nghiệp THCS hàng năm luôn vượt xa số chỉ tiêu vào các trường THPT công lập. Năm 2025, thành phố có khoảng 127.000 học sinh tốt nghiệp THCS, nhưng chỉ tiêu vào lớp 10 công lập chỉ hơn 79.700 suất. Như vậy, chỉ khoảng 64% học sinh có cơ hội học trường công, còn lại phải tìm đến các trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên, hoặc rẽ hướng sang học nghề.
Cơ sở vật chất chưa theo kịp tốc độ tăng dân số, phân bổ trường lớp chưa đồng đều, chất lượng trường tư chưa thực sự tạo được sự an tâm… là những nguyên nhân khiến áp lực dồn vào hệ thống công lập ngày càng lớn. Nhiều phụ huynh chỉ muốn con vào trường công, coi đó là thước đo chất lượng, dẫn tới hiện tượng “dồn toa” tại các trường top đầu.
Thực trạng: Áp lực “khủng khiếp” của kỳ thi vào 10
|
|
Sáng nay 5/9 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Hà Nội Tổng Bí thư Tô Lâm đã dự Lễ kỷ niệm 80 năm truyền thống ngành Giáo dục và khai giảng năm học 2025 – 2026 Đây cũng là lần đầu tiên 1,6 triệu thầy cô giáo và hơn 26 triệu học sinh sinh viên trên cả nước cùng nhau chào cờ hát Quốc ca trong lễ khai giảng năm học mới
|
Kỳ tuyển sinh lớp 10 ở Hà Nội từ lâu đã trở thành “cuộc chiến”. Năm 2025, tỷ lệ chọi tại một số trường khiến nhiều người phải giật mình:
THPT Yên Hòa: 1/2,44 – gần 2,5 thí sinh tranh 1 suất.
THPT Lê Quý Đôn – Hà Đông: 1/2,35.
THPT Kim Liên: 1/2,15.
THPT Phan Đình Phùng, Cầu Giấy cũng đều quanh mức 1/2.
Con số này đồng nghĩa hàng chục nghìn học sinh, dù đã học hành chăm chỉ suốt 9 năm, vẫn có nguy cơ bị loại khỏi cánh cửa THPT công lập. Không ít em phải ôn luyện từ sáng tới khuya, phụ huynh thì lao đao lo lắng, thậm chí có gia đình phải chi hàng chục triệu đồng cho các lớp luyện thi.
Rõ ràng, đây là một thực trạng tạo ra áp lực tâm lý nặng nề, đi ngược lại tinh thần nhân văn và công bằng của nền giáo dục.
Để hiện thực hóa chỉ đạo của Tổng Bí thư, Hà Nội với vai trò là địa phương có áp lực lớn nhất cần đi đầu và quyết liệt hơn trong việc phổ cập THPT. Có thể triển khai theo một số hướng sau:
Đầu tư xây dựng thêm trường THPT ở các khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, dân số trẻ đông.
Sử dụng quỹ đất hợp lý, tránh tình trạng trường học bị “chen lấn” bởi các dự án thương mại.
Nâng cao chất lượng trường ngoài công lập và trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên
Hỗ trợ chính sách về thuế, tín dụng, cơ sở vật chất để trường tư giảm học phí, cải thiện chất lượng.
Xây dựng niềm tin xã hội rằng trường tư, trường nghề không phải là “lựa chọn bất đắc dĩ”, mà cũng có thể mang lại cơ hội học tập và nghề nghiệp tốt.
Tư vấn hướng nghiệp ngay từ THCS, để học sinh và phụ huynh hiểu rõ các lộ trình khác nhau sau THCS.
Gắn kết chặt chẽ hơn giữa giáo dục nghề nghiệp với thị trường lao động, để việc học nghề trở thành con đường được xã hội tôn trọng.
Lãnh đạo thành phố, Sở GD&ĐT cần thường xuyên đối thoại với phụ huynh, học sinh và giáo viên để nắm bắt tâm tư, nguyện vọng.
Chính sách giáo dục phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, chứ không áp đặt từ trên xuống.
Hà Nội có thể tiên phong cam kết mốc thời gian (ví dụ đến 2028-2030) đạt tỷ lệ phổ cập THPT, tức là 100% học sinh tốt nghiệp THCS có cơ hội học tiếp lên lớp 10 trong hệ thống giáo dục phổ thông hoặc giáo dục nghề nghiệp.
Chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm là lời nhắc nhở mạnh mẽ: giáo dục phải vì học sinh, giảm áp lực thi cử và tạo công bằng trong tiếp cận cơ hội học tập. Đối với Hà Nội, nếu không sớm tháo gỡ “nút thắt” tuyển sinh lớp 10, thì mỗi năm học mới lại tiếp tục là nỗi lo của hàng chục nghìn gia đình.
Vì thế, hơn lúc nào hết, lãnh đạo thành phố và ngành giáo dục Hà Nội cần có quyết tâm chính trị cao, hành động mạnh mẽ và đồng bộ để biến chủ trương thành hiện thực. Giảm áp lực thi vào lớp 10 không chỉ là câu chuyện thi cử, mà còn là thước đo cho sự công bằng và nhân văn của nền giáo dục Thủ đô.
Đình Sáng