Hiểm hoạ đằng sau những tour trekking giá rẻ

Các tour trekking giá rẻ đang nở rộ trên mạng xã hội, thu hút nhiều bạn trẻ thích khám phá. Thế nhưng đằng sau mức phí “hấp dẫn” là hàng loạt rủi ro: hướng dẫn viên thiếu kỹ năng, thiết bị sơ sài và an toàn bị bỏ ngỏ.

Ghép team trekking qua mạng

Trekking là hoạt động đi bộ đường dài trên địa hình tự nhiên như núi, rừng, thung lũng hay cao nguyên. Đặc trưng của loại hình này là cung đường gồ ghề, phức tạp, đôi khi không có lối mòn, buộc người tham gia vượt qua nhiều thử thách và chấp nhận mức rủi ro nhất định.

Những điểm trekking thường nằm ở vùng hoang sơ, ít người lui tới, phù hợp với những ai yêu thiên nhiên và muốn khám phá vẻ đẹp nguyên bản.

Từ chỗ chỉ dành cho người ưa mạo hiểm, trekking nay trở thành xu hướng của cộng đồng yêu xê dịch, muốn tự mình trải nghiệm và chinh phục thử thách. Các cung đường nổi tiếng như Samu, Tà Chì Nhù, Tà Xùa, Lảo Thẩn mỗi năm thu hút lượng lớn du khách.

Trong suốt hành trình, trekker phải vượt qua nhiều dạng địa hình với phương tiện duy nhất là đôi chân. Hoạt động này vừa rèn thể lực, ý chí, vừa mở ra cơ hội gặp gỡ bạn bè mới, tìm hiểu văn hóa bản địa và chiêm ngưỡng những cảnh quan hùng vĩ.

Trên mạng xã hội, tour trekking xuất hiện ngày càng nhiều với các cấp độ từ dễ đến rất khó, thời gian linh hoạt và chi phí từ 1,5–35 triệu đồng/người. Dù không rẻ hơn du lịch nghỉ dưỡng, trekking vẫn được ưa chuộng nhờ cảm giác tự do khám phá, hòa mình vào thiên nhiên và chinh phục giới hạn bản thân.

Tuy nhiên, sự bùng nổ này kéo theo nhiều hệ lụy. Phần lớn trekker tìm leader hoặc ghép đoàn qua mạng, khiến hoạt động dẫn tour tự phát nở rộ mà không có cơ chế kiểm soát. Nhiều người tự nhận leader dù không đăng ký kinh doanh, không bảo hiểm, không được đào tạo kỹ năng an toàn. Khi sự cố xảy ra, trách nhiệm gần như bị bỏ ngỏ và trekker là bên chịu rủi ro lớn nhất.

Chỉ cần gõ vài từ khóa như “ghép team leo núi”, “tìm leader trekking”, hàng trăm nhóm xuất hiện. Người mới đi dễ dàng chuyển tiền cọc và giao an toàn của mình cho một người xa lạ không có lý lịch rõ ràng. Đã ghi nhận nhiều trường hợp lạc đường, kiệt sức, trượt dốc, tai nạn hoặc bị bỏ lại giữa rừng do leader thiếu kỹ năng; thậm chí có người bị lừa tiền cọc khi “leader” biến mất trước ngày đi. Nguy hiểm hơn, một số đối tượng lợi dụng trekking để trộm cắp, tấn công hoặc xâm hại người trong đoàn.

Nhiều nhóm còn quảng bá kiểu “ghép team nam – nữ cho vui”, nhưng đằng sau đó là nguy cơ mất an toàn rất lớn khi người tham gia hoàn toàn không biết nhân thân thật sự của những người đồng hành. Đã có trường hợp bị quay lén, đe dọa hoặc tống tiền sau những chuyến ghép đoàn kiểu này.

Hiểm hoạ tiềm ẩn

Mạng xã hội những ngày gần đây xôn xao câu chuyện nữ du khách T.L. (1997, Đồng Nai) chia sẻ trải nghiệm bị nhân viên trong đoàn trekking của Công ty Trai Bản Trekking có hành vi quấy rối khi tham gia chinh phục dãy Tà Xùa (Lào Cai). Sự việc nhanh chóng thu hút sự quan tâm lớn của dư luận.

Theo phản ánh, người dẫn đoàn (leader) và porter của đơn vị này đã có những hành vi vượt xa giới hạn an toàn và tín nhiệm mà khách hàng đặt vào họ. T.L. cho biết cô mua tour chinh phục đỉnh Phu Sa Phìn 3 ngày 2 đêm, được quảng cáo là hành trình trải nghiệm thiên nhiên Tây Bắc cùng đội ngũ “leader thân thiện, giàu kinh nghiệm”. Tin tưởng vào hình ảnh chuyên nghiệp trên mạng xã hội, cô rủ thêm hai bạn nam cùng tham gia.

Phu Sa Phìn - Tà Xùa vốn là một trong những cung trekking khó nhất miền Bắc, đòi hỏi leader phải có khả năng điều hướng tốt, kinh nghiệm xử lý địa hình và kỹ năng đảm bảo an toàn. Trên cung này, du khách hầu như phụ thuộc hoàn toàn vào leader và porter.

Thế nhưng, theo lời kể của nạn nhân, mọi thứ trái ngược hoàn toàn với những gì được cam kết. Cô cho biết mình bị leader tách khỏi nhóm và có hành vi xâm phạm như ôm, sờ má, đòi hôn dù nạn nhân phản đối. Người này thậm chí dọa dẫn cô đi lối khác nếu không nghe theo. Trong lúc hoảng loạn, T.L. chỉ có thể kêu cứu với hy vọng nhóm phía trước nghe thấy.

Không chỉ leader, porter trong đoàn cũng bị tố có hành vi ép khách nữ uống rượu một cách thô bạo. Sau khi sự việc bị phanh phui, Trai Bản Trekking đã xin lỗi và thừa nhận hành vi sai trái của nhân sự, cho biết đã chấm dứt hợp tác với hai người liên quan. Tuy nhiên, lời xin lỗi được cho là thiếu minh bạch khi công ty không đưa ra bằng chứng sa thải, đồng thời thừa nhận quy tắc ứng xử chỉ được “phổ biến miệng”, không có văn bản hay cơ chế giám sát. Vì vậy, T.L. từ chối nhận hoàn tiền và yêu cầu doanh nghiệp công khai biện pháp xử lý rõ ràng.

Ngay sau đó, Công an xã Hạnh Phúc (Lào Cai) đã làm việc với Trai Bản Trekking. Theo xác minh ban đầu, leader G.A.T.L. giải thích hành động nắm tay chỉ nhằm “hỗ trợ vượt dốc”, còn việc sờ má là để “trêu cho vui”. Tuy nhiên, T.L. khẳng định mình có nhiều kinh nghiệm trekking, từng chinh phục Tà Giang – Bidoup dài 28 km, nên không có chuyện bị “đuối sức” hay rơi lại phía sau trên cung chỉ dài hơn 20 km. Công an đang tiếp tục làm việc với các bên để làm rõ diễn biến và đưa ra kết luận cuối cùng.

Thực tế, đây không phải lần đầu xảy ra tình trạng du khách tố bị quấy rối khi đi trekking theo tour. Tháng 5/2023, một nữ du khách từng phản ánh việc bị hướng dẫn viên của một công ty lữ hành tự ý mở lều ba lần lúc nửa đêm và xin “ngủ cùng” khi đang trekking hang Pygmy (Quảng Bình). Dù đơn vị tổ chức lên tiếng xin lỗi và chịu trách nhiệm, sự việc vẫn khiến cộng đồng trekker phẫn nộ suốt thời gian dài.

Vụ việc của T.L. tiếp tục thổi bùng tranh luận trong cộng đồng. Nhiều ý kiến yêu cầu phải xử lý nghiêm theo quy định pháp luật để bảo vệ du khách và làm trong sạch môi trường trekking – loại hình đang ngày càng phổ biến. Những trekker có kinh nghiệm cho rằng yếu tố quan trọng nhất khi chọn tour trekking chính là leader phải có chứng chỉ huấn luyện chuyên môn, am hiểu địa hình và có đạo đức nghề nghiệp. Việc giao tính mạng cho những “leader chui”, porter ghép đoàn thiếu kiểm soát là rủi ro rất lớn.

Ngoài năng lực nhân sự, hợp đồng tour cũng cần ghi rõ điều khoản bảo hiểm, quy trình xử lý sự cố, kênh tiếp nhận phản ánh. Không ít người thú nhận họ thường bỏ qua bước kiểm tra này do tâm lý “đi theo nhóm là an toàn”, để rồi khi gặp biến cố mới vỡ lẽ không biết bấu víu vào đâu.

Các chuyên gia du lịch cho rằng những cung trekking xa dân cư, địa hình hiểm trở, thiếu tín hiệu liên lạc khiến du khách phụ thuộc hoàn toàn vào người dẫn đoàn. Vì vậy, đạo đức nghề nghiệp, giới hạn tương tác và quy tắc ứng xử của leader và porter là yếu tố phải được đặt lên hàng đầu. Nếu doanh nghiệp không có cơ chế kiểm soát nội bộ và trách nhiệm giải trình rõ ràng, lời hứa “chấm dứt hợp tác” chỉ là cam kết suông, không đủ bảo vệ người đi tour.

Một trekker kỳ cựu mới đây cũng cảnh báo tình trạng nhiều bạn nữ uống rượu quá đà khi trekking. Trong một chuyến đi Lùng Cúng (Mù Cang Chải), một nữ thành viên đã say đến mức không tự đứng dậy, phải 4–5 bạn nam dìu về. Khi được đưa về lều, cô thậm chí lệch sang khu bên cạnh của nam giới. May mắn trong đoàn có bạn nữ tỉnh táo phát hiện và can thiệp kịp thời. “Nếu không, chẳng ai dám chắc điều gì sẽ xảy ra”, người này nhấn mạnh.

Trekking vốn là hành trình khám phá thiên nhiên và bản thân, nhưng chỉ cần chọn sai người đồng hành, sai người dẫn đường, chuyến đi có thể biến thành cái bẫy nguy hiểm. Đừng vì một trải nghiệm “cho vui” mà đánh đổi sự an toàn. Đừng để đam mê trở thành bi kịch.

Quang Anh