Thị trường bán lẻ Việt Nam bước vào vòng tái cấu trúc mới, khi dòng tiền M&A đang tìm đến những chuỗi có quy mô, dữ liệu khách hàng và khả năng mở rộng.
M&A bán lẻ Việt Nam đang bước sang một giai đoạn khác với “khẩu vị” đã đa dạng hơn: nhà đầu tư chiến lược nước ngoài tiếp tục tìm kiếm cơ hội, doanh nghiệp nội địa cũng chủ động mua để mở rộng hệ sinh thái, trong khi một số tập đoàn lại có xu hướng tái cơ cấu danh mục, thoái vốn hoặc chuyển nhượng tài sản.
M&A bán lẻ Việt Nam đang bước sang một giai đoạn khác với “khẩu vị” đã đa dạng hơn
Theo Grant Thornton, thị trường ghi nhận 126 thương vụ M&A trong 6 tháng đầu năm 2026, với tổng giá trị công bố hoặc ước tính khoảng 2,43 tỷ USD. Quý I ghi nhận 51 thương vụ, tổng giá trị khoảng 659 triệu USD, giảm 36% về số lượng nhưng tăng 24% về giá trị so với cùng kỳ, cho thấy xu hướng tập trung vào các thương vụ lớn. Đà phục hồi rõ hơn trong quý II khi tháng 4 có 18 giao dịch, tháng 5 tăng lên 24 và tháng 6 đạt 33 thương vụ, với tổng giá trị riêng tháng 6 khoảng 1 tỷ USD.
Trong đó, bán lẻ tiếp tục nằm trong nhóm ngành được nhà đầu tư quan tâm, với một loạt doanh nghiệp được thị trường đặt vào nhóm có khả năng thu hút vốn hoặc chuẩn bị cho các giao dịch lớn. Trong danh sách này xuất hiện những tên tuổi như Bách hóa Xanh, Điện Máy Xanh, Pharmacity, Golden Gate, Highland và Long Châu nằm trong danh sách tiềm năng.
Ngoại vẫn mạnh, nội địa bắt đầu chủ động
Nhìn vào các thương vụ gần đây, có thể thấy nhà đầu tư Thái Lan và Nhật Bản đang giữ vai trò nổi bật trong dòng vốn M&A liên quan đến tiêu dùng – bán lẻ.
Một ví dụ đáng chú ý là thương vụ liên quan đến MM Mega Market Việt Nam đầu năm 2026. Công ty C-Distribution Asia, thành viên của Berli Jucker (BJC), đã mua lại TCC Land International – đơn vị sở hữu toàn bộ MM Mega Market Việt Nam – với giá trị ước tính khoảng 715 triệu USD. Đây thực chất là thương vụ tái cấu trúc sở hữu trong nội bộ TCC Group, nhưng cho thấy các tập đoàn Thái Lan tiếp tục coi Việt Nam là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái phân phối và bán lẻ.
Nếu nhìn rộng hơn, sự hiện diện của dòng vốn Thái trong bán lẻ Việt Nam không phải hiện tượng mới. Central Group từng mua Big C Việt Nam với giá khoảng 1,05 tỷ USD năm 2016, sau đó tiếp tục nâng tỷ lệ sở hữu tại Nguyễn Kim lên hơn 81% vào năm 2019. Những thương vụ này cho thấy chiến lược của các tập đoàn bán lẻ khu vực không chỉ dừng ở việc sở hữu một chuỗi, mà hướng tới xây dựng mạng lưới phân phối, trung tâm thương mại, bán lẻ hàng tiêu dùng và điện máy trong cùng một hệ sinh thái.
Nhật Bản cũng đang nổi lên như một nguồn vốn chiến lược. Cuối năm 2025, Kokuyo công bố thương vụ mua tổng cộng 65,01% cổ phần Tập đoàn Thiên Long với giá trị ước tính khoảng 185 triệu USD. Dù Thiên Long thuộc nhóm hàng tiêu dùng hơn là bán lẻ thuần túy, thương vụ cho thấy nhà đầu tư Nhật đang tìm kiếm những doanh nghiệp Việt có thương hiệu, mạng lưới phân phối và khả năng mở rộng khu vực.
Điểm đáng chú ý hơn là doanh nghiệp Việt Nam ngày càng đóng vai trò bên mua hoặc chủ động tìm kiếm mục tiêu M&A.
Nhà đầu tư Thái Lan và Nhật Bản, Hàn Quốc đang giữ vai trò nổi bật trong dòng vốn M&A liên quan đến tiêu dùng – bán lẻ
Bách hóa Xanh là một trường hợp tiêu biểu. Tổng giám đốc phụ trách chuỗi này từng cho rằng M&A có thể giúp Bách hóa Xanh nhanh chóng đạt điểm hòa vốn, đồng thời nhận định đây là thời điểm phù hợp để thực hiện các thương vụ mua bán – sáp nhập. Với quy mô gần 1.000 cửa hàng vào thời điểm được đề cập, Bách hóa Xanh đã chuyển từ giai đoạn xây dựng nền tảng sang tìm kiếm khả năng mở rộng nhanh hơn thông qua M&A.
Điều này phản ánh một thay đổi quan trọng trong tư duy của doanh nghiệp nội. Thay vì tự mở từng cửa hàng, xây dựng từng điểm bán và mất nhiều năm để tạo độ phủ, M&A cho phép doanh nghiệp mua ngay một mạng lưới đã tồn tại, có khách hàng, nhân sự, dữ liệu và quan hệ với nhà cung cấp - trong bán lẻ, đó là lợi thế rất lớn.
Một tín hiệu khác đến từ bán lẻ dược phẩm. Tháng 5/2026, Pharmacity huy động khoảng 50–80 triệu USD từ LeapFrog Investments để đẩy mạnh mở rộng. Doanh nghiệp cho biết đã đạt lợi nhuận trong nhiều quý liên tiếp và ghi nhận doanh thu quý I/2026 tăng hơn 35% so với cùng kỳ. Với hơn 1.100 cửa hàng, Pharmacity dự kiến sử dụng nguồn vốn mới để mở thêm khoảng 500 cửa hàng trong ba năm tới.
Trường hợp Pharmacity cho thấy bên mua hoặc nhà đầu tư không nhất thiết phải bắt đầu bằng một thương vụ thâu tóm. Với những chuỗi đã xây dựng được mạng lưới đủ lớn và chứng minh khả năng sinh lời, vốn tăng trưởng có thể trở thành bước đệm để tiếp tục mở rộng quy mô, trước khi doanh nghiệp tiến tới những thương vụ M&A lớn hơn.
Một chuỗi có vài trăm cửa hàng không chỉ có giá trị ở số lượng điểm bán. Giá trị còn nằm ở vị trí mặt bằng, dữ liệu giao dịch, tần suất mua sắm, khả năng phân phối hàng hóa và mối quan hệ với hàng nghìn nhà cung cấp. Chính vì vậy, khi thị trường bước vào giai đoạn cạnh tranh về quy mô, những tài sản này trở thành đối tượng hấp dẫn của M&A.
Thoái vốn, tái cấu trúc và tìm đối tác chiến lược
Ở phía ngược lại, bên bán cũng đang thay đổi, không phải doanh nghiệp bán lẻ nào đưa tài sản ra thị trường cũng vì hoạt động kinh doanh yếu. Một thương vụ M&A có thể xuất phát từ nhu cầu tái cơ cấu danh mục đầu tư, giải phóng vốn, tìm đối tác chiến lược hoặc tập trung nguồn lực vào lĩnh vực có tỷ suất sinh lời cao hơn.
Ở chiều ngược lại, năm 2026 cũng chứng kiến những động thái thoái vốn đáng chú ý. Platinum Victory, thuộc Jardine Cycle & Carriage, đăng ký bán hơn 52,5 triệu cổ phiếu Vinamilk trong giai đoạn 9/3–7/4, dự kiến thu về hơn 3.400 tỷ đồng. Động thái này cho thấy dòng vốn trên thị trường không chỉ vận động theo chiều “mua vào”, mà còn phản ánh quá trình tái phân bổ danh mục của các nhà đầu tư lớn.
Trường hợp SK Group là ví dụ đáng chú ý. Tập đoàn Hàn Quốc đã thoái toàn bộ cổ phần tại Masan Group và chuyển nhượng 8,6% cổ phần tại WinCommerce cho Masan với giá trị khoảng 200 triệu USD. Đây là một bước trong quá trình điều chỉnh danh mục đầu tư của một nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Ở góc độ thị trường, việc một nhà đầu tư lớn bán ra không nhất thiết đồng nghĩa với việc đánh giá thấp triển vọng ngành bán lẻ. Nó có thể đơn giản phản ánh việc nhà đầu tư bước sang một chu kỳ phân bổ vốn mới.
Tương tự, thương vụ chuyển nhượng MM Mega Market năm 2025 cũng cho thấy cần phân biệt giữa M&A tạo ra chủ sở hữu mới và M&A phục vụ tái cấu trúc sở hữu. Với giao dịch trị giá khoảng 715 triệu USD, tài sản bán lẻ vẫn nằm trong hệ sinh thái TCC, nhưng được chuyển sang pháp nhân phù hợp hơn với chiến lược vận hành và phân phối của tập đoàn.
Tập đoàn Hàn Quốc đã thoái toàn bộ cổ phần tại Masan Group và chuyển nhượng 8,6% cổ phần tại WinCommerce cho Masan với giá trị khoảng 200 triệu USD
Trong nước, xu hướng thoái vốn cũng từng xuất hiện ở các tập đoàn lớn khi doanh nghiệp tập trung lại vào những lĩnh vực được xác định là cốt lõi. Việc Vingroup chuyển nhượng doanh nghiệp sở hữu Vincom Retail năm 2024 là một ví dụ cho thấy tài sản bán lẻ có thể trở thành nguồn lực để tập đoàn tái phân bổ vốn. Theo tài liệu của Bộ Công Thương, giao dịch này có giá trị khoảng 982 triệu USD.
Như vậy, thị trường đang hình thành hai dòng chảy song song. Một bên là “tiền đi săn” – những tập đoàn có tiềm lực tài chính muốn mua quy mô, thương hiệu, mạng lưới và dữ liệu khách hàng. Bên kia là “tài sản tìm chủ mới” – những doanh nghiệp hoặc tài sản cần thêm vốn, cần đối tác chiến lược hoặc được đưa ra thị trường trong quá trình tái cấu trúc.
Điểm giao nhau của hai dòng chảy này chính là giá trị của thị trường tiêu dùng Việt Nam. Khi sức mua phục hồi và bán lẻ hiện đại tiếp tục mở rộng, một mạng lưới cửa hàng có khả năng tạo doanh thu ổn định trở nên đặc biệt hấp dẫn. Đặc biệt, sự phát triển của thương mại điện tử khiến giá trị của cửa hàng vật lý không giảm đơn giản như cách nhìn truyền thống. Ngược lại, mạng lưới cửa hàng có thể trở thành điểm giao nhận, kho hàng gần khách hàng, nơi trải nghiệm sản phẩm và nền tảng để triển khai mô hình bán lẻ đa kênh.
Đây cũng là lý do M&A bán lẻ ngày càng được nhìn nhận như một cuộc đua về hệ sinh thái, thay vì chỉ là cuộc đua về số lượng cửa hàng.
KPMG nhận định xu hướng M&A trong ngành tiêu dùng – bán lẻ đang chuyển sang các thương vụ mang tính chiến lược, trong đó doanh nghiệp ưu tiên những tài sản giúp củng cố hoạt động cốt lõi, mở rộng năng lực số, thương mại điện tử và mô hình bán hàng đa kênh.
Với Việt Nam, điều đó mở ra một vòng cạnh tranh mới. Những doanh nghiệp có thương hiệu mạnh, mạng lưới rộng, dữ liệu khách hàng tốt và khả năng sinh lời rõ ràng sẽ có lợi thế khi gọi vốn hoặc tìm đối tác. Ngược lại, những chuỗi nhỏ nhưng có vị trí tốt, mô hình đã được kiểm chứng hoặc sở hữu nhóm khách hàng đặc thù cũng có thể trở thành “mảnh ghép” hấp dẫn đối với các nhà bán lẻ lớn.
Bởi M&A chỉ tạo ra lợi thế ban đầu. Sau khi ký hợp đồng, bên mua phải giải quyết bài toán tích hợp hệ thống, nhân sự, thương hiệu, công nghệ, chuỗi cung ứng và văn hóa doanh nghiệp. Nếu không tạo được hiệu quả cộng hưởng, một thương vụ có giá trị lớn vẫn có thể trở thành gánh nặng vốn.
Trong giai đoạn tới, nhiều khả năng thị trường sẽ chứng kiến sự phân hóa mạnh hơn: các tập đoàn lớn tiếp tục mua để mở rộng hệ sinh thái; nhà đầu tư tài chính tìm kiếm doanh nghiệp có khả năng IPO hoặc tăng trưởng nhanh; trong khi những doanh nghiệp không còn phù hợp với chiến lược của chủ sở hữu sẽ đứng trước lựa chọn bán vốn, tìm đối tác hoặc tái cấu trúc.
M&A bán lẻ không đơn thuần là câu chuyện đổi chủ. Trong nửa đầu 2026, đã có 126 thương vụ với 2,43 tỷ USD cho thấy dòng vốn đang chọn lọc hơn: bên mua săn quy mô, dữ liệu và mạng lưới; bên bán tái cấu trúc, giải phóng vốn. Cuộc chơi vì thế sẽ quyết định ai giữ khách hàng và quyền phân phối.
Phượng Hòa