Nâng cao năng lực cạnh tranh của các Trung tâm tài chính quốc tế

Theo chuyên gia, cần có cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, có khả năng dự đoán cao và thân thiện với nhà đầu tư sẽ là yếu tố quan trọng nâng cao năng lực cạnh tranh của các Trung tâm tài chính quốc tế.

Cần có cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả

Trong khuôn khổ Tuần lễ Trọng tài và Hòa giải Việt Nam 2026, ngày 29/5 tại TP.HCM, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) phối hợp cùng Hội Luật gia Việt Nam (VLA) và Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế (VBLC) đã tổ chức “Lễ ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech & Kinh tế số VIAC và Hội thảo VIFC 2026”.

Theo GS.TS. Lê Hồng Hạnh – Chủ tịch VIAC nhận định, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của tài chính số, FinTech và các giao dịch xuyên biên giới, tranh chấp trong lĩnh vực tài chính ngày càng phức tạp và đòi hỏi cơ chế giải quyết có tính chuyên môn hóa cao. Việc Việt Nam thúc đẩy xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam (VIFC) không chỉ đặt ra yêu cầu về hạ tầng tài chính và công nghệ, mà còn đòi hỏi một hạ tầng pháp lý và cơ chế giải quyết tranh chấp hiện đại, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế.

GS.TS. Lê Hồng Hạnh cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cam kết về một cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, có khả năng dự đoán cao và thân thiện với nhà đầu tư sẽ là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các trung tâm tài chính quốc tế.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Khánh Ngọc – Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho rằng, cùng với quá trình hình thành VIFC, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý minh bạch và cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả là yêu cầu đặc biệt quan trọng nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư và bảo đảm sự phát triển bền vững của môi trường đầu tư - kinh doanh. Sự xuất hiện của các mô hình tài chính số, tài sản số và giao dịch xuyên biên giới đang làm phát sinh nhiều dạng tranh chấp mới với cấu trúc phức tạp hơn. Trong bối cảnh đó, trọng tài và các phương thức ADR được đánh giá có nhiều ưu thế nhờ tính linh hoạt, bảo mật, chuyên môn hóa và phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại.

Trong khi đó, đại diện Câu lạc bộ Luật sư Thương mại Quốc tế Việt Nam (VBLC), LS. Trần Tuấn Phong – Chủ nhiệm VBLC cho rằng, sự phát triển mạnh mẽ của fintech, tài sản số và các mô hình giao dịch mới đang làm xuất hiện ngày càng nhiều dạng tranh chấp phức tạp, xuyên biên giới và đòi hỏi cơ chế giải quyết tranh chấp linh hoạt, chuyên môn hóa hơn. Theo đó, việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam không chỉ cần hạ tầng tài chính và công nghệ mà còn cần một nền tảng pháp lý cùng cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế để củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Tại sự kiện, VIAC cũng chính thức ra mắt Hội đồng Chuyên gia Tranh chấp FinTech và Kinh tế số VIAC như một bước đi nhằm chuẩn bị nguồn lực chuyên môn cho các lĩnh vực tranh chấp mới nổi gắn với tài chính, công nghệ và kinh tế số. Hội đồng được kỳ vọng sẽ góp phần hỗ trợ VIAC phát triển các cơ chế giải quyết tranh chấp có tính chuyên môn hóa cao, phù hợp với đặc thù của các giao dịch tài chính hiện đại và xu hướng phát triển của thị trường trong bối cảnh mới.

Cũng trong khuôn khổ chương trình, VIAC đã ký kết thỏa thuận hợp tác với Hiệp hội Các nhà đầu tư tài chính Việt Nam (VAFI) và Hiệp hội Blockchain và tài sản số Việt Nam (VBA) nhằm tăng cường phối hợp trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp tài chính, FinTech và tài sản số. Hoạt động này được đánh giá là dấu mốc quan trọng, mở ra định hướng hợp tác giữa VIAC và các tổ chức trong hệ sinh thái tài chính - công nghệ trong bối cảnh thị trường đang phát triển nhanh chóng và liên tục xuất hiện các mô hình giao dịch mới.

Nền tảng pháp lí vững chắc

Phát biểu tại phiên thảo luận, ông Hoàng Huy Trường - Trưởng Ban Pháp chế Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM cho biết, VIFC hướng tới trở thành cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với Việt Nam thông qua 4 trụ cột chính gồm thị trường vốn quốc tế, tài chính phục vụ thương mại quốc tế, ngân hàng số – FinTech và tài chính xanh, sản phẩm tài chính ngách.

Với định hướng đó, hạ tầng giải quyết tranh chấp được xem là một trong những yếu tố quan trọng. Các thiết chế như Tòa án chuyên biệt, Trung tâm trọng tài quốc tế tại VIFC và trung tâm trọng tài khác (gồm trọng tài trong nước, trọng tài nước ngoài) đều có thể được áp dụng để giải quyết tranh chấp.

Sự đa dạng và chuyên môn hóa của hệ sinh thái giải quyết tranh chấp sẽ là nền tảng quan trọng giúp VIFC nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút nhà đầu tư quốc tế.

Mặt khác, Giáo sư Xuân Thảo Nguyễn - Giáo sư Luật mang học hàm Pendleton Miller, Giám đốc Trung tâm Luật Châu Á, Trường Luật, Đại học Washington (Hoa Kỳ), Chuyên gia từ IFC/WBG cho rằng, cùng với sự phát triển của các trung tâm tài chính quốc tế, các tranh chấp trong lĩnh vực tài chính ngày càng có tính xuyên biên giới, đa tầng và gắn với nhiều chủ thể cũng như hệ thống pháp luật khác nhau.

Theo Giáo sư Xuân Thảo Nguyễn, kinh nghiệm quốc tế cho thấy một trung tâm tài chính muốn phát triển bền vững cần đồng thời xây dựng được cơ chế giải quyết tranh chấp hiệu quả, chuyên môn hóa và có khả năng tạo dựng niềm tin cho nhà đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu nhằm thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, nhiều quốc gia hiện chuyển từ mô hình khu thương mại tự do sang xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế (IFC) với hệ sinh thái pháp lý và giải quyết tranh chấp chuyên biệt. Theo Gíao sư Xuân Thảo Nguyễn, Việt Nam cần nhìn IFC không chỉ như một trung tâm tài chính mà còn là một “sân chơi pháp lý” đủ sức cạnh tranh với các IFC mới nổi trên thế giới như Astana (Kazakhstan) hay Dubai. Qua đó, cơ chế giải quyết tranh chấp và trọng tài thương mại đang trở thành một trong những yếu tố then chốt để tạo niềm tin cho nhà đầu tư nước ngoài.

Nguyễn Trang