Nhiều cơ quan vào cuộc 'vụ' giá vé máy bay tăng cao bất thường

Sau khi Bộ Tài chính và Bộ GTVT đã có nhiều văn bản, báo cáo gửi các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giải thích về lý do một số hãng hàng không tăng vé máy bay trong nước, mới đây, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) đã có văn bản đề nghị các hãng bay cung cấp thông tin, tài liệu về việc giá vé máy bay trên các chặng nội địa (từ đầu năm đến nay) trước ngày 4/6/2024.

Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia vào cuộc, Vietnam Airlines phải gửi nhiều báo cáo

Mới đây, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công thương) đã có văn bản gửi Vietnam Airlines đề nghị báo cáo về lý do tăng giá vé máy bay trong thời gian vừa qua. Theo đó, với vai trò là cơ quan thuộc Bộ Công Thương thực hiện quản lý nhà nước về cạnh tranh và bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đề nghị hãng bay phối hợp cung cấp thông tin về tình hình giá vé từ đầu năm 2024 đến nay. 

Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia yêu cầu Tổng Công ty Hàng không Việt Nam, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan, trong đó như thông tin về giá vé máy bay và các đợt điều chỉnh giá vé máy bay các chặng bay nội địa ở tất cả hạng vé, loại vé; số lượng, doanh thu bán vé máy; công thức tính vé bay chặng nội địa tất cả hạng vé, loại vé của hãng trong 4 tháng đầu năm 2024.

Cụ thể, thông tin về giá và các đợt điều chỉnh giá vé máy bay các chặng nội địa ở tất cả các hạng vé, loại vé của Quý Công ty từ ngày 1/1/2023 đến nay.

Đáng chú ý, Uỷ ban Cạnh tranh yêu cầu Vietnam Airlines gửi thông tin về số lượng, doanh thu bán vé các chặng bay nội địa ở tất cả các hạng vé, loại vé của 4 tháng đầu năm 2024.

Ủy ban Cạnh tranh quốc gia đề nghị Vietnam Airlines thông tin công thức tính giá vé máy bay chặng nội địa ở tất cả các hạng vé, loại vé. Cùng với đó, hãng cần báo cáo về chi phí và sự biến động chi phí của các yếu tố cấu thành giá vé và giải trình lý do điều chỉnh tăng giá vé máy bay, kèm tài liệu chứng minh.

Vietnam Airlines cũng được yêu cầu cung cấp thông tin, tài liệu liên quan về lý do tăng giá vé máy bay, gửi về Ủy ban Cạnh tranh quốc gia trước ngày 4/6.

Trước đó, tại một hội thảo, ông Đặng Anh Tuấn, Phó tổng giám đốc Vietnam Airlines thừa nhận giá vé máy bay hiện tại đã tăng bình quân 15-20%. "Tuy nhiên, mức tăng hiện nay còn rất xa so với mức giá trần mà Nhà nước quy định. Giá vé hiện phổ biến chỉ đạt khoảng 76% so với trần quy định, có chặng chỉ tương đương 43% so với quy định", ông nói thêm.

Lãnh đạo Vietnam Airlines cho biết hiện tại, ngành hàng không thế giới và Việt Nam chỉ có lãi khoảng 1 USD/khách. Tuy nhiên, nếu gặp các yếu tố thời tiết bất lợi như mưa giông - phải bay vòng một chút thì doanh nghiệp cũng không còn lợi nhuận.

Theo ông Tuấn, nguyên nhân khiến giá vé máy bay tăng là do chi phí nhiên liệu, thiết bị bay tăng 76-77%.

Dẫn ví dụ với xăng, lãnh đạo hãng hàng không quốc gia Việt Nam cho biết so với năm 2019, chi phí giá xăng năm nay đã tăng 5.700 tỷ đồng và chi phí tỷ giá biến động tăng thêm 4.700 tỷ đồng. Tổng mức tăng do chi phí nhiên liệu lên tới khoảng 11.000 tỷ đồng. Khoản tăng này nằm ngoài tầm kiểm soát của Vietnam Airlines cũng như tất cả hãng hàng không.

Bên cạnh đó, các hãng cũng gặp khó khăn vì máy bay phải đi bảo trì trong bối cảnh thế giới có nhiều căng thẳng về địa chính trị.

Ông Tuấn cho biết Vietnam Airlines đang nỗ lực tiết giảm các loại chi phí trong khoảng 10% so với hiện tại. Tuy nhiên, phát triển du lịch không nên chỉ dựa vào ngành hàng không mà là sự tổng hợp của các loại hình vận tải khác nhau để đạt hiệu quả tốt nhất.

Khẩn trương làm rõ việc giá vé tăng cao bất thường

Thực tế trong thời gian gần đây, giá vé máy bay lại nóng vì ảnh hưởng nhiều ngành, nhiều người. Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng đã phân tích thuế phí trong vé rất ít. Trong khi đó, ngoài giá vé, chỉ tính riêng phí hệ thống và phí tiện ích, có hãng bay đã thu 504.000 - 534.000 đồng/vé.

Đáng nói có những khoản phụ thu khá lạ lẫm được hãng bay ban hành neo mức giá rất cao. Nhiều khoản phụ thu được hãng cài mặc định như phụ thu hệ thống, hành lý, bảo hiểm, phí thanh toán... chiếm chi phí khá lớn trong vé máy bay. Nhiều người đề nghị cần có một kết luận thanh tra cụ thể các khoản phụ phí này, mà cơ quan thanh tra không phải là Cục Hàng không Việt Nam.

Trước đó, Bộ Tài chính và Bộ GTVT đã có nhiều văn bản, báo cáo gửi các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền giải thích về lý do một số hãng hàng không tăng vé máy bay trong nước cao.

Bộ Tài chính khẳng định, giá vé máy bay các khoản phí trong vé máy bay là giá dịch vụ chuyên ngành hàng không, không phải các khoản phí nộp ngân sách.lãnh đạo Cục Quản lý giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính) cho biết các khoản phí trong giá vé máy bay là "giá dịch vụ chuyên ngành hàng không" quy định tại Thông tư 53/2019 ngày 31/12/2019 của Bộ Giao thông vận tải.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý giá, dịch vụ chuyên ngành hàng không là dịch vụ liên quan trực tiếp đến khai thác tàu bay, vận chuyển hàng không và hoạt động bay. Đây cũng là các dịch vụ cung cấp tại cảng hàng không, sân bay, trên tàu bay nhưng không thuộc dịch vụ hàng không.

"Các khoản này không phải là phí thuộc ngân sách nhà nước. theo Luật Phí và lệ phí", đại diện Bộ Tài chính nói.

Theo đại diện Bộ Tài chính, theo pháp luật về phí và lệ phí, các chuyến bay của Việt Nam hạ cánh hoặc cất cánh tại sân bay trong nước chỉ phải nộp phí nhượng quyền khai thác cảng hàng không, sân bay và phí dịch vụ kinh doanh cảng hàng không. Hai loại này lần lượt 165.000 đồng và 335.000 đồng một lượt, để bảo đảm hoạt động bay.

Cục Quản lý giá, Luật hàng không dân dụng Việt Nam quy định Bộ Giao thông vận tải là cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ trong quản lý hàng không dân dụng. Tức, việc quản lý về giá và ban hành quy định giá dịch vụ, giá vé thuộc thẩm quyền của bộ này.

Cùng đó, hãng hàng không quyết định kê khai giá dịch vụ vận chuyển nội địa trong khung giá, mức giá do Bộ Giao thông vận tải quy định.

Gần đây, bộ Giao thông Vận tải cũng đã có văn bản gửi Cục Hàng không Việt Nam yêu cầu tăng cường kiểm tra hoạt động bán vé, kê khai và niêm yết giá vé của các hãng, xử lý nghiêm trường hợp vi phạm về giá. Trường hợp cần thiết, Cục hàng không đề xuất thanh tra chuyên ngành về giá tiến hành thanh tra.

Bộ GTVT yêu cầu Cục Hàng không khẩn trương nghiên cứu, đề xuất các giải pháp, chính sách để giảm giá dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa, trên nguyên tắc hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và hành khách.

Trước đó, đợt kiểm tra tháng 5, Cục Hàng không Việt Nam đánh giá 4 hãng hàng không có giá vé nội địa của các hãng "vẫn luôn nằm trong khung giá" theo quy định.

Cục khẳng định giá vé máy bay của các hãng Việt Nam tăng nằm trong xu hướng chung trên thế giới. Nguyên nhân là bị tác động bởi 5 yếu tố chính gồm giá nhiên liệu lên cao, chênh lệnh tỉ giá, việc triệu hồi động cơ của nhà sản xuất Pratt&Whitney, giá thuê tàu bay tăng cao và tình hình cung cầu vận tải hàng không.

Cơ quan này dự báo tình trạng lệch cung cầu sẽ tiếp tục xảy ra trong giai đoạn cao điểm hè năm nay. Điều này gây áp lực nhất định lên giá vé trên các chặng bay nội địa, nhất là đến các điểm du lịch, nghỉ dưỡng.

Hồng Quang