Nhiều địa phương thành công với chương trình OCOP

Với những cách làm sáng tạo nhiều địa phương đã đạt được những thành công lớn với chương trình mỗi xã một sản phẩm (chương trình OCOP), giúp phát triển kinh tế xã hội, thay đổi bộ mặt nông nghiệp, nông thôn.

Ứng dụng công nghệ số vào chương trình OCOP

Điển hình như, tỉnh Khánh Hoà mới đây đã xây dựng thành công phần mềm số hoá dữ liệu, giải quyết tất cả các bất cập liên quan đến việc bổ sung, chỉnh sửa, quản lý và khai thác hồ sơ sản phẩm OCOP. Ông Huỳnh Quang Thành - Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn, Tổ trưởng Tổ tư vấn giúp việc Hội đồng OCOP tỉnh Khánh Hoà cho biết: Bộ hồ sơ của một sản phẩm OCOP có thể lên đến 300 - 500 trang giấy A4, không chỉ gây tốn kém chi phí mà trong trường hợp sản phẩm đạt OCOP 3 sao cấp tỉnh của năm nay muốn tiếp tục phát triển lên 4 sao ở năm sau, chủ thể phải làm lại toàn bộ hồ sơ, giấy tờ mà không kế thừa, kết nối được bất kỳ dữ liệu nào với bộ hồ sơ cũ. Đây là một sự bất cập, khi các dữ liệu bằng giấy chưa được quản lý đồng bộ, thống nhất, gây khó khăn trong việc tra cứu, truy xuất, chỉnh sửa, bổ sung thông tin và không có tính kế thừa, hệ thống. Những yêu cầu trên không chỉ gây phiền toái, khó khăn cho các chủ thể, mà còn tạo áp lực cho hội đồng đánh giá các cấp. Nguyên nhân hồ sơ chủ yếu vẫn là sổ sách, giấy tờ, khi cần tra cứu thông tin sẽ mất nhiều thời gian, chưa kể việc sắp xếp, lưu trữ hồ sơ giấy gặp nhiều khó khăn. Mặt khác, các hồ sơ giấy không có khả năng kết nối trực tiếp, đa phương tiện tới các chủ thể có sản phẩm được đánh giá và chứng nhận OCOP.

Do đó, tỉnh Khánh Hoà đã xây dựng phần mềm số hoá dữ liệu chương trình OCOP. Phần mềm này được thiết kế dành cho 4 đối tượng gồm: Chủ thể, cơ quan quản lý, hội đồng đánh giá và tổ tư vấn, giúp việc. Người dùng có thể truy cập vào trang web: https://sohoaocop.vn để thực hiện các công việc của mình. Trong vai trò chủ thể, người dùng có thể đăng tải toàn bộ hồ sơ, giấy tờ minh chứng sản phẩm lên phần mềm, rồi đăng ký tham gia. Cán bộ OCOP cấp huyện sẽ tiếp nhận đăng ký của chủ thể và xử lý hồ sơ hoàn toàn online. Trong trường hợp cần bổ sung, chỉnh sửa hồ sơ, trao đổi, hướng dẫn giữa chủ thể và cơ quan tiếp nhận hồ sơ đều được thực hiện gần như tức thì trên môi trường trực tuyến. Với cán bộ cấp huyện, cấp tỉnh, việc tiếp nhận hồ sơ trực tuyến còn giúp chuẩn hóa dữ liệu hồ sơ đầu vào, phục vụ việc quản lý, lưu trữ, chiết xuất thông tin, rà soát hồ sơ, chấm điểm, tổng hợp kết quả chấm điểm…; giúp tiết kiệm thời gian, công sức, minh bạch hóa quá trình công nhận sản phẩm OCOP.

Phần mềm đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cũng tích hợp quy trình triển khai - quản lý cơ sở dữ liệu toàn bộ hồ sơ sản phẩm, thông tin đánh giá, xếp hạng OCOP trên toàn tỉnh Khánh Hoà. Quy trình này bao gồm từ bước chủ thể OCOP đăng ký tham gia nộp hồ sơ sản phẩm cho đến khi hồ sơ được đánh giá, xếp hạng các cấp, kiểm soát chất lượng sau khi đánh giá. Thông qua hệ thống phần mềm, các đối tượng của chương trình OCOP sẽ chủ động tham gia, thực hiện nghiệp vụ và tạo nên một hệ thống cơ sở dữ liệu toàn diện.

Với cách làm sáng tạo, ứng dụng công nghệ số vào chương trình OCOP, tỉnh Khánh Hoà đặt mục tiêu, trong giai đoạn 2021 - 2025 có ít nhất 200 sản phẩm đạt từ 3 sao OCOP cấp tỉnh, có ít nhất 3 sản phẩm đạt 5 sao OCOP quốc gia. Đồng thời xây dựng mới ít nhất 50 sản phẩm từ 3 sao OCOP cấp tỉnh và phát triển mới ít nhất 50 tổ chức kinh tế OCOP. Đến năm 2025, huy động 50 - 60% nguồn lao động nông thôn tham gia hệ thống OCOP; sản phẩm từ nông nghiệp tiên tiến, thủy sản, du lịch, dịch vụ nông thôn đóng góp 65 - 70% tổng sản phẩm hàng hóa của địa phương.

Chương trình OCOP giúp thay đổi bộ mặt nông thôn

Bình Định là một trong những địa phương thành công trong việc thực hiện chương trình OCOP. Toàn tỉnh Bình Định hiện có 136 tổ chức kinh tế (chủ thể) tham gia chương trình OCOP. Trong đó, 114 tổ chức kinh tế với 133 sản phẩm đã được đánh giá, phân hạng sản phẩm cấp tỉnh và cấp giấy chứng nhận sản phẩm OCOP đạt 3 sao trở lên. Năm 2022, Bình Định đặt mục tiêu phấn đấu có thêm trên 30 sản phẩm mới được công nhận sản phẩm OCOP cấp tỉnh và khoảng 20 sản phẩm được công nhận 5 sao cấp quốc gia. Hiện, nhiều sản phẩm OCOP đã đạt chứng nhận 3 sao đang được các chủ thể tiếp tục đăng ký lên 4 sao bằng cách thay đổi phương thức sản xuất để nâng cao chất lượng, tạo mẫu mã đẹp, bắt mắt, đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng. Nhận thấy nhiều lợi ích khi tham gia chương trình OCOP, từ đầu năm đến nay, nhiều cơ sở sản xuất ở Bình Định đã đăng ký tham gia đánh giá phân hạng sao OCOP cấp địa phương.

Cùng với việc hỗ trợ xây dựng sản phẩm hợp chuẩn, nâng hạng OCOP, Văn phòng Điều phối xây dựng nông thôn mới tỉnh Bình Định còn phối hợp hỗ trợ, tạo điều kiện để các cơ sở sản xuất tham gia nhiều hội chợ xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ sản phẩm OCOP với các siêu thị, tạo chuỗi liên kết bền vững, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất, phối hợp đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử. Bình Định tập trung phát triển sản phẩm OCOP thuộc các nhóm: Nước mắm, hải sản khô; rau, củ, quả; mật ong; yến sào; các sản phẩm chế biến sẵn như nem, chả, chả ram tôm đất, bánh ít, bánh cốm, rượu Bàu Đá… Cùng với đó, khuyến khích cơ sở ứng dụng công nghệ cao để tăng năng suất, ứng dụng công nghệ nhận diện sản phẩm thông minh, giúp dễ dàng truy xuất nguồn gốc.

Đặc biệt chương trình OCOP gắn với du lịch nông thôn cũng là một trong những vấn đề được nhiều địa phương tại tỉnh Bình Định tập trung triển khai để đảm bảo về đích nông thôn mới, nâng cao đời sống người dân khu vực nông thôn. Theo đó, các địa phương tập trung nguồn lực để hỗ trợ phát triển, quảng bá các sản phẩm OCOP nhằm mở hướng phát triển kinh tế cho khu vực nông thôn, đồng thời, quy hoạch một số sản phẩm OCOP phù hợp, tập trung đầu tư để tham gia phục vụ kinh tế du lịch. Nhờ thành công của chương trình OCOP tình hình kinh tế xã hội của nhiều vùng nông thôn tại tỉnh Bình Định thay đổi rõ rệt.

Phát triển du lịch gắn với chương trình OCOP

Nếu nói về phát triển du lịch nông nghiệp gắn với sản phẩm OCOP thành công thì không thể không nhắc tới tỉnh Đồng Tháp. Hiện Đồng Tháp đã công nhận được hơn 265 sản phẩm OCOP, trong đó có nhiều sản phẩm OCOP thuộc nhóm du lịch cộng đồng. Đây là động lực để Đồng Tháp xây dựng nền nông nghiệp bền vững gắn kết với khai thác phát triển du lịch. Ông Ngô Quang Tuyên – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp cho biết, loại hình du lịch nông nghiệp ở Đồng Tháp hình thành và phát triển từ năm 2016, đến nay trên địa bàn Đồng Tháp đã có 65 điểm tham quan du lịch gắn với nông nghiệp và trải nghiệm làng nghề được thành lập, đi vào hoạt động. Trong đó có nhiều điểm du lịch cộng đồng được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao theo bộ tiêu chí du lịch nông thôn. Các mô hình du lịch kết hợp với nông nghiệp hoạt động khá hiệu quả đã giúp kéo dài chuỗi giá trị, gia tăng giá trị nông sản, tạo thêm việc làm ở nông thôn, đem lại nguồn thu ổn định cho nông dân. Nổi bật nhất là các mô hình ở thành phố Sa Đéc và huyện Tháp Mười, huyện Lai Vung.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đồng Tháp đạt được kế quả trên, thời gian qua, Đồng Tháp thường xuyên tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và chương trình OCOP trên địa bàn tỉnh. Từ đó, mỗi thành viên là một sứ giả cho sự phát triển thương hiệu du lịch tại địa phương. Đồng thời tỉnh Đồng Tháp cũng chú trọng xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với phát triển nông thôn mới và chương trình OCOP; đẩy mạnh xúc tiến quảng bá sản phẩm du lịch cộng đồng và sản phẩm OCOP, sản phẩm làng nghề, lễ hội văn hóa gắn với hình ảnh du lịch địa phương để tạo điểm nhấn thu hút du khách. Ngoài ra, tỉnh Đồng Tháp cũng mở lớp truyền cảm hứng khởi nghiệp, tập huấn kiến thức về phát triển du lịch gắn với các hoạt động nông nghiệp. Nâng cao nhận thức của cộng đồng dân cư địa phương về phát triển du lịch nông nghiệp sạch, công nghệ cao và nông nghiệp hữu cơ…Với những kết quả đã đạt được, từ một tỉnh đi sau trong việc phát triển nông nghiệp kết hợp với du lịch, đến nay Đồng Tháp đã trở thành hình mẫu để nhiều địa phương tới học tập kinh nghiệm.

Quang Tuấn