Sự "xâm lấn" của nhôm giá rẻ vào thị trường Việt Nam trong thời gian qua, cộng với diễn biến khó lường trong thời gian tới có thể khiến cho các doanh nghiệp sản xuất nhôm trong nước và nhôm nhập khẩu cao cấp gặp nhiều khó khăn.
Theo các chuyên gia, cơn bão nhập khẩu giá rẻ hàng Trung Quốc vào thị trường Việt Nam không chỉ dừng lại với thép, mà còn nhiều mặt hàng công nghiệp khác, như than đá và nhôm. Việc dư thừa sản xuất trong nước đã khiến nước này đẩy mạnh xuất khẩu sang các thị trường lân cận, trong đó có Việt Nam. Ước tính của Hiệp hội nhôm thế giới, Trung Quốc đang cung cấp hơn một nửa nguồn cung nhôm toàn cầu.
Chất lượng thấp, giá thành của nhôm (trong đó có nhôm định hình) nhập Trung Quốc lại rất rẻ đã khiến các doanh nghiệp sản xuất trong nước gặp nhiều khó khăn. Thực tế này khiến doanh nghiệp lo ngại hàng kém chất lượng tuồn vào Việt Nam sẽ khiến nhà sản xuất trong nước đối mặt với nguy cơ hạn chế kinh doanh hoặc dừng hoạt động.
 |
Nhôm giá rẻ Trung Quốc được nhập về Việt Nam. |
Trong diễn biến liên quan tới mặt hàng này, đầu tháng 12/2018, Ủy ban Thương mại Quốc tế của Mỹ (ITC) đã ra phán quyết cuối cùng về việc áp thuế chống bán phá giá với sản phẩm nhôm nhập từ Trung Quốc, 96,3% đến 176,2% trong 5 năm. Phán quyết của ITC đưa ra sau cuộc điều tra từ cáo buộc của Bộ Thương mại Mỹ (DOC) trước đó, cho rằng các nhà sản xuất nước này đang chịu tổn thất vì sản phẩm nhôm từ Trung Quốc bán phá giá trên thị trường Mỹ.
Thực tế, Mỹ rất đau đầu với việc thép và nhôm giá rẻ Trung Quốc tràn ngập thị trường trong nước và chính quyền nước này đã có những biện pháp ngăn chặn. Riêng với thị trường Mỹ, nhập khẩu kim loại này đã tăng gần 750% trong thập kỷ qua, và hơn 90% giai đoạn 2014 – 2017. Việc này đã giúp hàng Trung Quốc chiếm thị phần đáng kể từ tay các công ty Mỹ.
Đây không phải lần đầu tiên nhôm Trung Quốc bị Mỹ áp dụng các biện pháp tự vệ. Hồi đầu năm Mỹ cũng đã tăng thuế nhập khẩu với mặt hàng này từ Trung Quốc lên 10% nhằm chặn hàng giá rẻ, cạnh tranh không công bằng từ Trung Quốc tràn vào.
Tuy nhiên, việc Mỹ ra phán quyết về đánh thuế với sản phẩm nhôm nhập từ Trung Quốc, cộng với cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung chưa có hồi kết, lại dấy lên lo lắng mặt hàng này sẽ tràn sang Việt Nam để "rửa" nguồn gốc xuất xứ, rồi xuất trở lại Mỹ. Nỗi lo hoàn toàn có cơ sở khi lượng nhập mặt hàng này không ngừng tăng về Việt Nam thời gian qua. Ước tính, thị phần nhôm Trung Quốc nhập vào Việt Nam tăng gấp 3 trong hai năm qua, khoảng 30%, trong khi đó, các nguồn cung được đánh giá cao về chất lượng nhôm định hình như Đức, Đài Loan... chỉ chiếm 2% thị phần. Chưa kể, lượng nhôm nhập "tiểu ngạch" theo tính toán chiếm hơn 10% mỗi năm đã ảnh hưởng lớn tới các doanh nghiệp sản xuất trong nước.
Năm ngoái, nhôm Trung Quốc giá rẻ tràn vào Việt Nam đã buộc ngành hải quan phải có văn bản yêu cầu "siết" nhập khẩu mặt hàng này, đồng thời kiểm tra dấu hiệu vi phạm trong khai báo mã hàng nhằm trốn thuế, gian lận thương mại.
Trước sức ép nhôm nhập khẩu giá rẻ từ Trung Quốc tràn vào Việt Nam, gây thiệt hại cho doanh nghiệp sản xuất trong nước, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, cơ quan này đã tập hợp đủ hồ sơ hợp lệ về yêu cầu điều tra áp dụng biện pháp chống bán phá giá với một số sản phẩm nhôm thanh định hình xuất xứ Trung Quốc. Hiện việc thu thập thêm chứng cứ đang được cơ quan quản lý tiến hành. Quyết định điều tra hay không sẽ do Bộ trưởng Công Thương quyết định trong vòng 45 ngày từ thời điểm đủ hồ sơ.
Trước lo lắng Việt Nam có thể trở thành "bãi đáp" hàng giá rẻ, phế liệu thải loại từ nước láng giềng để né thuế, ông Nguyễn Trung Tiến – Vụ trưởng Vụ Thống kê thương mại, dịch vụ (Tổng cục Thống kê) trấn an, hiện tượng này sẽ được ngăn chặn kịp thời cùng sự vào cuộc của các cơ quan quản lý. Thế nhưng, đại diện Hiệp hội nhôm Việt Nam thì cho rằng, nếu không giảm nhập khẩu, siết chặt công tác kiểm tra, kiểm soát, chống bán phá giá với nhôm định hình từ Trung Quốc, đẩy mạnh phân phối nhôm trong nước, đồng thời các doanh nghiệp trong nước cũng cần cải tiến công nghệ, tối ưu hóa sản xuất để hạ giá thành, thúc đẩy sức mua, thì nguy cơ thua ngay trên sân nhà là điều khó tránh khỏi.
Đinh Hiệu (T/h)