Ảnh hưởng của dịch Covid-19 khiến trẻ em học tập và giải trí trên môi trường internet nhiều hơn, điều đó khiến trẻ dễ bị lợi dụng, xâm phạm do tình trạng phát tán, rò rỉ thông tin riêng tư, thông tin cá nhân của trẻ trên môi trường mạng vẫn diễn biến phức tạp.
Trẻ em có quyền được bảo vệ, tiếp cận thông tin; tham gia hoạt động xã hội, vui chơi, giải trí; giữ bí mật cá nhân, đời sống riêng tư và các quyền khác khi tham gia trên không gian mạng (ảnh minh họa).
Mới đây, Cục Trẻ em (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) phối hợp với Tổ chức ChildFund Việt Nam tổ chức Hội nghị tập huấn Tháng hành động vì trẻ em năm 2023 với chủ đề “Chung tay giảm thiểu tổn hại trẻ em”.
Theo đó, tháng hành động vì trẻ em năm nay với các hoạt động, chương trình hành động cụ thể của các cấp, các ngành, địa phương và toàn xã hội nhằm tiếp tục xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện, lành mạnh để thực hiện đầy đủ các quyền trẻ em và bảo đảm trẻ em được phát triển toàn diện.
Trong 4 tháng đầu năm 2023, chỉ tính riêng các cuộc gọi đến Tổng đài Quốc gia bảo vệ trẻ em 111 liên quan đến bạo lực học đường đã tăng 11% so với cùng kỳ năm ngoái. Thống kê thông qua các vụ việc cơ quan công an thụ lý, xác minh và giải quyết cũng cho thấy, xu hướng xâm hại trẻ em năm 2023 gia tăng so với năm 2022.
Ngoài ra, tình trạng trẻ em bị xâm hại trên môi trường mạng vẫn diễn biến phức tạp. Các hành vi, hậu quả của vi phạm quyền trẻ em nói chung, xâm hại trẻ em nói riêng trên môi trường mạng đã và đang tác động đến trẻ em trước mắt và lâu dài, đặc biệt là liên quan đến vấn đề tâm lý, tình cảm, đạo đức và sức khỏe tâm thần của trẻ.
Chia sẻ về vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, bà Đinh Thị Như Hoa - Trưởng phòng (Trung tâm ứng cứu khẩn cấp không gian mạng Việt Nam, Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông) cho biết, theo thống kê, tỷ lệ sử dụng internet ở trẻ từ 12 đến 17 tuổi là rất cao, chiếm 93% ở thành thị và 88% ở nông thôn. Trong đó, trẻ em gái sử dụng internet chiếm tới 89%. Đặc biệt, trẻ tiếp cận qua phương tiện là điện thoại thông minh chiếm tới 98%. Một trong số những mối nguy hại tác động tới trẻ em là tình trạng phát tán, rò rỉ thông tin riêng tư, thông tin cá nhân của trẻ trên môi trường mạng. Trong đó, chính bố mẹ lại là người chia sẻ thông tin, hình ảnh một cách vô tư không kiểm soát trên mạng xã hội, forum, diễn đàn... cũng có thể dẫn đến nhiều ảnh hưởng tiêu cực cho trẻ em.
Bác sĩ Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ trẻ em cũng cho rằng, việc truy cập internet ngày càng dễ dàng, thậm chí một số nền tảng có tính năng gợi ý cho trẻ em xem các nội dung kế tiếp hoặc tương tự khiến trẻ em tiếp cận đủ thể loại nội dung, hình ảnh trên các nền tảng như YouTube, TikTok. Cùng với đó, nhiều phụ huynh cũng sử dụng các video này như công cụ hữu hiệu để dỗ con. Đối tượng xem rất đa dạng, trẻ nhỏ tuổi thường bị thu hút bởi những thứ lạ mắt, trẻ lớn hơn xem vì tò mò, muốn khám phá, đặc biệt các thông tin lạ, dẫn dắt kích động lại càng khiến các em hứng thú xem. Tuy nhiên, trên không gian mạng đầy rẫy những video nhảm nhí, độc hại. Những video độc hại trên mạng gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới tâm lý, sức khỏe tinh thần và tính mạng của trẻ em, gây nên một số vấn đề xã hội nghiêm trọng như bạo lực, xâm hại trẻ em và gia tăng trẻ em vi phạm pháp luật.
Để bảo vệ trẻ em, theo ông Đặng Hoa Nam, Cục trưởng Cục Trẻ em, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cho biết: Chúng ta thấy rằng trách nhiệm của gia đình, cha mẹ đối với việc phòng ngừa tổn hại cho trẻ, trong đó có phòng ngừa xâm hại, tai nạn thương tích, đuối nước... Nhà nước có chính sách, truyền thông giáo dục, hỗ trợ gia đình nhưng nếu cha mẹ không quan tâm, bảo vệ tốt các con của mình thì không ai có thể làm tốt hơn.
“Nhưng trên thực tế, thời gian gần đây liên tục xảy ra tình trạng lừa đảo gọi điện báo con trẻ cấp cứu, yêu cầu phụ huynh chuyển tiền. Vấn đề là những thông tin rất riêng ở đâu ra để đối tượng lừa đảo lợi dụng? Thực tế cho thấy, không ít bố mẹ vẫn vô tư chia sẻ hình ảnh, thông tin con học trường nào, đang có hoạt động gì, thậm chí còn định vị địa điểm của con đăng tải lên mạng xã hội” - ông Đặng Hoa Nam cho hay
Tại hội nghị, các đại biểu, phóng viên đã cùng trao đổi, lắng nghe các báo cáo viên, chia sẻ thông tin về chính sách, thực tiễn, cũng như các giải pháp công nghệ để bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; Quy chế phối hợp giữa Bộ Công an, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Bộ Thông tin và Truyền thông trong tiếp nhận thông tin, điều tra, xử lý đối với các hành vi xâm hại trẻ em và theo dõi dữ liệu liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em trên môi trường mạng; kinh nghiệm quốc tế về bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng…
Đồng thời, Bộ Thông tin và Truyền thông thành lập mạng lưới ứng cứu, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng với sự tham gia của các đơn vị chức năng thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông, Bộ Công an, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội và nhiều tổ chức liên quan. Theo đó, mạng lưới hướng tới nâng cao nhận thức của xã hội về vấn đề bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; thu thập, phân loại và chuyển các phản ánh liên quan tới bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng đến các đơn vị chức năng xử lý.
Phương Linh (t/h)