Vụ việc liên quan đến Tập đoàn Sen Tài Thu với số tiền huy động lên tới hàng nghìn tỷ đồng một lần nữa khiến dư luận bàng hoàng. Hàng trăm nhà đầu tư chuyển tiền với kỳ vọng hưởng lợi tức hấp dẫn từ hình thức “chuyển nhượng cổ phần”, nhưng khi dòng tiền đứt gãy mới phát hiện mình không có quyền lợi cổ đông thực sự.
Lãi suất cao, “cổ phần có thời hạn” và những chiếc bẫy ngọt ngào
Nguyên tắc bất biến trong tài chính là lợi nhuận càng cao, rủi ro càng lớn. Khi một doanh nghiệp đưa ra mức lãi suất 9 -13%/năm hoặc cao hơn, trong khi lãi suất ngân hàng thấp hơn đáng kể, nhà đầu tư cần đặt câu hỏi: Doanh nghiệp tạo ra lợi nhuận từ đâu để chi trả mức đó một cách bền vững?
Nếu hoạt động kinh doanh thực sự hiệu quả và minh bạch, doanh nghiệp hoàn toàn có thể tiếp cận nguồn vốn từ ngân hàng hoặc các kênh chính thức khác. Việc huy động từ cá nhân nhỏ lẻ với cam kết lợi nhuận cố định cần được xem xét thận trọng.
Nhiều nhà đầu tư nhầm tưởng rằng chỉ cần ký hợp đồng chuyển nhượng cổ phần là nghiễm nhiên trở thành cổ đông. Trên thực tế, để có tư cách cổ đông hợp pháp, tên của nhà đầu tư phải được ghi nhận trong sổ đăng ký cổ đông theo đúng quy định pháp luật.
Nếu không có tên trong sổ cổ đông, không được cấp giấy chứng nhận cổ phần, không có quyền biểu quyết hoặc tiếp cận báo cáo tài chính, thì khoản tiền bỏ ra về bản chất chỉ giống như cho vay. Khi rủi ro xảy ra, quyền lợi của nhà đầu tư sẽ rất mong manh.
Một cơ sở của Sen Tài Thu
Trước khi chuyển tiền, nhà đầu tư cần yêu cầu được cung cấp sổ cổ đông, điều lệ công ty và kiểm tra thông tin đăng ký doanh nghiệp trên cổng thông tin chính thức.
Nhiều người tin rằng doanh nghiệp có vốn điều lệ hàng trăm, hàng nghìn tỷ đồng đồng nghĩa với tiềm lực tài chính mạnh. Tuy nhiên, vốn điều lệ là con số đăng ký và không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác lượng tiền thực có.
Nhà đầu tư cần quan tâm đến báo cáo tài chính đã được kiểm toán, doanh thu thực tế, dòng tiền và khả năng sinh lời. Nếu doanh nghiệp không minh bạch về số liệu tài chính, đó là dấu hiệu cần cảnh giác.
Một doanh nghiệp vừa cam kết lãi suất cao, vừa cho phép rút vốn trước hạn một cách dễ dàng là điều không bình thường. Trong kinh doanh thực tế, dòng tiền có chu kỳ. Nếu doanh nghiệp đầu tư dài hạn nhưng lại hứa hoàn trả ngắn hạn, nguy cơ mất cân đối dòng tiền là rất lớn.
Việc được trả lãi đúng hạn trong giai đoạn đầu cũng không đảm bảo an toàn lâu dài. Không ít mô hình đã duy trì chi trả bằng tiền của nhà đầu tư đến sau trước khi sụp đổ.
Tự trang bị kiến thức và kỷ luật tài chính là lá chắn quan trọng nhất
Sự tin tưởng vào bạn bè, người thân hoặc nhân viên tư vấn quen biết thường khiến nhiều người hạ thấp cảnh giác. Tuy nhiên, người giới thiệu có thể không hiểu đầy đủ rủi ro pháp lý, hoặc chính họ cũng đang nhận hoa hồng từ việc huy động vốn.
Phạm Thị Hòa, cựu Chủ tịch công ty làm việc với cơ quan điều tra
Mọi quyết định đầu tư cần dựa trên kiểm chứng độc lập, không chỉ dựa vào lời cam kết hay trải nghiệm cá nhân của người khác.
Phân bổ tài sản là nguyên tắc sống còn. Dù kênh đầu tư có vẻ hấp dẫn đến đâu, việc dồn toàn bộ tiền tích lũy vào một doanh nghiệp vẫn là quyết định rủi ro.
Nhà đầu tư nên chia tài sản thành nhiều phần: một phần an toàn (tiền gửi ngân hàng, tài sản ít rủi ro), một phần đầu tư trung hạn và chỉ sử dụng phần tiền có thể chấp nhận rủi ro cho các kênh lợi nhuận cao.
Hiểu biết về cấu trúc doanh nghiệp, quyền và nghĩa vụ của cổ đông, cách đọc báo cáo tài chính, phân biệt giữa cổ phần và hợp đồng hợp tác kinh doanh là nền tảng quan trọng.
Trong bối cảnh các hình thức huy động vốn ngày càng tinh vi, kiến thức tài chính không còn là lợi thế, mà là điều kiện tối thiểu để tự bảo vệ tài sản.
Nếu doanh nghiệp chậm trả lãi, thay đổi điều khoản hợp đồng, né tránh cung cấp thông tin hoặc có biểu hiện bất thường trong hoạt động, nhà đầu tư cần lập tức lưu giữ toàn bộ chứng từ, hợp đồng và tìm đến tư vấn pháp lý.
Những vụ việc huy động vốn quy mô lớn gây thiệt hại nặng nề cho nhà đầu tư không chỉ là câu chuyện về vi phạm pháp luật, mà còn là bài học về tâm lý và kỷ luật tài chính. Lợi nhuận hấp dẫn luôn đi kèm rủi ro tương xứng. Trong một thị trường ngày càng phức tạp, sự tỉnh táo, kiến thức và nguyên tắc đầu tư rõ ràng chính là lá chắn quan trọng nhất.
Quốc Toản