Thanh tra Chính phủ kiến nghị thu hồi hơn 43,5 tỷ đồng liên quan những sai phạm tại dự án xe buýt BRT

Thanh tra Chính phủ kiến nghị thu hồi hơn 43,5 tỷ đồng liên quan những sai phạm tại dự án xe buýt BRT. Nếu liên doanh nhà thầu không thực hiện thì chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra.

Gây lãng phí hơn 15 tỷ đồng

Thanh tra Chính phủ vừa công bố kết luận thanh tra về một số dự án đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách, nguồn vốn vay; việc chuyển đổi, chuyển nhượng nhà đất của cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp Nhà nước, nhà đất có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP Hà Nội. Trong đó, kết luận thanh tra cũng đã chỉ ra hàng loạt sai phạm tại Dự án xe buýt nhanh BRT Hà Nội.

Theo kết luận, hợp phần I - xe buýt nhanh BRT - thuộc dự án phát triển giao thông đô thị Hà Nội, tại các gói thầu xây dựng đường trạm xe buýt từ Bộ Y tế đến Khuất Duy Tiến và từ Khuất Duy Tiến đến bến xe Yên Nghĩa, chủ đầu tư, đơn vị tư vấn khi lập bước thiết kế đường đã thay thế mặt đường bê tông nhựa bằng mặt đường bê tông xi măng.

Trong khi đó, hồ sơ báo cáo khảo sát mặt đường dự án do công ty Cổ phần tư vấn Việt Delta lập cho thấy cường độ mặt đường tốt. "Việc này đã gây lãng phí ngân sách Nhà nước hơn 15 tỷ đồng", cơ quan thanh tra kết luận.

Dự án xe buýt nhanh BRT Hà Nội còn vi phạm trong công tác đấu thầu. Tại gói thầu 04, chủ đầu tư đã thực hiện chưa đúng thủ tục theo hướng dẫn của Ngân hàng thế giới, như không lập dự toán nhóm A và B theo nhóm xe sản xuất, lắp ráp trong nước; hoặc lấy báo giá xe nhập khẩu nguyên chiếc để làm căn cứ mời thầy cho cả 3 nhóm A, B và C. Như vậy, không có căn cứ để so sánh giữa các nhóm với nhau trong việc lựa chọn nhà thầu.

Tại thư không phản đối của Ngân hàng thế giới chỉ cảnh báo về việc kiểm tra xe và bảo hành. Phần bổ sung các thiết bị vào gói thầu 4 có tổng giá trị là 17,6 tỷ đồng, nhưng chủ đầu tư không tổ chức đấu thầu mà ký hợp đồng bổ sung với nhà thầu. Như vậy là vi phạm Điều 22, Luật Đấu thầu, Điều 101 Luật Xây dựng về điều kiện được chỉ định thầu.

Về hiệu quả dự án, cơ quan thanh tra cho rằng, việc đầu tư chưa đồng bộ, chưa tạo ra các lợi ích nhằm khuyến khích người dân chuyển từ phương tiện cá nhân sang sang vận tải công cộng. Các nhà chờ, cầu vượt cho người đi bộ trên tuyến BRT chưa thuận tiện. Xe buýt BRT được bố trí làn đường riêng chiếm 1/3 các trục đường hiện có nhưng tốc độ chưa đạt yêu cầu, trong khi hiện trạng lưu lượng giao thông trên tuyến rất lớn, nên thường xuyên gây ùn tắc trong giờ cao điểm.

"Như vậy, mặc dù được đầu tư với số tiền rất lớn, nhưng dự án chưa đạt được hiệu quả như mong đợi, chưa đạt được mục tiêu đề ra là hạn chế phương tiện cá nhân, giảm ùn tắc giao thông và từng bước nâng cao chất lượng môi trường của thành phố", kết luận thanh tra nêu.

Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND Hà Nội tăng cường công tác tuyên truyền vận động, khuyến khích người dân tham gia, sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng, cùng các biện pháp khác để nâng cao hiệu quả BRT.

Có thể chuyển cơ quan điều tra

Ngoài 2 vi phạm về đấu thầu và khảo sát nêu trên, dự án Hợp phần 1 - Xe buýt nhanh BRT còn sai phạm tài chính ở các gói thầu kiểm tra, tổng số tiền sai phạm là 43,57 tỷ đồng.

Trong đó, đáng chú ý việc các bên liên danh nhà thầu thực hiện không đúng khối lượng được phân chia theo hợp đồng đã ký, dẫn đến Công ty cổ phần Thiên Thành An hưởng lợi số tiền 42,4 tỉ nhưng không chứng minh được khối lượng công việc thực hiện.

Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị giao UBND TP Hà Nội xin ý kiến Bộ Kế hoạch và đầu tư và thống nhất với nhà tài trợ để thu hồi số tiền sai phạm trên.

"Nếu liên danh Công ty cổ phần Thiên Thành An không thực hiện thì UBND TP Hà Nội chuyển hồ sơ vụ việc sang cơ quan điều tra để xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật", cơ quan thanh tra kiến nghị.

Đối với dịch vụ kiểm tra xe và vận hành, đào tạo và chuyển giao công nghệ, chủ đầu tư cũng thanh toán cho nhà thầu một số khoản mục chi phí vượt so với hợp đồng đã ký gần 207 triệu đồng, gây thất thoát ngân sách nhà nước. Chủ đầu tư còn thực hiện một số việc không đúng quy định gây thất thoát hơn 625 triệu đồng.

Đinh Hiệu