Xuất khẩu tôm Việt Nam sang EU đang tăng trưởng tích cực, đạt 376 triệu USD trong 8 tháng đầu năm 2025, tăng 17% so với cùng kỳ. Dù phải đối mặt với sức ép cạnh tranh khốc liệt từ Ecuador và Ấn Độ, tôm Việt vẫn giữ được chỗ đứng nhờ tập trung vào phân khúc giá trị cao, gắn với an toàn và bền vững – những tiêu chí ngày càng quan trọng tại thị trường châu Âu.
Xuất khẩu tăng trưởng nhưng đối mặt cạnh tranh gay gắt
Chỉ trong 8 tháng, EU đã trở thành điểm tựa lớn của ngành tôm Việt Nam với kim ngạch đạt 376 triệu USD, chiếm 12,6% tổng xuất khẩu tôm cả nước. Đà tăng trưởng 17% cho thấy thị trường này tiếp tục duy trì vai trò chiến lược trong bối cảnh các thị trường truyền thống như Mỹ hay Nhật Bản chịu nhiều biến động.
Trong cơ cấu nhập khẩu, Đức hiện là thị trường lớn nhất của tôm Việt Nam tại EU, đạt 96 triệu USD, tăng 23% so với cùng kỳ năm 2024. Bỉ theo sát với 79 triệu USD, tăng 20%, trong khi Hà Lan đạt 74 triệu USD, tăng nhẹ 3%, chủ yếu đóng vai trò trung chuyển sang các nước khác. Thị trường Pháp phục hồi mạnh mẽ với 23 triệu USD, tăng 14%, còn Đan Mạch nổi lên với 25 triệu USD, tăng 9%. Sự phân hóa này phản ánh rõ nét đặc điểm của từng thị trường: Đức, Bỉ, Pháp và Đan Mạch tập trung cho bán lẻ và tiêu dùng nội địa, trong khi Hà Lan thiên về tái xuất.
Trong toàn khối, nhu cầu nhập khẩu tôm của EU đang tăng mạnh. Theo Eurostat, trong 7 tháng đầu năm 2025, EU nhập khẩu tổng cộng 342.509 tấn tôm nguyên liệu và sản phẩm giá trị gia tăng, tăng 15% về lượng và 19% về giá trị so với cùng kỳ 2024. Trong đó, tôm nguyên liệu đông lạnh chiếm chủ lực với hơn 217.000 tấn, tăng 21%, cho thấy nhu cầu lớn từ ngành chế biến. Đáng chú ý, sản phẩm giá trị gia tăng cũng tăng 21%, đạt 31.602 tấn, phản ánh xu hướng tiêu dùng ngày càng ưa chuộng sản phẩm tiện lợi, chế biến sẵn.
Các thị trường Nam Âu như Tây Ban Nha, Pháp, Ý và khu vực Tây Bắc Âu như Đức, Bỉ, Hà Lan đang đồng loạt gia tăng nhu cầu. Riêng Pháp được dự báo nhập khẩu khoảng 111.000 tấn trong năm 2025, gần tương đương Tây Ban Nha – thị trường lớn nhất khu vực, mở ra dư địa lớn cho tôm Việt Nam. Đây là một diễn biến đáng chú ý, bởi trước đây Pháp thường đứng sau Tây Ban Nha khá xa về nhu cầu.
Tuy nhiên, đằng sau bức tranh sáng màu là sức ép cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Ecuador hiện chiếm ưu thế tuyệt đối về khối lượng, xuất sang EU 140.055 tấn trong 7 tháng đầu năm, tăng 38% so với cùng kỳ. Với lợi thế quy mô nuôi lớn, giá thành thấp và nguồn cung dồi dào, Ecuador dễ dàng chiếm lĩnh phân khúc giá trung bình và thấp. Điều đáng lo ngại hơn là Ecuador không chỉ dừng ở nguyên liệu đông lạnh mà còn gia tăng sản phẩm bóc vỏ và giá trị gia tăng – vốn là thế mạnh truyền thống của Việt Nam.
Ấn Độ, đối thủ lớn khác, xuất sang EU hơn 50.000 tấn, tăng 25%. Sau khi bị Mỹ áp thuế cao từ cuối tháng 8/2025, các doanh nghiệp Ấn Độ đã quyết liệt xoay trục sang EU. Tuy nhiên, Ấn Độ vẫn đối mặt với rào cản lớn là các quy định kiểm soát kháng sinh khắt khe của EU, đặc biệt khi quy định mới sẽ có hiệu lực từ tháng 9/2026. Đây có thể là cơ hội ngắn hạn cho tôm Việt Nam, nếu doanh nghiệp biết tận dụng.
Việt Nam xuất sang EU 30.715 tấn trong 7 tháng, tăng 19% về lượng và 22% về giá trị, đạt 240 triệu EUR. Dù khối lượng khiêm tốn hơn Ecuador và Ấn Độ, tốc độ tăng trưởng này cho thấy tôm Việt Nam giữ được chỗ đứng nhờ tập trung vào phân khúc giá trị cao – phân khúc ít chịu sức ép cạnh tranh trực diện và phù hợp với nhu cầu ngày càng tăng về sản phẩm chất lượng, bền vững.
Chiến lược giữ lợi thế và triển vọng cuối năm
Trong bối cảnh Ecuador và Ấn Độ tạo sức ép mạnh về giá và khối lượng, doanh nghiệp tôm Việt cần chuyển từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, minh bạch và bền vững. Các chứng nhận như ASC, hữu cơ, carbon-smart sẽ không chỉ là lợi thế mà dần trở thành điều kiện bắt buộc để tiếp cận hệ thống bán lẻ. Tập trung hơn vào Đức, Bỉ, Pháp và Đan Mạch giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, bởi đây là những thị trường tăng trưởng nhanh và tiêu thụ sản phẩm giá trị cao.
Bên cạnh việc củng cố lợi thế sẵn có, các doanh nghiệp cần đa dạng hóa hơn nữa dòng sản phẩm giá trị gia tăng. Các sản phẩm như cooked-peeled, ring, tẩm ướp, chế biến sẵn đều được ưa chuộng tại thị trường bán lẻ EU. Việc mở rộng danh mục này không chỉ giúp doanh nghiệp Việt Nam cạnh tranh với Ecuador – vốn đang mở rộng sang phân khúc này – mà còn tăng giá trị xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu thô.
Về thị trường, việc tập trung nguồn lực vào Đức, Bỉ, Pháp và Đan Mạch có thể mang lại hiệu quả rõ rệt. Đây là các thị trường có sức mua ổn định, tăng trưởng nhanh và đặc biệt chú trọng đến sản phẩm giá trị cao. Trong khi đó, Hà Lan nên tiếp tục duy trì như một điểm trung chuyển quan trọng để mở rộng sang các thị trường khác trong khối.
Một thách thức lớn khác là vấn đề kiểm soát kháng sinh. EU vốn nổi tiếng khắt khe trong vấn đề an toàn thực phẩm, và từ tháng 9/2026, các quy định mới sẽ còn siết chặt hơn. Đây vừa là áp lực, vừa là cơ hội cho Việt Nam. Nếu chủ động chuẩn hóa quy trình, kiểm soát dư lượng kháng sinh vượt chuẩn quy định, doanh nghiệp không chỉ tránh được rủi ro bị trả hàng, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh trước Ấn Độ – quốc gia vốn nhiều lần vướng vi phạm trong vấn đề này.
Ngoài ra, trong bối cảnh giá nguyên liệu tôm toàn cầu biến động và tỷ giá EUR/USD không ổn định, các doanh nghiệp Việt Nam cần linh hoạt hơn trong thiết kế hợp đồng xuất khẩu. Các điều khoản điều chỉnh theo chỉ số giá, phân bổ lịch giao hàng hợp lý và cơ chế chia sẻ rủi ro với đối tác sẽ giúp hạn chế nguy cơ co hẹp biên lợi nhuận.
Dự báo cho những tháng cuối năm 2025, với đà tăng trưởng 17% tính đến tháng 8 và nhu cầu tích cực từ EU, xuất khẩu tôm Việt Nam nhiều khả năng duy trì mức tăng 12–15% trong giai đoạn cao điểm cuối năm. Cả năm 2025, kim ngạch có thể vượt 15–18% so với 2024, đóng góp quan trọng vào mục tiêu chung của ngành thủy sản. Tuy nhiên, triển vọng năm 2026 vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức, đặc biệt khi Ecuador tiếp tục gia tăng hiện diện ở phân khúc giá trị gia tăng và khi các quy định mới của EU bắt đầu siết chặt.
Trong bức tranh nhiều gam màu, điểm tựa lớn nhất của tôm Việt Nam tại EU chính là chiến lược “khác biệt hóa” – thay vì cạnh tranh giá rẻ, tập trung vào chất lượng, câu chuyện sản phẩm và tuân thủ vượt chuẩn. Nếu duy trì được hướng đi này, tôm Việt không chỉ giữ vững thị phần mà còn có thể mở rộng vị thế tại một trong những thị trường khó tính nhưng đầy tiềm năng nhất thế giới.
Trung Anh