Xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt 10,459 tỷ USD trong 10 tháng năm 2026, tăng 12,1% so với cùng kỳ. Trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động, châu Á đang trở thành động lực tăng trưởng chủ lực, trong khi sự phân hóa giữa các nhóm mặt hàng mở ra thêm cơ hội để ngành thủy sản tiến gần mục tiêu 12 tỷ USD cả năm.
Châu Á gia tăng vai trò trong cơ cấu thị trường xuất khẩu thủy sản
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản tháng 10/2026 ước đạt 1,315 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 10 tháng, toàn ngành đạt 10,459 tỷ USD, tăng 12,1%. Đây là kết quả tích cực trong bối cảnh thương mại quốc tế vẫn chịu tác động từ biến động nhu cầu, chính sách thuế quan và áp lực cạnh tranh tại nhiều thị trường.
Đáng chú ý, động lực tăng trưởng đang có sự dịch chuyển rõ rệt giữa các khu vực nhập khẩu. Trung Quốc - Hồng Kông tiếp tục nổi lên là điểm đến có sức tăng trưởng mạnh nhất. Trong 10 tháng, xuất khẩu thủy sản sang khu vực này đạt 2,62 tỷ USD, tăng 30,3% so với cùng kỳ, đóng góp khoảng 54% tổng giá trị tăng thêm của toàn ngành.
Không chỉ Trung Quốc - Hồng Kông, thị trường ASEAN cũng ghi nhận mức tăng trưởng khả quan. Kim ngạch xuất khẩu sang khu vực này đạt 722 triệu USD, tăng 22,9%. Tổng phần kim ngạch tăng thêm từ hai thị trường Trung Quốc - Hồng Kông và ASEAN đạt gần 745 triệu USD, tương đương khoảng 2/3 mức tăng của toàn ngành.
Diễn biến này cho thấy châu Á đang ngày càng giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu thị trường xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Việc nhu cầu tại khu vực duy trì tích cực đã tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp mở rộng đơn hàng, bù đắp phần nào sự tăng trưởng chậm tại một số thị trường truyền thống.
Trong khi đó, xuất khẩu sang EU và Nhật Bản có tín hiệu cải thiện trong tháng 10, lần lượt tăng 22,1% và 6,7%. Tuy nhiên, tính chung 10 tháng, mức tăng trưởng tại hai thị trường này vẫn khá khiêm tốn, tương ứng 1,1% và 2,8%. Điều này cho thấy khả năng phục hồi nhu cầu tại các thị trường truyền thống chưa thực sự đồng đều.
Đáng lưu ý hơn, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ trong tháng 10 giảm 11,8%, còn gần 200 triệu USD. Lũy kế 10 tháng, kim ngạch đạt 1,63 tỷ USD, giảm 1,2% so với cùng kỳ. Sự suy giảm tại thị trường này tiếp tục tạo áp lực lên hoạt động xuất khẩu, nhất là khi doanh nghiệp còn phải đối mặt với những bất định liên quan đến chính sách thương mại và sức mua.
Từ thực tế trên, đa dạng hóa thị trường đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với ngành thủy sản. Việc khai thác tốt hơn nhu cầu tại châu Á có thể giúp doanh nghiệp duy trì tăng trưởng, song vẫn cần chú trọng giữ vững các thị trường có giá trị cao như Mỹ, EU và Nhật Bản nhằm bảo đảm tính ổn định của hoạt động xuất khẩu trong dài hạn.
Cá tra, tôm hùm tạo điểm tựa cho mục tiêu xuất khẩu 12 tỷ USD
Cùng với sự thay đổi về thị trường, cơ cấu mặt hàng xuất khẩu thủy sản cũng ghi nhận những điểm sáng đáng chú ý. Trong tháng 10, nhóm cá các loại khác đạt khoảng 309 triệu USD, tăng 55% so với cùng kỳ và đóng góp khoảng 70% tổng giá trị tăng thêm của toàn ngành. Kết quả này cho thấy dư địa tăng trưởng không chỉ tập trung ở những mặt hàng xuất khẩu chủ lực mà còn đến từ các nhóm sản phẩm khác.
Đối với cá tra, kim ngạch xuất khẩu tháng 10 đạt hơn 249 triệu USD, tăng 14,9%. Tính chung 10 tháng, xuất khẩu cá tra tiến sát mốc 2 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ.
Triển vọng của mặt hàng này còn được hỗ trợ bởi diễn biến nguồn cung và giá cả trên thị trường cá thịt trắng quốc tế. Giá cá tuyết Đại Tây Dương duy trì ở mức cao do nguồn cung hạn chế, trong khi cá minh thái cũng chịu sức ép về giá nguyên liệu. Trong bối cảnh đó, cá tra Việt Nam có thêm cơ hội cạnh tranh nhờ lợi thế về giá và khả năng cung ứng sản phẩm phù hợp với nhiều phân khúc tiêu dùng.
Ở nhóm tôm, diễn biến xuất khẩu có phần kém tích cực hơn trong tháng 10. Kim ngạch đạt gần 474 triệu USD, giảm 4,9% so với cùng kỳ. Riêng tôm chân trắng đạt gần 307 triệu USD, giảm 8,3%. Dù vậy, tính chung 10 tháng, xuất khẩu tôm chân trắng vẫn đạt 2,62 tỷ USD, tăng khoảng 4%.
Điểm sáng nổi bật của ngành tôm là tôm hùm xanh. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này đạt gần 915 triệu USD, tăng 31% so với cùng kỳ. Với mức tăng hơn 216 triệu USD, tôm hùm đóng góp khoảng 62% phần kim ngạch tăng thêm của toàn nhóm tôm. Kết quả này góp phần bù đắp sự suy giảm ở một số phân khúc, giúp tổng xuất khẩu tôm trong 10 tháng vẫn tăng khoảng 9%.
Sự phân hóa cũng thể hiện rõ trong nhu cầu nhập khẩu tôm tại các thị trường lớn. Trong 8 tháng, nhập khẩu tôm của Mỹ giảm 0,7%, EU giảm 2,3%, trong khi Trung Quốc tăng tới 25,5%. Chênh lệch này cho thấy doanh nghiệp cần linh hoạt hơn trong phân bổ thị trường, ưu tiên những khu vực có nhu cầu tốt, đồng thời duy trì khả năng đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Với kim ngạch 10,459 tỷ USD sau 10 tháng, xuất khẩu thủy sản Việt Nam còn cách mục tiêu 12 tỷ USD khoảng 1,54 tỷ USD. Như vậy, trong hai tháng cuối năm, toàn ngành cần đạt bình quân khoảng 770 triệu USD mỗi tháng. So với mức kim ngạch 1,315 tỷ USD ghi nhận trong tháng 10, yêu cầu này vẫn nằm trong khả năng thực hiện nếu hoạt động xuất khẩu duy trì được nhịp độ hiện tại.
Tuy nhiên, kết quả cuối năm vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, từ khả năng duy trì đơn hàng, bảo đảm nguồn nguyên liệu đến những biến động về chính sách thương mại tại các thị trường nhập khẩu. Bên cạnh việc tận dụng sức mua đang tăng tại châu Á, doanh nghiệp cần tiếp tục phát huy lợi thế của cá tra, tôm hùm và các nhóm sản phẩm có dư địa tăng trưởng, đồng thời tìm giải pháp cải thiện xuất khẩu sang Mỹ.
Nhìn tổng thể, tăng trưởng xuất khẩu thủy sản năm 2026 không chỉ được quyết định bởi quy mô kim ngạch mà còn bởi khả năng thích ứng với sự thay đổi của thị trường và cơ cấu sản phẩm. Đây sẽ là yếu tố quan trọng giúp ngành duy trì đà tăng trưởng, tiến gần mục tiêu 12 tỷ USD và tạo nền tảng cho hoạt động xuất khẩu trong năm tiếp theo.
Nhật Hạ