Vụ án “Gà lôi trắng” khiến dư luận băn khoăn khi Thái Khắc Thành bị tuyên 6 năm tù vì nuôi, bán 13 cá thể gà lôi trắng. Pháp luật cần nghiêm minh, nhưng không thể bỏ qua tình người và hoàn cảnh. Bản án sơ thẩm ngày 8/8/2025 theo điểm b khoản 2 Điều 244 BLHS đã khơi dậy làn sóng kêu gọi xét xử nhân văn hơn.
Cặp mắt của luật pháp đã nhìn thấy “tình”?
Trước khi tiếng búa tòa gõ xuống, chị Nguyễn Thị Oanh - vợ anh Thái Khắc Thành đã bật khóc, đôi mắt đỏ hoe khi chứng kiến chồng bị áp giải lên xe thùng. Ngoài cổng, hai đứa con thơ chưa kịp hiểu hết bi kịch của gia đình cứ ngơ ngác nhìn theo, còn người mẹ già gần đất xa trời run run bám vào cánh cổng tòa, đợi con trai trong vô vọng.
Từ một gia đình vốn đã chật vật mưu sinh, nay họ đứng bên bờ vực mất đi trụ cột, mất đi chỗ dựa tinh thần. Chị Oanh buộc phải nghỉ việc, gồng mình vừa lo miếng cơm manh áo, vừa chạy vạy khắp nơi mong tìm một tia sáng le lói giữa màn đêm pháp lý đang phủ trùm.
Đi sâu vào hồ sơ vụ án, không có bất kỳ tình tiết tăng nặng nào được ghi nhận. Anh Thành đã thành khẩn khai báo, tự nguyện nộp lại số tiền 2 triệu đồng được cho là “thu lợi bất chính”, và gia đình anh còn có huân chương kháng chiến, một minh chứng cho truyền thống đóng góp, hy sinh cho đất nước. Đây vốn là những yếu tố đủ sức để cơ quan xét xử cân nhắc giảm nhẹ hình phạt theo đúng tinh thần nhân đạo của pháp luật.
Điều đáng nói, khi thông tin vụ án lan ra, đã có nhiều luật sư sẵn sàng nhận bào chữa miễn phí cho anh Thành nếu gia đình kháng cáo, bởi họ nhìn thấy dấu hiệu bất hợp lý trong cách lượng hình.
Luật sư Lê Hồng Hiển, người đã theo sát nhiều vụ án có tính nhân văn tương tự, nhấn mạnh: “Trăm cái lý không bằng một tý cái tình” - một câu nói như lời nhắc nhở rằng pháp luật không chỉ là con số, điều khoản, mà còn phải biết soi chiếu và thấu hiểu nỗi khổ con người, nhất là khi cái lý và cái tình hoàn toàn có thể song hành.
Một diễn biến pháp lý đặc biệt có thể trở thành điểm nhấn: ngày 24/6/2025, Bộ NN&PTNT ban hành Thông tư 27/2025, đưa gà lôi trắng từ nhóm IB (nguy cấp cao) xuống nhóm IIB (nguy cấp thấp hơn), có hiệu lực từ 1/7/2025.
Luật sư Lê Ngọc Luân khẳng định rằng theo Điều 29 BLHS, nếu hành vi không còn cấu thành tội phạm khi xảy ra sau hiệu lực văn bản pháp luật mới, người phạm tội được miễn trách nhiệm hình sự. Vì hành vi của anh Thành diễn ra từ năm 2022, nhưng xét xử vào ngày 8/8/2025, cơ quan tố tụng cần áp dụng linh hoạt để cân bằng pháp lý và nhân đạo.
Hy vọng được hồi sinh từ kháng nghị phúc thẩm
Ngày 13/8/2025 đánh dấu một bước ngoặt đặc biệt trong vụ án “Gà lôi trắng” gây chú ý dư luận. Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Hưng Yên đã ban hành Quyết định kháng nghị phúc thẩm toàn bộ bản án sơ thẩm, đề nghị hủy để điều tra lại từ đầu. Động thái này chẳng khác nào một “cú hích” mạnh mẽ, mở ra khe cửa của công lý sau những ngày dài tưởng chừng đã khép lại.
Ngay trong chiều cùng ngày, Tòa án nhân dân tỉnh Hưng Yên quyết định thay đổi biện pháp ngăn chặn, từ tạm giam sang cấm đi khỏi nơi cư trú. Điều này đồng nghĩa anh Thái Khắc Thành được trở về nhà, đoàn tụ cùng gia đình trong khi chờ xét xử lại.
Với gia đình anh, đó không chỉ là tin vui mà còn là tia sáng giữa những ngày u tối, nơi người mẹ già được nhìn thấy con trai trở về, hai đứa trẻ lại được nghe tiếng cha, và người vợ thôi phải gồng mình một mình nuôi sống cả nhà.
Với giới luật sư và những người quan tâm vụ án, đây là minh chứng cho thái độ dám xem xét lại một bản án khi còn tồn tại nghi vấn về tính công bằng và yếu tố nhân văn. Kháng nghị phúc thẩm, vì thế, không chỉ là thủ tục pháp lý khô khan, mà đôi khi chính là chiếc chìa khóa khơi dậy lại niềm tin của người dân vào công lý.
Theo hồ sơ vụ án, năm 2024, anh Thành mua một con gà lôi trắng trống từ Cần Thơ, sau đó đổi chim chích chòe lấy hai gà mái để nuôi chung mà không đăng ký với cơ quan có thẩm quyền.
Trong quá trình nuôi, gà mái đẻ 13 trứng, nở 10 gà con. Đến tháng 3/2025, anh rao bán số gà này trên mạng xã hội, thỏa thuận giá 500.000 đồng/con. Ngày 1-4-2025, khi số gà con đang được vận chuyển ra Thái Bình giao cho khách, lực lượng công an đã phát hiện và thu giữ toàn bộ. Kết quả giám định xác định đây là loài gà lôi trắng, thuộc nhóm IB theo Nghị định 84/2021/NĐ-CP- loài nguy cấp, quý, hiếm được bảo vệ nghiêm ngặt.
Anh Thành bị truy tố về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo điểm b, khoản 2, Điều 244 Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, hồ sơ cũng cho thấy bị cáo không có tình tiết tăng nặng; quá trình điều tra, truy tố, đã thành khẩn khai báo, tự nguyện nộp lại 2 triệu đồng tiền thu lợi bất chính; gia đình có công với cách mạng, cha mẹ được tặng Huy chương kháng chiến, tất cả đều là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự theo Điều 51 Bộ luật Hình sự.
Vụ án “Gà lôi trắng” vì thế không chỉ là câu chuyện về bảo tồn loài quý hiếm, mà còn đặt ra bài toán lớn về cân bằng giữa “lý” và “tình” trong áp dụng pháp luật. Pháp luật cần nghiêm minh để bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học, nhưng cũng phải thấu hiểu hoàn cảnh, động cơ và mức độ nguy hiểm thực tế của hành vi.
Khi cơ quan tố tụng sẵn sàng lắng nghe, cân nhắc đầy đủ cả yếu tố pháp lý và nhân văn, công lý mới thực sự đạt đến sự thấu tình đạt lý. Và từ những giọt nước mắt bên cổng tòa, người ta nhận ra rằng đằng sau mỗi vụ án hình sự là một gia đình, một số phận, và niềm tin của cộng đồng vào sự công bằng vẫn cần được gìn giữ.
Quang Anh