Nhu cầu toàn cầu đối với thực phẩm chế biến tiện lợi tăng mạnh trong năm 2025 đã tạo cú hích lớn cho xuất khẩu chả cá và surimi Việt Nam, đưa kim ngạch 10 tháng lên 292 triệu USD, tăng 24% so với cùng kỳ. Xu hướng tiêu dùng nhanh – tiện – đa dạng đang trở thành động lực chính giúp surimi Việt Nam bứt phá tại nhiều thị trường lớn như Hàn Quốc, Thái Lan, EU và Trung Quốc.
EU và Trung Quốc trở thành động lực tăng trưởng mới
Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 10 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu chả cá và surimi của Việt Nam ghi nhận bước tăng trưởng vượt kỳ vọng, đạt 292 triệu USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2024. Đà tăng này được thúc đẩy bởi nhu cầu phục hồi tại nhiều thị trường lớn như Hàn Quốc, Thái Lan, Trung Quốc và đặc biệt là EU – khu vực đang mở rộng tiêu thụ mạnh các sản phẩm chế biến tiện lợi.
Trong nhóm thị trường xuất khẩu chủ lực, Hàn Quốc và Thái Lan tiếp tục giữ vai trò nền tảng khi lần lượt mang về 71 triệu USD và 67 triệu USD trong 10 tháng đầu năm. Điều này cho thấy châu Á vẫn là khu vực có mức độ tiêu thụ ổn định và duy trì vị thế trụ cột đối với ngành chả cá và surimi Việt Nam.
Tuy nhiên, sự bứt phá đáng chú ý lại đến từ EU và Trung Quốc – hai thị trường được đánh giá là giàu tiềm năng tăng trưởng trong giai đoạn tới. Xuất khẩu sang EU tăng tới 73% so với cùng kỳ, nhờ nhu cầu mạnh đối với các sản phẩm chế biến tiện lợi, đóng gói nhỏ gọn. Đây là nhóm sản phẩm phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại, đặc biệt tại những quốc gia có dân số lớn và tốc độ đô thị hóa nhanh.
Bên cạnh đó, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục thể hiện vai trò của một thị trường khổng lồ với mức tăng trưởng 44% về giá trị, nhờ nhu cầu cao đối với surimi và các sản phẩm từ cá trắng phục vụ phân khúc chế biến.
Không chỉ duy trì hoạt động ở các thị trường chủ lực, ngành surimi Việt Nam còn mở rộng sang những thị trường mới như Tây Ban Nha, Đài Loan hay Colombia. Xu hướng đa dạng hóa thị trường giúp ngành giảm phụ thuộc vào một vài thị trường trọng điểm và nâng cao khả năng chống chịu trước rủi ro địa chính trị hoặc biến động thương mại.
Theo thống kê, đến nay đã có hơn 50 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu chả cá và surimi, trong đó các đơn vị dẫn đầu như Dalu Surimi, Kicoimex, Coimex đóng góp tỷ trọng lớn trong kim ngạch chung của toàn ngành.
Cơ hội lớn từ xu hướng tiêu dùng toàn cầu
Theo đánh giá của VASEP, xu hướng tiêu dùng thực phẩm trên thế giới đang chuyển dịch rõ rệt sang các sản phẩm chế biến tiện lợi, tiết kiệm thời gian và phù hợp với nhu cầu sử dụng trong các gia đình trẻ. Surimi và các sản phẩm từ surimi như thanh cua, viên cá, chả cá tiện lợi vì thế trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn, đặc biệt trong bối cảnh giá nhiều loại hải sản tươi tăng cao. Đây là yếu tố giúp surimi trở thành lựa chọn có tính kinh tế đối với người tiêu dùng ở nhóm thu nhập trung bình.
Ngoài ra, thị trường surimi toàn cầu đang được thúc đẩy bởi sự mở rộng của ngành thực phẩm chế biến. Nhiều chuỗi nhà hàng, siêu thị và nhà sản xuất thực phẩm đang tăng sử dụng surimi vào các sản phẩm ăn liền, sản phẩm đông lạnh và thực phẩm tiện lợi.
Dù Nga – nước nắm giữ nguồn nguyên liệu cá minh thái lớn – được dự báo sẽ tăng sản lượng xuất khẩu surimi trong thời gian tới, thị trường thế giới vẫn được đánh giá có đủ khả năng hấp thụ lượng cung mới, miễn là doanh nghiệp Việt Nam tận dụng tốt lợi thế về chất lượng, khả năng kiểm soát chi phí và uy tín đã xây dựng nhiều năm.
Thách thức cạnh tranh và áp lực chi phí
Song song với cơ hội tăng trưởng, ngành chả cá và surimi Việt Nam cũng đối diện với nhiều thách thức. Biến động về nguồn nguyên liệu cá trắng và phụ phẩm có thể gây ảnh hưởng tới chi phí sản xuất, kéo giảm biên lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong khi đó, chi phí logistics và vận chuyển tiếp tục neo ở mức cao, đặc biệt đối với những thị trường xa như châu Âu, nơi yêu cầu khắt khe về bảo quản lạnh trong suốt quá trình vận chuyển.
Các yêu cầu khắt khe từ EU, Nhật Bản hay Bắc Mỹ về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn chất lượng cũng tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam, buộc họ phải đầu tư nâng cấp công nghệ, quy trình và hệ thống quản lý chất lượng. Cạnh tranh trên thị trường quốc tế cũng ngày càng quyết liệt, nhất là khi Thái Lan, Trung Quốc và Nga đều liên tục mở rộng công suất sản xuất surimi, tạo sức ép về giá và thị phần.
Dù vậy, với đà tăng trưởng tích cực trong năm 2025 và triển vọng nhu cầu toàn cầu tiếp tục phục hồi, xuất khẩu chả cá và surimi Việt Nam được dự báo sẽ duy trì xu hướng tăng trong năm 2026. Việc tận dụng lợi thế thị trường, nâng cao chất lượng và đẩy mạnh các sản phẩm giá trị gia tăng sẽ là chìa khóa giúp ngành surimi Việt Nam củng cố vị thế và mở rộng dư địa phát triển trong thời gian tới.
Trung Anh