Bộ trưởng Bộ Tài chính: Thực hiện giao đất cần "tiền trao cháo múc"

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho rằng phải quy địn định giá đất trước thời điểm giao đất. Thời điểm xác định giá đất đến thời thời điểm giao đất không quá 6 tháng mới mới đảm bảo độ chính xác. Cùng với đó, khi nộp tiền vào ngân sách mới giao đất. Như ông cha thường nói "tiền trao cháo múc.

Giao đất cần "tiền trao cháo múc"

Tại phiên thảo luận chuyên đề "Đẩy mạnh cải cách thể chế - Hoàn thiện chính sách về đất đai, giải pháp quan trọng trong phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội" trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế - Xã hội 2022 được tổ chức ngày 18/9, các Bộ trưởng và chuyên gia kinh tế đã trao đổi thẳng thắn, sâu sắc về các nội dung liên quan đến cải cách thể chế, hoàn thiện chính sách về đất đai.

Theo đó, cho ý kiến tại Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Tài nguyên & Môi trường Trần Hồng Hà đã nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác quy hoạch trong quản lý đất đai.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Hà, công tác quy hoạch trong thời gian tới phải đổi mới về phương pháp, nội dung và hình thức.

"Công tác quy hoạch phải đảm bảo được sự công bằng, bình đẳng cho các bên. Nói rộng ra là phải đảm bảo công bằng, bình đẳng cho các thế hệ. Giải quyết được nhu cầu sử dụng đất, giải quyết được vấn đề trong quá khứ, hiện tại và tương lai", ông Hà nhấn mạnh.

Bên cạnh vấn đề quy hoạch, Bộ trưởng Trần Hồng Hà cho rằng định giá đất và tài chính đất đai là vấn đề mà cả mặt lý thuyết và thực tiễn còn khoảng cách rất khác nhau. Theo ông Hà, nếu giải quyết được vấn đề định giá đất đai một cách công khai, minh bạch bình đằng thì sẽ giải quyết được các mối quan hệ giữa nhà nước, thị trường, và xã hội. Giải quyết được mối quan hệ giữa nhà nước, những người dân có đất, những người dân bị thu hồi đất và doanh nghiệp.

"Vấn đề định giá đất, hay rộng ra là kinh tế tài chính đất đai khi định giá đúng sẽ thực hiện được các chính sách về mặt xã hội thông qua vấn đề tài chính đất đai. Tức chúng ta có thể chuyển từ mệnh lệnh hành chính sang từng bước kết hợp với thị trường, công cụ kinh tế kết hợp với hành chính. Có như vậy mới giải quyết được các vấn đề đầu cơ, thổi giá, sử dụng không hiệu quả đất đai", Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh.

Cuối cùng, ông Hà nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng hệ thống dữ liệu đất đai. Một hệ thống dữ liệu đất đai công khai, minh bạch sẽ thực hiện được quyền của nhà nước thay mặt nhân dân giám sát nguồn lực đất đai một cách tốt nhất.

Cho ý kiến tại Hội thảo, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đã tập trung vào các vấn đề lớn của tài chính đất đai. Theo đó, Nghị quyết 18 của Ban Chấp hành Trung ương là kim chỉ nam định hướng ban hành các văn bản pháp luật trong thời gian tới. Trong đó, có 3 vấn đề về tài chính đất đai liên quan cần quan tâm, đó là:

Thứ nhất là chênh lệch địa tô: Việc quản lý mục đích sử dụng đất phải chặt chẽ, nếu không sử dụng với mục đích sản xuất kinh doanh, không còn nhu cầu sử dụng, Nhà nước sẽ thu hồi lại để bán đấu giá một cách hiệu quả hơn, tạo động, nguồn lực để phát triển. Ví dụ, ở một số doanh nghiệp sau khi thực hiện cổ phần hóa, có tình trạng doanh nghiệp chuyển mục đích sử dụng sang thương mại hoặc đất ở, làm thất thoát ngân sách nhà nước. Đây là lỗ hổng lớn, vì chỉ cần một quyết định hành chính có thể làm mất đi hàng trăm tỷ, hàng nghìn tỷ. Do vậy, cần có cơ chế bịt lỗ hổng này.

Vấn đề thứ hai là giá đất: Hiện, có 5 phương pháp xác định giá đất nhưng chưa thật sự nhất quán, chính xác đã tạo nên một số lỗ hổng. Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho rằng, sắp tới chúng ta phải rà soát lại các phương pháp xác định giá đất để tìm ra phương pháp xác định một cách phù hợp nhất, chính xác, nhất quán.

Giao đất là vấn đề thứ 3 được Bộ trưởng Hồ Đức Phớc đề cập. Theo Bộ trưởng, lâu nay chúng ta xem đất đai như thu thuế. Tức thời điểm xác định giá đất là thời điểm giao đất nhưng không biết tại thời điểm giao đất đến thời điểm xác định giá đất là 1 tháng, 6 tháng hay 1 năm thì không quy định.

Bộ trưởng cho rằng phải quy định xác định giá định giá đất trước thời điểm giao đất. Thời điểm xác định giá đất đến thời thời điểm giao đất không quá 6 tháng mới mới đảm bảo độ chính xác.

"Khi nộp tiền vào ngân sách mới giao đất. Như ông cha thường nói "tiền trao cháo múc", mình bán tài sản ra thì phải thu tiền. Nếu bán ra mà cho nợ, đến khi họ bán cho người thứ 3 thì nợ rất khó để thu hồi. Vấn đề này liên quan đến hàng nghìn, hàng vạn người dân đã đóng tiền mua nhà, hay mua đất sau này không được giải quyết. Đây là hiện tượng sai phạm phổ biến đã xảy ra tại nhiều dự án đô thị mà chúng ta chưa khắc phục được", ông Phớc đề xuất.

Mở rộng quỹ đất phát triển nhà ở xã hội

Tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, trong thời gian vừa qua, Bộ Xây dựng được Quốc hội, Chính phủ giao chủ trì xây dựng Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi).

Với Luật Nhà ở, Bộ Xây dựng đang đề xuất 8 nhóm chính sách; Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) đang được đề xuất 4 nhóm chính sách. Các nhóm chính sách đều liên quan đến các hoạt động trong lĩnh vực nhà ở và kinh doanh bất động sản.

Đối với chính sách về đất đai, đây là nhóm chính sách rất quan trọng có tác động to lớn tới 2 luật này. Liên quan đến việc dành quỹ đất để đầu tư phát triển các dự án nhà ở, dự án đầu tư thời gian tới, trong dự thảo Luật, Bộ Xây dựng có đề xuất theo hướng đảm bảo việc dành quỹ đất phù hợp với các quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng cũng như quy hoạch đô thị.

Đối với việc dành quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho người thu nhập thấp, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nêu rõ, trong thời gian qua, pháp luật về nhà ở đã quy định đối với việc dành quỹ đất để xây dựng nhà ở xã hội. Theo đó, việc dành quỹ đất được giao cho các chủ đầu tư, các dự án thương mại 20 % quỹ đất và thực hiện từ các đô thị từ loại III trở lên.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho rằng, việc dành quỹ đất phát triển nhà ở xã hội thực hiện trên diện rộng, trong khi đó, nếu chỉ dành 20% quỹ đất đô thị loại III thì sẽ hạn chế nguồn đất để phát triển nhà ở xã hội, nhất là những khu vực không phải đô thị loạii III, đặc biệt là những khu vực khu công nghiệp, có nhiều lực lượng lao động.

Do đó, trong dự thảo Luật đã định việc đầu tư phát triển nhà ở xã hội, nhà công nhận là một chính sách được Đảng, Nhà nước quan tâm cho người nghèo, người thu nhập thấp, lực lượng vũ trang. Cho nên, trong dự thảo lần này, Bộ Xây dựng đề xuất việc dành quỹ đất giao cho Uỷ ban nhân dân các tỉnh trong quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cũng như quy hoạch xây dựng phải dành lượng đất phù hợp để đầu tư phát triển các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân trong thời gian tới.

Hoàn thiện chính sách đất đai phù hợp với ngữ cảnh mới

GS.TSKH Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng cần “Hoàn thiện chính sách đất đai phù hợp với ngữ cảnh mới”. GS.TSKH Đặng Hùng Võ cho rằng, Luật Đất đai 2013 có chủ trương chủ đạo về cơ chế Nhà nước thu hồi đất theo quy hoạch, từ đó đưa đất ra đấu giá để có thể thu tiền sử dụng và tiền thuê đất nhiều hơn cho Nhà nước.

Tuy nhiên đến nay, việc thực hiện cơ chế thu hồi đất theo quy hoạch để đưa đất ra đấu giá còn khó khăn. Quỹ phát triển đất không đủ để giải quyết bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất. Mặt khác, có thể thấy, cơ chế Nhà nước thu hồi đất theo quy hoạch đòi hỏi lượng kinh phí rất lớn để thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là điều khó thực hiện, nhất là đối với khu vực đã thu hồi đất không được các nhà đầu tư quan tâm.

Từ đó dẫn tới việc đất đai rơi vào tình trạng lãng phí do thu hồi nhưng không thể đưa vào sử dụng. GS. TSKH Đặng Hùng Võ nhận định: Trong 10 năm qua, Luật Đất đai 2013 không quy định về khái niệm “giá đất thị trường”. “Khuyết điểm” của các cấp có thẩm quyền ban hành khung giá đất và bảng giá đất thấp hơn thị trường chỉ nhận xét chung chung, không chứng minh được ai “có lỗi”, không có khái niệm pháp luật rõ ràng về “giá đất thị trường”.

Để hoàn thiện chính sách đất đai phù hợp với ngữ cảnh mới, GS. TSKH Đặng Hùng Võ nêu rõ, việc sửa đổi Luật Đất đai phải được coi như một yếu tố quan trọng, có tác động lớn đến mục tiêu đưa Việt Nam từ nước có thu nhập trung bình thấp thành nước có thu nhập cao vào năm 2045. Cùng với đó, trong việc sửa đổi Luật Đất đai cần thảo luận thêm một số vấn đề như quản lý sử dụng đất đa mục đích; hiện đại hóa hệ thống quản lý đất đai dạng địa chính 3D, 4D; chuyển đổi số trong quản lý đất đai; hoàn thiện cơ chế bồi thường, hỗ trợ, tái định cư…

Hồng Quang