ĐBQH đề nghị xử lý nghiêm việc mua bán trái phép thông tin của người tiêu dùng

Góp ý xây dựng dự án Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi), đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Nông đề nghị bổ sung thêm quy định cấm hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin của người tiêu dùng cho bên thứ ba khi chưa được sự đồng ý của người tiêu dùng, trừ các trường hợp tổ chức, cá nhân kinh doanh chuyển giao thông tin được thu thập phù hợp với quy định của luật này và pháp luật..

Cấm hành vi trao đổi trái phép thông tin của người tiêu dùng

Chiều 5/4, hội nghị đại biểu Quốc hội (ĐBQH) hoạt động chuyên trách tiếp tục tiến hành thảo luận về dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi); dự án Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi).

Góp ý kiến về dự án Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi), Đại biểu Nguyễn Thị Thuỷ - Đoàn ĐBQH tỉnh Bắc Kạn góp ý, về người tiêu dùng thuộc nhóm ưu tiên bảo vệ tại Điều 8, đại biểu nhận thấy, quy định này chưa chặt chẽ. Bởi vì đây là quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Theo quy định của Bộ luật Dân sự, trách nhiệm này chỉ phát sinh khi đầy đủ cả 3 yếu tố: phải có hành vi vi phạm xảy ra, phải có thiệt hại thực tế xảy ra, phải có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với thực tế thiệt hại xảy ra. Do đó, đại biểu đề nghị sửa quy định này chặt chẽ để đảm bảo phù hợp, thống nhất với Bộ luật Dân sự, đặc biệt phù hợp với bản chất quan hệ bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Góp ý về Điều 10 về các hành vi bị cấm của dự thảo luật, đại biểu Dương Khắc Mai, Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Nông đề nghị bổ sung thêm quy định: Cấm hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin của người tiêu dùng cho bên thứ ba khi chưa được sự đồng ý của người tiêu dùng, trừ các trường hợp tổ chức, cá nhân kinh doanh chuyển giao thông tin được thu thập phù hợp với quy định của luật này và pháp luật có liên quan cho bên thứ ba lưu trữ, hoặc phân tích nhằm phục vụ hoạt động kinh doanh của bên chuyển giao và hai bên đã thỏa thuận bằng văn bản về việc bên thứ ba có trách nhiệm bảo vệ thông tin người tiêu dùng theo quy định của luật này.

Tại Khoản 3, Điều 18 dự thảo Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (sửa đổi) quy định: Tổ chức, cá nhân kinh doanh phải sử dụng thông tin của người tiêu dùng chính xác, phù hợp với mục đích, phạm vi đã thông báo và phải được người tiêu dùng đồng ý.

Đại biểu Dương Khắc Mai cho biết, Luật An toàn thông tin mạng và Thông tư số 20 ngày 12 tháng 9 năm 2017 của Bộ Thông tin và Truyền thông đã đưa ra yêu cầu về nghĩa vụ thông báo của bên kiểm soát dữ liệu hoặc chủ sở hữu hệ thống dữ liệu khi có sự cố hoặc hành vi xâm phạm dữ liệu xẩy ra. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát lại nội dung quy định tại dự thảo luật, nhằm đảm bảo sự tương thích, thống nhất nội dung trong các văn bản pháp luật có liên quan.

Liên quan đến bảo vệ thông tin của người tiêu dùng, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Quang Huy nêu rõ đây là vấn đề rất quan trọng. Bên cạnh các thông tin về nhân thân còn có các thông tin như quá trình giao dịch, các hành vi mua bán cũng là những thông tin quan trọng có thể bảo vệ bởi pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân và pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo đó, đối với những thông tin này, các tổ chức, cá nhân kinh doanh thu thập hoặc các bên thứ ba được ủy quyền khi sử dụng, thu thập thông tin của người tiêu dùng đều phải có sự đồng ý và thỏa thuận của người tiêu dùng. Kể cả qua các giao dịch truyền thống cũng như ứng dụng nền tảng số đều phải có cơ chế đồng thuận của người tiêu dùng mới có thể cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh, các tổ chức trung gian thu thập và xử lý, sử dụng các thông tin của người tiêu dùng theo đúng các mục đích được yêu cầu.

Cần xử lý nghiêm những hành vi vi phạm

“Có thể nói, hiện nay một trong những vấn đề đang gây phiền phức, bức xúc cho người tiêu dùng, đó là những thông tin cá nhân của họ bị lộ lọt và rao bán công khai trên các nền tảng mạng xã hội”, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Thủy (đoàn Bắc Kạn) phát biểu sau đó. 

Theo đại biểu Thủy, “dư luận nghi ngờ rằng những thông tin cá nhân của họ đang bị một số cơ sở kinh doanh trao đổi, mua bán nhằm mục đích trục lợi và yêu cầu pháp luật phải có những biện pháp để xử lý nghiêm”.

Qua nghiên cứu dự thảo luật, thấy đã đặt ra một số hành vi bị nghiêm cấm như thu thập, lưu trữ và sử dụng thông tin, nhưng bà Thủy cho rằng, “chưa bao quát được đầy đủ những hành vi có tính chất phổ biến xảy ra trong thời gian gần đây”. 

Đối chiếu với một số pháp luật liên quan như Bộ luật Dân sự, Luật Luật An toàn thông tin mạng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp cũng thấy “chưa đầy đủ”.

Vì vậy, bà Thủy tán thành với ý kiến của đại biểu Dương Khắc Mai và đề nghị nghiên cứu để bổ sung thêm một số hành vi bị nghiêm cấm như hành vi cung cấp, chia sẻ, phát tán, mua bán và trao đổi trái phép thông tin của người tiêu dùng.

Cùng với đó, theo đại biểu, cần rà soát thêm một số pháp luật liên quan khác đang cấm những hành vi này để bảo đảm bao quát và đầy đủ.

Đồng quan điểm này, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) nhấn mạnh, những doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân vi phạm điều cầm chúng ta sẽ xử lý và nếu thực hiện tốt các điều cấm, 12 điều cấm đối với tổ chức kinh doanh, 4 điều cấm với tổ chức kinh doanh số, trên mạng thì có thể nói người tiêu dùng rất yên tâm rồi.

“Có hiệu quả, khả thi hay không thì chắc chắn phải còn khâu thực thi”, ông An nói và đề nghị, rà soát thêm xem còn các nội dung nào nữa không, bởi “trao đổi với một số đồng chí thì có thể nói còn có hành vi nữa”.

Ông An ví dụ, chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt cho xe ô tô điện của Nhà nước hướng đến người dân, nhưng giá xe ô tô điện vẫn cao. 

Từ đó, ông cho rằng, phải đưa vào điều cấm là “thực hiện, không thực hiện đúng chủ trương, chính sách của Nhà nước trong việc khuyến khích đầu tư, kinh doanh mà để người tiêu dùng bị thiệt hại”.

Theo chương trình, Dự thảo Luật Bảo vệ người tiêu dùng (sửa đổi) sẽ được Quốc hội thảo luận, xem xét thông qua tại kỳ họp thứ 5 vào tháng 5 tới đây.

Hồng Quang