Dự thảo Thông tư về phát triển hạ tầng thương mại: Doanh nghiệp nói gì?

Phản hồi Bộ Công Thương về đề nghị góp ý kiến hoàn thiện dự thảo Thông tư quy định về phân loại và quản lý một số loại hình hạ tầng thương mại, nhiều doanh nghiệp cho rằng còn nhiều quy định bất hợp lý. Từ đó, đề nghị Bộ Công Thương sửa đổi, làm rõ những quy định này để tránh ảnh hưởng đến thị trường giá cả, thuận lợi cho doanh nghiệp áp dụng.

Cần điều chỉnh cho phù hợp

Mới đây, Vụ Thị trường trong nước - Bộ Công Thương đã xây dựng và đang xin ý kiến rộng rãi Dự thảo Thông tư quy định về phân loại và quản lý một số loại hình hạ tầng thương mại. Hiện nay, dự thảo Thông tư vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến lần 2 và nhận được sự quan tâm rất lớn của dư luận.

Góp ý về dự thảo, bà Vũ Thị Hậu - Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR) chia sẻ, có thể nói, bán lẻ là cầu nối sản xuất và tiêu dùng. Vì vậy, cầu nối có khỏe mạnh thì kinh tế mới phát triển. Do đó, bất cứ văn bản nào đưa ra cũng phải hướng tới doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho doanh nghiệp phát triển, chứ không phải là kìm hãm sự phát triển của doanh nghiệp.

Bà Hậu cho biết, từ góc độ Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, ngay khi Tổ soạn thảo lấy ý kiến cho dự thảo Thông tư, AVR đã đọc kỹ từng mục, thậm chí từng cụm từ, trên cơ sở này để có ý kiến, đề xuất hợp lý nhất đối với Bộ Công Thương khi đưa ra các quy định, đó là quy định gì nên và quy định nào thì không nên.

“Ví dụ như tên gọi, biển hiệu… theo dự thảo thông tư nếu tên sai các biển hiệu phải thay đổi, như vậy doanh nghiệp sẽ phải bỏ chi phí không nhỏ để sửa đổi.

Ngoài ra, quy định 500m, Tổ soạn thảo cần đưa ra câu từ cho phù hợp nhất với hoạt động của doanh nghiệp trong nước và với các nhà đầu tư quốc tế.

Hay tiêu chí tên hàng của các siêu thị, Tổ soạn thảo cũng phải xem xét cho hợp lý, phù hợp với điều kiện quản lý. Tới đây, chúng tôi sẽ sớm có văn bản đề xuất, ý kiến đối với dự thảo thông tư để Tổ soạn thảo xây dựng được văn bản quản lý hạ tầng thương mại rõ ràng, phù hợp, tốt nhất cho cả đôi bên, đó là doanh nghiệp dễ thực thi và thuận lợi cho quản lý nhà nước” - Bà Hậu cho biết.

Về phía doanh nghiệp, bà Phạm Thị Thùy Linh, Giám đốc Đối ngoại và Đầu tư miền Bắc, Tập đoàn CentralRetail cho rằng, Bộ Công Thương xây dựng dự thảo, thông tư này đều hướng tới việc nhằm góp phần quy hoạch và phát triển các loại hình hạ tầng thương mại theo hướng văn minh, hiện đại và đem lại sự tiện ích cho người tiêu dùng.

Việc hướng đến mục tiêu này là điều hoàn toàn cần thiết, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế tại Việt Nam hiện nay đang phát triển rất mạnh và người dân ngày càng có thói quen đi mua sắm tại siêu thị, trung tâm thương mại nhiều hơn.

Cùng với đó, đại diện Tập đoàn CentralRetail cũng đánh giá, dự thảo này đã gỡ bỏ một số quy định về thủ tục hành chính, có thể nói đến như: Mở quy định về đăng kí nội quy trung tâm thương mại và siêu thị, giành quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong việc phê duyệt và xây dựng các văn bản… đó cũng là một trong những giải pháp mà Bộ Công Thương đang hướng tới để đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các hoạt động của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính khả thi, phù hợp với thực tiễn của thị trường, bà Phạm Thị Thùy Linh đề xuất: “Dự thảo có thể rà soát để chọn lọc các tiêu chí phân loại hạ tầng thương mại nhằm hướng đến mục tiêu đầu tiên là đáp ứng nhu cầu mua sắm thuận lợi của khách hàng. Tiếp theo là tận dụng thế mạnh và tạo điều kiện cho doanh nghiệp hoạt động kinh doanh một cách tốt nhất. Và cuối cùng là đáp ứng nhu cầu quản lí của nhà nước theo đúng trình tự quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật.”

Quy định mới về hạ tầng thương mại sẽ làm tăng giá cả hàng hoá?

Trước đó, phản hồi Bộ Công Thương về dự thảo Thông tư này, trên cơ sở tham vấn ý kiến của doanh nghiệp và các chuyên gia, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng, nội dung dự thảo đang cho thấy nhiều quy định bất hợp lý can thiệp vào quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp và làm gia tăng chi phí kinh doanh không cần thiết.

VCCI cho rằng, các chi phí này sẽ làm tăng giá cả hàng hoá và làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp. Bởi vì, trong một số trường hợp đặc biệt, nếu doanh nghiệp thấy những nội dung này là cần thiết để phục vụ khách hàng tốt hơn và có thêm doanh thu, doanh nghiệp sẽ chủ động thực hiện mà không cần có quy định của nhà nước.

Cụ thể, dự thảo thông tư yêu cầu cửa hàng tiện lợi phải được đặt tại vị trí khu dân cư tập trung, khu thương mại dịch vụ, khu du lịch, nơi tập trung đông người, diện tích kinh doanh từ 30m2 đến dưới 200m2. Hàng hóa chủ yếu là thực phẩm ăn ngay và hàng bách hóa nhỏ lẻ; hàng tiêu dùng nhanh. Thời gian hoạt động được tối đa 24 tiếng/ngày.

Dự thảo cũng quy định những cửa hàng tiện lợi sẽ được bán chủ yếu theo phương thức tự phục vụ, thanh toán tập trung tại quầy thu ngân. Đối tượng phục vụ chủ yếu là khách mua hàng trong phạm vi bán kính dưới 500m.

Trong công văn gửi Bộ Công Thương để góp ý cho dự thảo, VCCI cho rằng, dự thảo quy định cửa hàng tiện lợi có “đối tượng phục vụ chủ yếu là khách mua hàng trong phạm vi dưới 500m” là không khả thi đối với doanh nghiệp, bởi yếu tố này nằm ngoài khả năng tự quyết định của doanh nghiệp, chủ cửa hàng không thể biết được khách hàng của mình sinh sống tại đâu.

Cũng theo VCCI, dự thảo yêu cầu tất cả siêu thị, siêu thị mini, trung tâm thương mại, cửa hàng outlet, trung tâm outlet đều phải có nơi trông giữ xe, chỗ để xe hoặc bãi đỗ xe cho khách hàng. Điều này sẽ làm tăng chi phí kinh doanh cho doanh nghiệp và làm giảm sự linh hoạt của các mô hình kinh doanh. Việc các cửa hàng có chỗ đỗ xe sẽ giúp tăng sự thuận tiện cho khách hàng, họ có thêm doanh thu và ngược lại, cửa hàng nào không có chỗ đỗ xe sẽ bị mất khách.

Do đó, thị trường sẽ tự điều tiết việc này mà không cần sự can thiệp của nhà nước. Nếu nhà nước lo ngại việc các cửa hàng không có chỗ đỗ xe khiến phương tiện để ra lòng đường gây cản trở giao thông thì chỉ cần xử phạt nghiêm túc hành vi đỗ xe không đúng nơi quy định là đủ. Hơn nữa, hiện nay, một số đô thị đang có kế hoạch hạn chế tiến tới cấm xe cá nhân mà chuyển sang giao thông công cộng. Việc yêu cầu có chỗ đỗ xe vô hình chung đi ngược lại chủ trương trên.

Dự thảo còn yêu cầu siêu thị hạng I và II phải có dịch vụ ăn uống, giải trí; trung tâm thương mại phải có khu vực dành cho hoạt động vui chơi giải trí, cho thuê văn phòng, khu vực dành cho hoạt động tài chính, ngân hàng. Các quy định này cũng can thiệp quá mức vào quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp.

Việc bố trí không gian kinh doanh phụ thuộc vào nhu cầu của khách hàng và khả năng cung cấp của doanh nghiệp. Doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ tự điều chỉnh theo diễn biến của thị trường mà không cần nhà nước can thiệp.

Dự thảo yêu cầu các siêu thị hạng I và hạng II phải có nơi bảo quản hành lý cá nhân. Quy định này cũng không cần thiết. Hiện nay, các siêu thị thường có nơi gửi đồ để ngăn không cho khách hàng mang túi vào siêu thị, dễ nảy sinh trộm cắp. Tuy nhiên, không ít siêu thị hiện nay cho phép khách hàng mang túi vào và chống trộm cắp bằng hệ thống camera và ý thức tự giác. Thậm chí có siêu thị chấp nhận một tỷ lệ mất hàng nhất định đổi lại sự nhanh chóng cho khách hàng không phải gửi đồ. Do đó, yêu cầu này là không cần thiết.

VCCI còn thấy có một số quy định không minh bạch trong dự thảo, có thể dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp. Điều này gây rủi ro rất lớn cho người kinh doanh khi cơ quan Nhà nước diễn giải tuỳ tiện để xử phạt hoặc đe doạ xử phạt doanh nghiệp nhằm vòi vĩnh chi phí không chính thức, như yêu cầu cần có vị trí thuận lợi cho việc tiếp cận, mua bán hàng hoá: không rõ cơ sở nào để xác định tính thuận lợi của vị trí của siêu thị, cửa hàng?

Quy định "công trình kiến trúc vững chắc, có thiết kế và trang thiết bị kỹ thuật tiên tiến, hiện đại" thì không rõ cơ sở nào để xác định tính vững chắc của công trình, tính tiên tiến, hiện đại của thiết kế và trang thiết bị? Hay phải "có nơi trông giữ xe và khu vệ sinh phù hợp với quy mô kinh doanh" thì không rõ cơ sở nào để xác định tính phù hợp của nơi trông giữ xe và khu vệ sinh so với quy mô kinh doanh. Doanh nghiệp cho rằng phù hợp nhưng cơ quan nhà nước cho rằng không phù hợp thì sẽ xử lý thế nào?

Ngoài ra, "cần có thiết bị kỹ thuật bảo quản, sơ chế, đóng gói, bán hàng và quản lý kinh doanh tiên tiến, hiện đại" thì không rõ cơ sở nào để xác định tính tiên tiến, hiện đại của thiết bị kỹ thuật? Doanh nghiệp cho rằng trang thiết bị của mình tiên tiến hiện đại nhưng cơ quan nhà nước không đồng ý thì làm thế nào?

Hơn nữa, dự thảo cũng yêu cầu sắp xếp, "tổ chức, bố trí hàng hóa theo ngành hàng, nhóm hàng một cách văn minh, khoa học" thì không rõ cơ sở nào là để xác định. "Hình thức thanh toán hiện đại, thuận tiện, nhanh chóng" cũng không có cơ sở để xác định. "Cơ cấu chủng loại hàng hoá phong phú, đa dạng" không có cơ sở để xác định như thế nào là phong phú, đa dạng.

"Áp dụng công nghệ hiện đại trong hoạt động bán hàng và thanh toán" không có cơ sở để xác định công nghệ như thế nào là hiện đại. "Nguồn hàng được tổ chức cung ứng ổn định và thường xuyên thông qua đơn hàng hoặc hợp đồng với nhà sản xuất kinh doanh" cũng không có cơ sở để xác định như thế nào là ổn định, thường xuyên. Trước những vấn đề ấy, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bãi bỏ những quy định trên...

Đinh Hiệu