Thanh tra Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) thời gian gần đây đã ban hành nhiều kết luận thanh tra về việc chấp hành các quy định của pháp luật về đưa người lao động ở Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Theo đó, đã phát hiện nhiều doanh nghiệp chưa chấp hành quy định như Công ty Cổ phần Đầu tư Vĩnh Cát, Công ty CP Dịch vụ xuất khẩu lao động và chuyên gia Thanh Hoá,...
Công ty Cổ phần Đầu tư Vĩnh Cát chưa chấp hành nghiêm quy định
Mới đây, Thanh tra Bộ LĐTB&XH đã ban hành Kết luận thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tại Công ty Cổ phần Đầu tư Vĩnh Cát.
Theo đó, Thanh tra Bộ LĐTB&XH cho biết, tại thời điểm thanh tra, nội dung hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài của Công ty Cổ phần Đầu tư Vĩnh Cát không phù hợp với hợp đồng cung ứng lao động theo quy định tại khoản 2, Điều 21 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020.
Công ty Cổ phần Đầu tư Vĩnh Cát đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài nhưng không đăng ký hợp đồng cung ứng lao động với Bộ LĐTB&XH theo quy định tại Điều 20 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc theo hợp đồng năm 2020.
Doanh nghiệp chưa sửa đổi, bổ sung hoặc ký kết hợp đồng cung ứng lao động mới bảo đảm nội dung theo quy định tại điểm d, khoản 1 Điều 74 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020: Doanh nghiệp ký Hợp đồng cung ứng số 02/2020/HD/VICA-KOREA ngày 12/2/2020 với công ty BIZ KOREA (đối tác Hàn Quốc) và đã được Cục Quản lý lao động ngoài nước chấp thuận tại 4 phiếu trả lời năm 2021. Tuy nhiên, từ tháng 8/2022 đến tháng 2/2023, doanh nghiệp đã đưa 18 người lao động xuất cảnh sang Hàn Quốc.
Công ty Cổ phần Đầu tư Vĩnh Cát đã ký Hợp đồng cung ứng lao động số 06/2022/HDCU ngày 5/5/2022 với Công ty PT.THE SIXTH CHEMICAL ENGIEERING CONSTRUCTION và được Cục Quản lý lao động ngoài nước cấp Phiếu trả lời số 4261/2022/NHĐNA-PTL ngày 7/7/2022, trong đó ghi cơ cấu nghề đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài là “đốc công xây dựng, thợ mộc cốt pha, thợ đổ bê tông, thợ buộc thép”, số lượng người được đưa đi là 49 người (không có nữ). Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra, doanh nghiệp đã đưa 18 người đi làm nghề điện, 21 người làm nghề thợ hàn 6G đi làm việc theo hợp đồng tại Indonesia.
Doanh nghiệp này cũng đã ký Hợp đồng cung ứng lao động số 05/2021/HDCU/VICA-CNCEC ngày 25/11/2021 ký với Công ty PT.THE SIXTH CHEMICAL ENGIEERING CONSTRUCTION và được Cục Quản lý lao động ngoài nước cấp Phiếu trả lời số 1021/2022/NHĐNA-PNL ngày 27/4/2022, trong đó ghi cơ cấu nghề đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài là “phiên dịch, thợ buộc thép, thợ hàn 6G- Carbon Steel, thợ lắp ống, thợ một cốt pha, thợ đổ bê tông, đốc công xây dựng, đốc công đường ống”, số lượng người được đưa đi là 90 người. Tuy nhiên, doanh nghiệp đã đưa 12 người làm nghề, công việc điện hoặc kỹ sư điện đi làm việc theo hợp đồng tại Indonesia.
Doanh nghiệp đã ký Hợp đồng cung ứng lao động số 108/2022/HĐCU/VICA-TCC ngày 28/11/2022 với Công ty China National chemical Engineering Third Contruction Co.ltd và được Cục Quản lý lao động ngoài nước cấp Phiếu trả lời số 01/2023/QLLĐNN-HQTACP ngày 4/1/2023, trong đó ghi cơ cấu nghề đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài là “thợ lắp ống, lao động phổ thông”, số lượng người được đưa đi là 50 người. Tuy nhiên, doanh nghiệp đã đưa 2 người lao động đi làm việc tại Ả Rập Xê út theo nghề, công việc là quản đốc công.
Tại thời điểm thanh tra, doanh nghiệp đã chuẩn bị nguồn lao động khi chưa có văn bản chấp thuận của Bộ LĐTB&XH là vi phạm quy định tại Điều 18 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020.
Ngoài ra, doanh nghiệp này đóng không đúng thời hạn vào Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước theo quy định tại Điều 7 và Điều 8 Quyết định số 40/2021/QĐ-TTg ngày 31/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ.
Trong kỳ thanh tra, doanh nghiệp có 6 lần đóng không đúng thời hạn vào Quỹ hỗ trợ việc làm ngoài nước theo quy định.
Chánh Thanh tra Bộ LĐTB&XH đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Đầu tư Vĩnh Cát. Đồng thời yêu cầu Tổng Giám đốc doanh nghiệp khắc phục những vi phạm đã được chỉ ra tại kết luận thanh tra.
Nhiều tồn tại ở Công ty CP Dịch vụ xuất khẩu lao động và chuyên gia Thanh Hoá
Cũng ban ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về đưa người lao động ở Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tại Công ty Cổ phần Dịch vụ xuất khẩu lao động và chuyên gia Thanh Hoá, Thanh tra Bộ LĐTB&XH cho biết, Công ty đã thực hiện khá đầy đủ những quy định của pháp luật về đưa người lao động ở Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, như: Báo cáo định kỳ hằng năm về tình hình hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; đăng đủ các thông tin về hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng trên trang thông tin điện tử của doanh nghiệp; Đã thực hiện cam kết bằng văn bản thời gian xuất cảnh sau khi người lao động trúng tuyển đi làm việc ở nước ngoài….
Kết luận thanh tra của Bộ LĐTB&XH cũng chỉ ra những tồn tại về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng chưa được Công ty Cổ phần Dịch vụ xuất khẩu lao động và chuyên gia Thanh Hoá thực hiện hoặc thực hiện chưa đầy đủ.
Tại thời điểm thanh tra, nội dung hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài ghi chưa cụ thể quyền, nghĩa vụ của mỗi bên theo quy định tại Điều 21 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020 và quy định tại khoản 7 Điều 2 hợp đồng quy định về tiền lương, tiền làm thêm giờ.
Ngoài ra, các khoản khấu trừ ghi chung chung “theo quy định của pháp luật Nhật Bản”, không ghi cụ thể mức lương cơ bản, tiền làm thêm giờ, ngày trả lương, các khoản thưởng, phụ cấp, hình thức trả lương, các khoản khấu trừ.
Kết luận thanh tra cũng nêu rõ, tại thời điểm thanh tra, Công ty Cổ phần Dịch vụ xuất khẩu lao động và chuyên gia Thanh Hoá chưa thực hiện thanh lý hợp đồng bảo lãnh theo quy định tại khoản 1 Điều 11 Thông tư số 21/2021/TT-BLĐTBXH ngày 15/12/2021 của Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH.
Bên cạnh đó, tài liệu giáo dục định hướng cho người lao động trước khi đi làm việc ở nước ngoài chưa đủ nội dung theo quy định tại Phụ lục XIII ban hành kèm theo Thông tư số 21/2021/TT-BLĐTBXH ngày 15/12/2021 của Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH. Thiếu nội dung về kiến thức cơ bản về pháp luật Việt Nam và pháp luật nước tiếp nhận lao động. Nội dung cơ bản của các loại hợp đồng liên quan đến việc người lao động đi làm việc ở nước ngoài; kỷ luật lao động, an toàn vệ sinh lao động.
Kết luận thanh tra của Bộ LĐTB&XH cũng cho thấy, bài kiểm tra hoàn thành giáo dục định hướng của người lao động chưa được đánh giá kết quả (không chấm điểm hoặc đánh giá đạt hay không) là không đúng quy định tại Phụ lục XII ban hành kèm theo Thông tư số 21/2021/TT-BLĐTBXH ngày 15/12/2021 của Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH.
Đáng lưu ý, đoàn thanh tra phát hiện việc doanh nghiệp đóng không đúng thời hạn vào Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước theo quy định tại Điều 7 và Điều 8 Quyết định số 40/2021/QĐ-TTg ngày 31/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ: Tháng 11/2022 có 9 lao động xuất cảnh nhưng đến ngày 3/1/2023, doanh nghiệp mới thực hiện đóng vào Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước (từ 1/1/2022 đến 12/4/2023 doanh nghiệp đóng 3 lần vào Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước vào các ngày 28/7/2022, ngày 3/1/2023 và ngày 7/4/2023).
Thanh lý hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài với 2 người lao động là Hồ Thị Mến và Đặng Danh Vinh quá thời hạn 180 ngày kể từ ngày người lao động chấm dứt hợp đồng lao động. Theo Thanh tra Bộ LĐTB&XH, việc làm này vi phạm quy định tại điểm i khoản 2 Điều 26 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020.
Từ những tồn tại, vi phạm trên, Chánh Thanh tra Bộ LĐTB&XH đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Dịch vụ xuất khẩu lao động và chuyên gia Thanh Hoá với số tiền 42,5 triệu đồng. Đồng thời yêu cầu giám đốc doanh nghiệp khắc phục các vi phạm đã được chỉ ra qua thanh tra và có báo cáo kết quả khắc phục vi phạm gửi kèm các văn bản hồ sơ có liên quan đến việc khắc phục các sai phạm về Thanh tra Bộ LĐTB&XH.
Nhiều doanh nghiệp chưa chấp hành quy định đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Kiến nghị thu hồi giấy phép của Công ty Cổ phần Nhân lực và Thương mại Vinaconex
Thanh tra Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐTB&XH) cũng đã ban hành kết luận thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng tại Công ty Cổ phần Nhân lực và Thương mại Vinaconex. Kết luận thanh tra đã chỉ ra nhiều tồn tại.
Kết luận nêu, trong thời kỳ thanh tra, nhiều quy định của pháp luật về đưa người lao động Việt Nam đi nước ngoài theo hợp đồng đã được Công ty Cổ phần Nhân lực và Thương mại Vinaconex thực hiện, như: Đã thực hiện báo cáo định kỳ hằng năm về tình hình hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; cam kết bằng văn bản thời gian xuất cảnh sau khi người lao động trúng tuyển đi làm việc ở nước ngoài. Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động giáo dục định hướng đáp ứng các điều kiện, tiêu chuẩn theo quy định; đã đào tạo ngoại ngữ và đánh giá trình độ theo yêu cầu của đối tác nước ngoài trước khi người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
Ngoài ra, đơn vị đã thực hiện ký quỹ với số tiền 2 tỷ đồng. Thực hiện thanh lý hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo quy định, đồng thời tư vấn, hỗ trợ cho người lao động các thủ tục liên quan đến chấm dứt hợp đồng lao động, quyền lợi, chế độ và thủ tục về nước.
Bên cạnh kết quả đạt được, kết luận thanh tra của Bộ LĐTB&XH cũng chỉ rõ, tại thời điểm thanh tra, Công ty Cổ phần Nhân lực và Thương mại Vinaconex không duy trì một trong các điều kiện quy định tại Điều 10 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020.
Nội dung 4 hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng chưa đúng quy định của Bộ LĐTB&XH, như: Ký không đúng mẫu hợp đồng; Thoả thuận nội dung không phù hợp.
Tại thời điểm thanh tra, tài liệu giáo dục định hướng cho người lao động trước khi đi làm việc ở nước ngoài chưa đủ nội dung theo quy định của Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH, như: Không có nội dung về hợp đồng ký quỹ, hợp đồng bảo lãnh, hợp đồng đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, không có thông tin đại diện quản lý, hỗ trợ lao động ở nước ngoài của doanh nghiệp, số điện thoại cứu hoả, cảnh sát của nước lao động làm việc.
Cùng với đó, bài kiểm tra hoàn thành giáo dục định hướng của người lao động chưa được đánh giá kết quả (không chấm điểm hoặc đánh giá đạt hay không đạt) là không đúng quy định.
Đoàn thanh tra cũng phát hiện giấy chứng nhận hoàn thành khoá học giáo dục định hướng không đủ, đúng thông tin theo quy định. Hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài khi không đủ điều kiện theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 74 Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng năm 2020.
Đáng lưu ý, tại thời điểm thanh tra, công ty 2 lần đóng không đúng thời gian vào Quỹ Hỗ trợ việc làm ngoài nước theo quy định tại Điều 7 và Điều 8 Quyết định số 42/2021/QĐ-TTg ngày 31/12/2021 của Thủ tướng Chính phủ.
Chánh Thanh tra Bộ LĐTB&XH đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty Cổ phần Nhân lực và Thương mại Vinaconex, đồng thời báo cáo, kiến nghị với Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH thu hồi giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng của doanh nghiệp.
Thanh tra Bộ LĐTB&XH yêu cầu Tổng Giám đốc Công ty nghiêm túc khắc phục các vi phạm đã được chỉ ra qua thanh tra. Đồng thời chấm dứt ngay các hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Có báo cáo bằng văn bản kết quả khắc phục các kiến nghị được nêu tại kết luận thanh tra về Thanh tra Bộ LĐTB&XH.
Hồng Quang