Thanh tra Chính phủ vừa ban hành thông báo Kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật đối với Dự án đầu tư xây dựng tuyến cao tốc Đồng Đăng (Lạng Sơn) - Trà Lĩnh (Cao Bằng).
Nhiều thiếu sót, vi phạm
Dự án cao tốc Đồng Đăng – Trà Lĩnh được thực hiện theo hình thức đối tác công tư (PPP), có tổng chiều dài khoảng 121km, trong đó giai đoạn 1 dài 93,35km và giai đoạn 2 dài 27,71km, với tốc độ thiết kế 80 km/h.
Tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 22.690 tỷ đồng, gồm 13.174 tỷ đồng cho giai đoạn 1 và 9.516 tỷ đồng cho giai đoạn 2. Giai đoạn 1 được triển khai trong giai đoạn 2020-2025, thời gian vận hành thu phí dự kiến 23 năm, giai đoạn 2 thực hiện sau năm 2025.
Chủ đầu tư dự án là liên danh gồm Tập đoàn Đèo Cả, CTCP Đầu tư và Xây dựng ICV Việt Nam, CTCP Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả (HHV) và CTCP Xây dựng Công trình 568.
Ngày 19/12/2023, UBND tỉnh, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Cao Bằng (Ban QLDA) và Liên danh Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả - Công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng ICV Việt Nam - Công ty Cổ phần Đầu tư hạ tầng giao thông Đèo Cả - Công ty Cổ phần Xây dựng công trình 568 (Nhà đầu tư) cùng Công ty Cổ phần Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh (Doanh nghiệp dự án) đã ký Hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT) số 01/HĐ.BOT-UBND.
Tại thời điểm thanh tra (ngày 1/7/2025), dự án giai đoạn 1 đã được triển khai thi công đồng loạt. Công tác giải phóng mặt bằng đạt 819,32/825,91 ha (98,92%). Trong đó, tỉnh Cao Bằng đạt 98,6% và tỉnh Lạng Sơn đạt 99,69%.
Doanh nghiệp dự án đang triển khai 3/3 gói thầu thiết kế và thi công xây dựng, với tổng khối lượng thực hiện đạt 3.247,19/11.395,73 tỷ đồng, tương ứng khoảng 28,49% giá trị hợp đồng.
Về giải ngân, phần vốn Nhà nước đã thực hiện 3.234,04/9.800 tỷ đồng (khoảng 33%), trong khi vốn của nhà đầu tư đạt 1.571,49/4.531,62 tỷ đồng (khoảng 34,7%).
Tuyến cao tốc Đồng Đăng- Trà Lĩnh giai đoạn 1 thông tuyến (Ảnh: Báo Cao Bằng)
Dự án cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh là công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia, có ý nghĩa trong việc kết nối trung tâm kinh tế, chính trị với các tỉnh miền núi phía Đông Bắc, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và tăng cường kết nối khu vực.
Theo kết luận thanh tra, sau khi được Thủ tướng Chính phủ giao UBND tỉnh Cao Bằng làm cơ quan chủ quản, các cơ quan, đơn vị liên quan đã có nhiều nỗ lực trong quá trình triển khai thực hiện dự án. Tuy nhiên, còn có một số thiếu sót, vi phạm.
Cụ thể, đôi với việc triển khai thực hiện dự án (giai đoạn 1), Việc UBND tỉnh ban hành Quyết định số 1238/QĐ-UBND ngày 17.9.2018 phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu các gói thầu dịch vụ tư vấn lập phương án đầu tư dự án, trong đó đã phân chia thành 3 gói thầu dịch vụ tư vấn để chỉ định thầu rút gọn là không đúng quy định.
UBND tỉnh ban hành văn bản đề nghị Công ty Cổ phần Tập đoàn Đèo Cả khẩn trương thực hiện việc lập hồ sơ đề xuất dự án là không đúng quy định và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
UBND tỉnh phê duyệt dự án đầu tư (giai đoạn 1) tại Quyết định số 1199/QĐ-UBND ngày 15.9.2023 có một số nội dung (tổng mức đầu tư, thời gian thu phí, hoàn vốn; quy mô đầu tư xây dựng) không phù hợp với chủ trương đầu tư được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 20/QĐ-TTg; phê duyệt dự án đầu tư khi chưa tiếp thu đầy đủ ý kiến thẩm định của Cục Quản lý xây dựng và chất lượng công trình giao thông.
UBND tỉnh Cao Bằng báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Bộ Kế hoạch và Đầu tư không đúng thực tế việc tổ chức xong lựa chọn Nhà đầu tư; việc Nhà đầu tư gặp khó khăn về thu xếp vốn, đề xuất ngân sách nhà nước hỗ trợ vốn.
Công tác lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công và dự toán 3 gói thầu thiết kế và xây lắp còn một số thiếu sót, sai phạm như: Chưa đảm bảo đầy đủ các yêu cầu thiết kế xây dựng và nguyên tắc quản lý chi phí đầu tư xây dựng theo quy định.
Hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công, dự toán chậm phê duyệt; phê duyệt dự toán khi chưa được thẩm định; một số hạng mục công việc tính sai khối lượng, áp dụng sai định mức, đơn giá; nhà thầu tổ chức thi công một số hạng mục công việc trước khi có quyết định phê duyệt hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công.
Giá trị các hạng mục tính sai khối lượng, áp dụng sai định mức, đơn giá phải giảm trừ (theo đơn giá tạm tính) là 135,14 tỉ đồng. Một số gói thầu tư vấn, phi tư vấn, chi phí tư vấn khác còn một số thiếu sót, sai phạm.
Việc bố trí vốn cũng được xác định chưa hoàn toàn phù hợp với tiến độ thực hiện, dẫn đến tỷ lệ giải ngân còn hạn chế; đồng thời, nguồn vốn ngân sách địa phương chưa được bố trí đầy đủ theo kế hoạch.
Ngoài ra, khi triển khai giai đoạn 2, một số hạng mục đã thực hiện ở giai đoạn 1 phải điều chỉnh, hoàn thiện lại theo quy mô dự án.
Kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm
Để xảy ra các thiếu sót, sai phạm nêu trên, Thanh tra Chính phủ khẳng định trách nhiệm thuộc về Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính), UBND tỉnh Cao Bằng, Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Ban Quản lý dự án, doanh nghiệp dự án, nhà thầu thi công, đơn vị tư vấn khảo sát, lập, thẩm định hồ sơ thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công, dự toán và các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan.
Từ kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo Bộ Xây dựng hướng dẫn UBND tỉnh Cao Bằng thực hiện thủ tục điều chỉnh cục bộ Quy hoạch mạng lưới đường bộ thời kỳ 2021 - 2030 theo quy định.
Chỉ đạo tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm, xử lý theo quy định của pháp luật đối với Cục Đường bộ Việt Nam và các đơn vị, cá nhân có liên quan đến các thiếu sót, sai phạm.
Thanh tra Chính phủ cũng kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm, xử lý theo quy định đối với các đơn vị, tổ chức, cá nhân có liên quan đến thiếu sót, sai phạm.
Đối với UBND tỉnh Cao Bằng, Thanh tra Chính phủ đề nghị khẩn trương chỉ đạo, tổ chức thực hiện kết luận, kiến nghị thanh tra, có biện pháp chấn chỉnh, khắc phục, xử lý đối với những thiếu sót, sai phạm trong việc thực hiện dự án.
Trong quá trình thực hiện Kết luận thanh tra, trường hợp phát hiện thất thoát ngân sách nhà nước hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra xử lý theo quy định của pháp luật.
Anh Đào