Ngăn chặn tình trạng kê khai giá không chính xác, phát hành thẩm định giá khống

Đại biểu Quốc hội Trần Thị Thanh Hương cho biết, thực tế vẫn còn tình trạng một số dịch vụ thẩm định giá sai phạm trong việc cố ý thông đồng, câu kết làm sai lệch kết quả thẩm định giá… Từ đó, đại biểu đề nghị Bộ Tài chính có giải pháp nhằm tăng cường quản lý, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao chất lượng hoạt động thẩm định giá.

Vẫn còn tình trạng kê khai giá không chính xác, phát hành thẩm định giá khống

Ngày 18/3, tại Phiên họp thứ 31 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, tham gia chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc về lĩnh vực liên quan, Đại biểu Quốc hội Trần Thị Thanh Hương (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) bày tỏ quan tâm về giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định giá. “Thực tế thời gian qua cho thấy, vẫn còn tình trạng một số dịch vụ thẩm định giá sai phạm trong việc cố ý thông đồng, câu kết làm sai lệch kết quả thẩm định giá… Đề nghị Bộ trưởng cho biết, Bộ Tài chính sẽ có giải pháp như nào nhằm tăng cường quản lý, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, nâng cao chất lượng hoạt động thẩm định giá? Qua đó, góp phần củng cố, nâng cao niềm tin của người dân trước tình trạng sống tiêu cực, lợi ích nhóm đối với lĩnh vực giá?”, nữ Đại biểu Quốc hội đặt câu hỏi từ điểm cầu Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang.

Bên cạnh đó, theo Đại biểu Quốc hội Trần Thị Thanh Hương, trước những biến động của thị trường thế giới và trong nước, cử tri và nhân dân rất kỳ vọng các bộ, ngành tiếp tục có phương án đảm bảo cân đối cung cầu, đảm bảo chất lượng, đặc biệt là về mặt bằng giá đối với mặt hàng thiết yếu như là xăng dầu, vật liệu xây dựng, vật tư nông nghiệp... không để xảy ra tình trạng biến động lớn về giá, ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài Chính cho biết biện pháp của Bộ Tài chính liên quan đến vấn đề trên? Đồng thời, Đại biểu cũng gửi nội dung này tới Bộ trưởng Bộ Công Thương.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc khẳng định, tại Luật Giá năm 2023 đã khắc phục những tồn tại, hạn chế của Luật Giá năm 2012 với nhiều nội dung mới ngằm ngăn chặn tình trạng kê khai giá không chính xác, phát hành thẩm định giá khống, tình trạng cấu kết của thẩm định viên với đối tác để nâng giá...

Về giải pháp đối với giá thiết yếu, Bộ trưởng Bộ Tài Chính nêu rõ, năm 2023 chỉ số giá CPI chỉ có 3,25% nhưng nửa đầu quý I năm 2024 tăng lên đột biến, vì vậy việc kiểm soát cần được chặt chẽ, tránh tăng giá, ảnh hưởng đến đời sống Nhân dân. Trong nhóm CPI có trên 700 hàng hóa, cần có giải pháp, trong đó can thiệp gián tiếp hoặc trực tiếp. Bộ sẽ tham mưu chính sách tài khóa, tiền tệ để hạn chế hoặc rút bớt tiền trong lưu thông. Tạo điều kiện, mở nút thắt để sản xuất kinh doanh phát triển, tạo hàng hóa dồi dào.

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc lấy ví dụ về giá xăng dầu, đã phối hợp với Bộ Công Thương đa dạng nguồn cung xăng dầu và có giải pháp giảm chi phí định mức. Còn với chi phí thuế, Bộ Tài chính cũng có giải pháp tiết giảm để đảm bảo quan hệ cung cầu. Hệ thống cung cấp cũng hạn chế đầu mối trung gian, đảm bảo nguồn cung và giá cả hợp lý.

Công tác quản lý giá và việc quyết định giá hàng hóa, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá là một trong các nhóm vấn đề được nhiều đại biểu đề cập khi chất vấn người đứng đầu ngành tài chính trong ngày 18/3.

Bộ trưởng Hồ Đức Phớc thông tin, giá đối với các mặt hàng cũng như giá đất, các sản phẩm do Nhà nước định giá được quy định cụ thể ở Luật Giá và luật chuyên ngành.

Kế thừa luật Giá trước và luật Giá năm 2023, giá chuyên ngành giao cho các bộ, ngành quản lý. Ví dụ, hướng dẫn xây dựng giá đất, kiểm tra giá đất thì do Bộ Tài nguyên và môi trường. Hay giá thiết bị y tế, thuốc… thì những sản phẩm do Nhà nước bỏ ngân sách Trung ương ra mua thì Bộ Tài chính phối hợp cùng với Bộ Y tế xác định giá tối đa. Còn giá cụ thể Bộ Y tế quyết định. Còn giá điện Bộ Công thương quyết định… Theo phạm vi công tác của từng bộ thì bộ đấy phải kiểm tra, xử lý. Còn bộ Tài chính hướng dẫn chung.

Việc một số doanh nghiệp không dám thẩm định giá, theo Bộ trưởng có nhiều nguyên nhân. Có thể do công việc họ nhiều. Có thể họ lo ngại rủi ro về mặt pháp lý do nhiều nguyên nhân do năng lực kém, có thể quy định pháp luật có những cái có nhiều cách hiểu khác nhau, có thể dẫn đến vấn đề sai phạm. Bên cạnh đó, còn có một số nguyên nhân khác nữa.

“Ví dụ, khi xác định giá đất, thì trước xác định theo Nghị định 44, sau theo Nghị định 12, trước có 5 phương pháp, giờ có 4 phương pháp định giá. Nhưng gói gọn lại chủ yếu thực hiện phương pháp thặng dư. Phương pháp thặng dư là phương pháp ước tính, giả định. Mà giả định thì đưa ra nhiều tham số khác nhau. Mà tham số khác nhau thì dẫn đến sai phạm, cơ quan thẩm định giá cũng phải chịu trách nhiệm”, Bộ trưởng dẫn chứng.

Ông Phớc nói thêm, một ngôi nhà khi đưa ra thẩm định giá hình thành tài sản trong tương lai, ước tính một mét vuông 20 triệu đồng, khi bán thực có khi 25 triệu, chênh lệch 5 triệu thì kết quả định giá là sai thì cơ quan thẩm định giá cũng chịu trách nhiệm.

Còn có lý do nữa, theo Bộ trưởng là do phương pháp xác định giá, phương pháp cơ bản là xác định chi phí, giá thị trường với những hàng hóa, xác định theo tiêu chí thẩm định giá của doanh nghiệp. Nhưng, có nhiều cách hiểu khác nhau, nhiều lúc chưa đồng nhất, có quan điểm cho rằng khi xác định giá thì phải lấy giá xuất nhập khẩu, cộng chi phí trung gian. Cũng có quan điểm cho rằng, lấy báo giá của những người đã bán hàng để xác định giá khởi điểm.

Hay xác định thiệt hại trong vụ án hình sự, nhiều người nói xác định tại thời điểm vi phạm, có người nói xác định khi khởi tố, người lại nói khi xác định khi xét xử, Bộ trưởng nêu thêm.

Băn khoăn quy định về "rào cản kỹ thuật gia nhập thị trường của doanh nghiệp"

Liên quan về những điểm mới trong Luật Giá năm 2023, chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính, đại biểu Nguyễn Đại Thắng, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên, nêu rõ để nâng cao chất lượng thẩm định giá, luật bổ sung một số nội dung mới về rào cản kỹ thuật gia nhập thị trường của doanh nghiệp như nâng số lượng thẩm định viên từ 3 lên 5, quy định về tỷ lệ vốn điều lệ…

"Tuy nhiên, nhiều ý kiến tỏ ra nghi ngờ về hiệu quả của quy định nêu trên vì nâng được lượng chưa chắc nâng được chất", đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên đặt vấn đề.

Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị Bộ trưởng lý giải về tình trạng doanh nghiệp bị đình chỉ và thu hồi giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ thẩm định giá có xu hướng tăng nhanh, từ đó, cho biết nguyên nhân và giải pháp thời gian tới khắc phục tình trạng này. 

Liên quan đến vấn đề thẩm định giá, đại biểu Hoàng Đức Thắng, đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị, đề nghị Bộ trưởng cho biết giải pháp căn cơ và có kiến nghị với Chính phủ để tạo sự chuyển biến căn bản nhằm nâng cao năng lực, trình độ, đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ thẩm định viên cũng như nâng cao chất lượng cấp quản lý thẻ thẩm định viên về giá trong điều kiện hiện nay. 

Trả lời câu hỏi chất vấn về chất lượng thẩm định giá, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết theo quy định, các chi nhánh của công ty thẩm định giá phải tăng từ 2 - 3 người. Về số vốn góp, trường hợp thành viên góp vốn hoặc cổ đông là tổ chức, người đại diện theo ủy quyền của của tổ chức góp vốn phải là người có thẻ thẩm định viên về giá đăng ký hành nghề thẩm định giá tại doanh nghiệp; tổng phần vốn góp của các thành viên là tổ chức không quá 35% vốn điều lệ. 

Còn tổng số vốn góp của các thành viên hoặc cổ đông là người có thẻ thẩm định viên về giá đăng ký hành nghề thẩm định giá tại doanh nghiệp phải chiếm trên 50% vốn điều lệ của doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng, vừa qua chưa có trường hợp các công ty thẩm định giá bị các cổ đông chi phối để thực hiện hành vi sai trái.

Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng thẩm định giá, việc thực hiện kiểm tra chéo, siết chặt quản lý, nâng cao tiêu chuẩn là cần thiết.

"Đây cũng là một trong nhiều nội dung để đảm bảo chất lượng thẩm định giá; đồng thời, dự phòng trường hợp các công ty không có chức năng thẩm định giá nhưng bỏ tiền để trở thành cổ đông chính trong công ty thẩm định giá, để biến công ty thẩm định giá thành công cụ, làm mất tính độc lập trong hoạt động thẩm định giá", Bộ trưởng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh.

Theo Bộ trưởng, công ty thẩm định giá là công ty kinh doanh có điều kiện, hoạt động trong lĩnh vực có chuyên môn sâu. Điều đó đòi hỏi những người giỏi chuyên môn phải làm nghề nên các cổ đông đó phải chiếm trên 50%, đó là một giải pháp.

Tuy nhiên, muốn thực hiện đúng phải bắt đầu từ chất lượng, năng lực của thẩm định viên, phương tiện, thiết bị của thẩm định viên, phương pháp công tác, đạo đức, phẩm chất của thẩm định viên.

Bộ Tài chính sẽ thường xuyên cập nhật về mặt công nghệ, hoàn thiện về mặt pháp luật, thường xuyên đào tạo, đào tạo lại, thi chứng chỉ, thực hiện kiểm tra theo đúng chức năng, vai trò của Bộ.

Khẳng định vấn đề thẩm địnhh giá liên quan đến con người, luật pháp và công nghệ, trong đó, con người là quan trọng nhất, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc khẳng định Bộ Tài chính sẽ tăng cường năng lực, đạo đức, công tác tuyên truyền, vận động thuyết phục, kiểm tra, thanh tra, đào tạo và cấp chứng chỉ...

Hồng Quang