Ngày 12/9/2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc đã ký Quyết định số 2014/QĐ-TTg phê duyệt Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hiện thực hóa chủ trương xây dựng thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ lực của nền kinh tế, đồng thời nâng cao vị thế và khả năng hội nhập quốc tế của Việt Nam.
Theo đó, mục tiêu tổng quát của Đề án là hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước, gắn kết chặt chẽ với quá trình phát triển kinh tế, thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn và gia tăng mức độ hội nhập với các thị trường tài chính khu vực cũng như toàn cầu. Về mục tiêu ngắn hạn, Việt Nam đặt quyết tâm đáp ứng đầy đủ các tiêu chí để được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp ngay trong năm 2025, đồng thời duy trì ổn định vị thế này trong những năm tiếp theo. Xa hơn, từ nay đến năm 2030, mục tiêu là thỏa mãn các tiêu chuẩn để tiến tới thị trường mới nổi theo phân loại của MSCI và thị trường mới nổi bậc cao của FTSE Russell.
Để hiện thực hóa mục tiêu ngắn hạn, Đề án nhấn mạnh hàng loạt giải pháp then chốt, trong đó có việc tháo gỡ rào cản về “yêu cầu ứng trước tiền mua chứng khoán” đối với nhà đầu tư nước ngoài trước khi cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) chính thức vận hành. Đồng thời, việc minh bạch hóa tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa trong từng lĩnh vực được coi là bước đi quan trọng để tạo sự công bằng trong tiếp cận thông tin cho các nhà đầu tư. Cùng với đó, nhiều giải pháp duy trì hạng đã được đặt ra như đơn giản hóa thủ tục mở tài khoản cho nhà đầu tư nước ngoài, triển khai cơ chế tài khoản giao dịch tổng (OTA), tăng cường năng lực hệ thống giao dịch và thanh toán, củng cố khả năng giám sát của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và đẩy mạnh phối hợp liên ngành giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an nhằm bảo đảm an ninh, an toàn thị trường.
Về dài hạn, Đề án định hướng xử lý những rào cản mang tính cấu trúc. Các giải pháp nổi bật gồm rà soát và nới lỏng quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, từng bước đưa ra khỏi danh mục những ngành nghề không cần thiết phải hạn chế; phát triển cơ chế thanh toán và bù trừ hiện đại, cho phép triển khai các công cụ mới như vay – cho vay chứng khoán, bán khống có kiểm soát, giao dịch trong ngày; mở rộng thị trường ngoại hối với các công cụ phòng ngừa rủi ro; đồng thời duy trì ổn định kinh tế vĩ mô thông qua sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác.
Cùng với đó, việc phát triển và đa dạng hóa sản phẩm tài chính cũng được nhấn mạnh. Các sản phẩm mới như trái phiếu xanh, trái phiếu hạ tầng, hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, chứng chỉ lưu ký hay các công cụ tài chính xanh sẽ được nghiên cứu triển khai phù hợp với mức độ phát triển của thị trường. Đề án cũng đặt mục tiêu cải tiến hệ thống chỉ số, phát triển thêm các chỉ số cơ sở phục vụ cho thị trường phái sinh.
Một trụ cột quan trọng khác là nâng cao tính minh bạch và chất lượng quản trị doanh nghiệp. Theo đó, Việt Nam sẽ tăng cường kiểm soát chất lượng kiểm toán, áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS), khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn công bố báo cáo tài chính theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời thúc đẩy áp dụng nguyên tắc quản trị công ty theo tiêu chuẩn OECD.
Cuối cùng, Đề án nhấn mạnh việc phát triển cơ sở nhà đầu tư bền vững. Điều này được thực hiện thông qua khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia qua các định chế chuyên nghiệp như quỹ đầu tư chứng khoán, đồng thời mở rộng vai trò của các nhà đầu tư tổ chức để tạo nền tảng ổn định và cân bằng cho sự phát triển dài hạn của thị trường.
Với việc phê duyệt Đề án Nâng hạng, Chính phủ đặt quyết tâm đưa thị trường chứng khoán Việt Nam vươn lên một tầm cao mới, không chỉ đáp ứng các tiêu chí xếp hạng quốc tế mà còn khẳng định vai trò trụ cột trong hệ thống tài chính quốc gia, đóng góp tích cực cho mục tiêu phát triển kinh tế nhanh và bền vững.
Trung Anh