Chiều 17/10, Thanh tra Chính phủ đã công bố kết luận thanh tra về việc chấp hành chính sách, pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền thu được từ trái phiếu, trong giai đoạn từ 1/1/2015 đến 30/6/2023. Trong đó, CTCP Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va (Tập đoàn Novaland, HoSe: NVL) được nhắc tên với nhiều sai phạm.
Luân chuyển dòng tiền trái phiếu không đúng mục đích
Theo kết luận, Thanh tra Chính phủ đã chuyển hai vụ việc vi phạm trong phát hành trái phiếu doanh nghiệp tại Tập đoàn Novaland, ba công ty thành viên và bốn công ty liên quan sang Bộ Công an để xem xét, điều tra. Cuộc thanh tra được thực hiện trên 67 tổ chức phát hành trái phiếu, gồm 5 ngân hàng thương mại cổ phần, 37 công ty cổ phần và 25 công ty TNHH. Trong đó có các tổ chức thuộc hệ sinh thái Novaland.
Trong hơn 8 năm, các tổ chức này đã phát hành 827 mã trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, với tổng giá trị hơn 462.824 tỷ đồng. Trong đó, 58,4% giá trị phát hành (tương đương 270.635 tỷ đồng) là trái phiếu không có tài sản bảo đảm, cho thấy mức độ rủi ro lớn đối với nhà đầu tư.
Riêng 18 tổ chức thuộc nhóm Novaland đã phát hành 131 mã trái phiếu với tổng giá trị hơn 67.100 tỷ đồng, kỳ hạn từ 1–5 năm. Trong số này, 22 mã trái phiếu với giá trị 13.500 tỷ đồng đã được tất toán; 109 mã còn lại (trị giá 53.500 tỷ đồng) được phát hành để tăng vốn cho các doanh nghiệp khác, mua phần vốn góp, thanh toán hợp đồng góp vốn, chuyển nhượng dự án bất động sản và cơ cấu lại nợ.
Đến 30/6/2023, tại 18 tổ chức phát hành thuộc nhóm Novaland còn 59 mã trái phiếu đang lưu hành, tổng giá trị 34.835 tỷ đồng. Trong đó, 2 tổ chức nợ quá hạn gốc và lãi, 4 tổ chức nợ lãi quá hạn, với tổng giá trị nợ gốc và lãi lên tới 5.528 tỷ đồng.
Thanh tra phát hiện nhiều sai phạm của hệ sinh thái NVL trong việc sử dụng tiền trái phiếu
Đáng chú ý, Thanh tra Chính phủ xác định Novaland đã sử dụng 1.500 tỷ đồng tiền phát hành trái phiếu không đúng mục đích. Cụ thể, số tiền này được Novaland đầu tư vào công ty con là Công ty TNHH Bất động sản Khải Hưng, để tăng vốn và nhận chuyển nhượng 99,9% vốn điều lệ (khoảng 1.843 tỷ đồng) của Công ty TNHH Bất động sản Thế Kỷ Hoàng Kim do bà Võ Thị Kim Khoa nắm giữ.
Tuy nhiên, kiểm tra dòng tiền tại ngân hàng cho thấy, phần vốn góp của bà Khoa “không tồn tại thực tế”, do phần lớn đã được rút hoặc chuyển đi trong cùng ngày giao dịch. Sau đó, số tiền 1.500 tỷ đồng từ nguồn trái phiếu nói trên được chuyển lòng vòng qua nhiều công ty trung gian rồi quay lại các công ty thuộc hệ thống Nova, đặc biệt là CTCP Kinh doanh Nhà Nova để sử dụng.
Cơ quan thanh tra kết luận, Tập đoàn Novaland và ba công ty thành viên gồm Unity, Aqua, Lucky House đã có hành vi vi phạm quy định trong phát hành và sử dụng tiền trái phiếu. Sau khi phát hành, dòng tiền được chuyển cho cá nhân rồi đưa lại Công ty Kinh doanh Nhà Nova với tổng giá trị khoảng 7.084 tỷ đồng.
Dù chưa xác minh toàn bộ bản chất của các giao dịch trung gian, nhưng Thanh tra Chính phủ cho rằng cách thức sử dụng tiền trái phiếu tại các công ty này có tính chất tương tự nhau, thể hiện dấu hiệu phối hợp giữa các pháp nhân và cá nhân nhằm hình thành vốn điều lệ, chuyển nhượng vốn, hoặc luân chuyển dòng tiền trái phiếu không đúng mục đích ban đầu.
Công ty liên quan Novaland nợ 4.555 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp
Ngoài các đơn vị trực tiếp thuộc Tập đoàn Novaland, Thanh tra Chính phủ còn phát hiện 20 công ty có liên quan đến Novaland đã phát hành 45 mã trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, tổng giá trị 27.350 tỷ đồng trong giai đoạn 2015–2023.
Đến ngày 30/6/2023, còn 23 mã trái phiếu đang lưu hành với tổng giá trị 16.898 tỷ đồng, trong đó 4 công ty nợ quá hạn cả gốc và lãi, 2 công ty nợ lãi quá hạn, tổng số tiền nợ là 4.555 tỷ đồng. Bốn công ty được xác định vi phạm gồm Công ty GreenWich, BNP Global, Phát triển Bất động sản Cát Liên Hoa và Đầu tư & Phát triển Residence.
Công ty GreenWich phát hành trái phiếu và sử dụng 2.000 tỷ đồng để hợp tác với Công ty An Khang, nhưng đến hết tháng 6/2023 đã quá hạn gốc 1.571 tỷ đồng và lãi 241 tỷ đồng, chưa thanh toán cho nhà đầu tư. Thanh tra cảnh báo công ty có nguy cơ mất khả năng trả nợ, gây rủi ro cho trái chủ.
Công ty BNP Global phát hành 2.100 tỷ đồng trái phiếu để thanh toán một phần giá trị hợp đồng hợp tác kinh doanh dự án Mũi Yến. Đến 30/6/2023, công ty nợ gốc quá hạn hơn 2.000 tỷ đồng, lãi quá hạn hơn 64 tỷ đồng. Sau đó, BNP Global đã thanh toán toàn bộ lãi quá hạn và một phần gốc 833 tỷ đồng vào ngày 12/4/2024, tuy nhiên vẫn còn 1.216 tỷ đồng dư nợ gốc quá hạn. Thanh tra đánh giá, công ty vi phạm nghĩa vụ thanh toán đúng hạn, hiện chưa có khả năng khắc phục hoàn toàn.
Công ty Residence phát hành 3.000 tỷ đồng trái phiếu để thanh toán tiền cọc mua biệt thự nghỉ dưỡng của Công ty Kinh doanh Nhà Nova tại dự án NovaWorld Phan Thiết. Thanh tra cho rằng, đây chỉ là “thỏa thuận đặt cọc”, không phải giao dịch mua bán thực sự, nhằm giúp Nhà Nova sử dụng vốn từ trái phiếu trong thời gian dài. Và cuối cùng là Công ty Cát Liên Hoa phát hành 986 tỷ đồng trái phiếu nhưng chậm thanh toán gốc và lãi cho trái chủ.
Thanh tra Chính phủ kết luận, nhóm các công ty thuộc hoặc liên quan đến Novaland đã vi phạm quy định về phát hành, sử dụng vốn và thanh toán trái phiếu doanh nghiệp, gây rủi ro cho nhà đầu tư và ảnh hưởng tới thị trường vốn. Hồ sơ các vụ việc đã được chuyển cho Bộ Công an để điều tra, làm rõ dấu hiệu sử dụng sai mục đích nguồn vốn huy động và vi phạm nghĩa vụ thanh toán nợ theo quy định của pháp luật.
Lê Phong