Thị trường mỹ phẩm ‘nhốn nháo’, khó quản chất lượng

Quản lý thị trường và kiểm soát chất lượng mỹ phẩm đang là thách thức không nhỏ đối với các cơ quan chức năng. Trong khi, trên thị trường với vô vàn các thương hiệu mỹ phẩm từ hàng nhập, đến các sản phẩm trong nước, Bên cạnh thương hiệu uy tín, còn có hàng giả, hàng nhái được bày bán la liệt....

‘Nhốn nháo’ thị trường bán lẻ mỹ phẩm

Có lẽ không đâu như Việt Nam, không gian bán lẻ mỹ phẩm lại vô cùng rộng lớn đến vậy. Bên cạnh các cửa hàng chuyên doanh, siêu thị, trung tâm thương mại, các chợ, cửa hàng tạp hoá,… hoạt động bán lẻ mỹ phẩm cũng mọc lên nhan nhãn trên các kênh mạng xã hội, thậm chí bày bán ngay trên vỉa hè…

Trên thị trường cả trực tuyến lẫn ngoại tuyến, có vô vàn các thương hiệu mỹ phẩm từ hàng nhập khẩu chính ngạch, hàng xách tay từ nước ngoài, đến các sản phẩm trong nước. Bên cạnh thương hiệu uy tín, còn có những thương hiệu giả, nhái… được bày bán la liệt, với đủ loại giá từ “thượng vàng” tới “hạ cám”.

Dữ liệu thống kê, cho thấy số phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm được công bố tại Cục Quản lý Dược và các Sở Y tế trong 8 năm từ 2015-2022, tổng số Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm là 296.116 phiếu, trong đó mỹ phẩm nhập khẩu chiếm 70% về số lượng.

Theo thống kê, quy mô thị trường mỹ phẩm Việt Nam đang ngày càng lớn, tốc độ tăng trưởng trung bình là 6%/năm, từ 2 tỷ USD năm 2016 lên đến gần 2,7 tỉ USD năm 2021 và dự đoán đến năm 2026, tổng doanh thu ngành hàng mỹ phẩm lên tới 3,5 tỉ USD. Điều này cho thấy thị trường mỹ phẩm Việt Nam đang trở thành thị trường nhiều tiềm năng và sức hút.

Tuy nhiên, đi kèm với sự tăng trưởng chóng mặt đó, thị trường mỹ phẩm cũng tồn tại không ít những vấn đề cần được quan tâm thích đáng. Trong thời gian vừa qua, Tạp chí Thương Trường cũng đã nhiều lần phản ánh, đặc biệt là tình trạng nhiều cơ sở bán lẻ mỹ phẩm không rõ nguồn gốc xuất xứ, bán lẻ hàng nhập ngoại nhưng không tem nhãn phụ tiếng Việt… Cùng với đó là tình trạng quảng cáo sai công dụng, bản chất sản phẩm mỹ phẩm. Thậm chí, một số cơ sở đã ngang nhiên vẽ công dụng mỹ phẩm như thuốc chữa bệnh khiến người tiêu dùng dễ nhầm lẫn đó là thuốc.

Đơn cử, tại trang website https://lamdepcuocsong.com.vn/, cơ sở này đang ngang nhiên “vẽ” công dụng nhiều dòng mỹ phẩm, với công dụng “trị mụn, trị nám”... Cụ thể, với sản phẩm Gel P’BEAUTY Acne-n-pimple cream loại 200gr có giá bán lên tới 2,2 triệu đồng, đang được giới thiệu là “gel trị mụn”, sản phẩm này có tác dụng “chống viêm da, giảm thâm mụn và ngừa sẹo; Gel trị mụn P’beauty đánh bay mụn cám, mụn trứng cá,  mụn bọc”. Cùng với đó là các sản phẩm có tên gọi “Serum trị nám – Số 2 Mela Magic Serum”; "Kem trị nám tác động kép P’Beauty Dual Active Whitening Rx"…

Điều đáng quan ngại là trước nhu cầu sử dụng mỹ phẩm gia tăng, đã xuất hiện tình trạng một số cơ sở sản xuất mỹ phẩm nhỏ lẻ trong nước tự sản xuất mỹ phẩm theo công thức trao đổi trên mạng, tự trộn nguyên liệu rồi đóng vào chai lọ rồi đem ra thị trường bán, không công bố với cơ quan chức năng, nguyên liệu, thành phần trong mỹ phẩm không rõ ràng… Đây là một trong những vấn đề rất đáng lo ngại đối với sức khoẻ của người tiêu dùng.

Theo các lực lượng chức năng, thị trường mỹ phẩm tại Việt Nam rất đa dạng, “vàng thau lẫn lộn”, trong khi đó công tác kiểm tra, xử lý mặt hàng này còn nhiều khó khăn. Nguyên nhân là do nhận thức về pháp luật của một bộ phận người dân và một số tổ chức, cá nhân sản xuất - kinh doanh còn hạn chế; một bộ phận nhỏ người tiêu dùng dù biết là hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng nhưng do thói quen thích sử dụng hàng ngoại, hàng giá rẻ nên vẫn chấp nhận sử dụng.

Một số cơ sở kinh doanh chưa quan tâm đến nguồn gốc, giấy phép lưu hành, hạn sử dụng của sản phẩm. Nhiều người kinh doanh mỹ phẩm không thực hiện đăng ký kinh doanh với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà sử dụng nhà ở làm địa điểm kinh doanh, mua hàng từ các thương nhân khác để bán lại, dùng mạng xã hội Facebook, Zalo, TikTok… để tiếp thị và quảng bá sản phẩm, gây rất nhiều khó khăn cho công tác thống kê, quản lý và giám sát hoạt động kinh doanh, cũng như trong khó khăn trong việc kiểm tra, xử phạt đối với các vi phạm trong lĩnh vực này.

Mỹ phẩm giả, nhái, kém chất lượng không chỉ gây tổn thất về kinh tế mà còn ảnh hưởng nặng nề tới sức khỏe, bởi trong mỹ phẩm giả chứa nhiều chất độc hại gây dị ứng, tàn phá da. Đồng thời còn có thể gây bệnh cho các cơ quan khác như phổi, thần kinh, ảnh hưởng sự phát triển của thai nhi, thậm chí có thể gây ung thư.

Trước những tác hại của việc sử dụng mỹ phẩm kém chất lượng, làm giả, làm nhái, người tiêu dùng nên cân nhắc trong việc lựa chọn mỹ phẩm, chỉ nên mua và sử dụng mỹ phẩm có thương hiệu bán ở những cửa hàng uy tín. Song song đó là nâng cao nhận biết của mình trong việc phân biệt hàng thật, giả, nhất là không nên dễ dãi, ham rẻ mà sử dụng mỹ phẩm gây tác hại đến sức khỏe bản thân.

Giải pháp nào để quản lý tốt chất lượng mỹ phẩm?

Nhìn vào không gian cũng như mạng lưới phân phối mà chúng tôi nêu ở trên, cho thấy rõ ràng thị trường mỹ phẩm đang cạnh tranh hết sức khốc liệt, bởi dường như ai cũng có thể bán mỹ phẩm. Chưa kể tới việc thị trường còn xuất hiện sản phẩm mỹ phẩm không rõ nguồn gốc, đặc biệt các sản phẩm này được kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử, các website bán hàng trực tuyến, nền tảng mạng xã hội như zalo, Facebook, Tiktok… khiến khách hàng ngày càng khó khăn hơn trong việc lựa chọn sản phẩm an toàn và chất lượng.

Theo dự báo của các nhà chuyên môn, năm 2024 và những năm tiếp theo thị trường mỹ phẩm tại Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển và tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, để phát triển, doanh nghiệp cần chú trọng đến chất lượng sản phẩm, tính bền vững, đổi mới công nghệ và tiếp cận khách hàng thông qua các kênh trực tuyến. Đồng thời, nâng cao năng lực cạnh tranh và duy trì sự linh hoạt, thay đổi phù hợp để đáp ứng nhu cầu khách hàng.

Đối với các thương hiệu mới muốn gia nhập thị trường, nên tập trung vào việc xây dựng lòng tin và tạo dựng uy tín trong mắt khách hàng bằng cách sử dụng nguyên liệu tự nhiên, thành phần an toàn, bảo vệ sức khỏe cho người dùng. Đồng thời, việc đưa ra thông tin chính xác về sản phẩm, lợi ích của nó cũng là yếu tố quan trọng trong thu hút khách hàng. Hiện nay, xu hướng thị trường đang chuyển đổi sang sản phẩm organic, sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên. Vì vậy, các thương hiệu cần tìm cách cập nhật và phát triển sản phẩm của mình để đáp ứng được nhu cầu này...

Để tăng cường quản lý chất lượng mỹ phẩm, Cục Quản lý Dược đang làm đầu mối phối hợp các Vụ, Cục liên quan thuộc Bộ Y tế xây dựng Nghị định quản lý mỹ phẩm. Hiện vấn đề này đang trong trong quá trình xin ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp và dự kiến ban hành trong năm 2025.

Động thái này của Bộ Y tế là hết sức cần thiết, bởi việc xây dựng, ban hành Nghị định mới nhằm kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về chính sách, pháp lý cũng như để giải quyết vấn đề phát sinh trong thực tiễn, trong bối cảnh thị trường mỹ phẩm Việt Nam ngày một gia tăng về quy mô, chủng loại mặt hàng và hình thức kinh doanh mới phát sinh (thương mại điện tử) hướng đến thực hiện mục tiêu cắt giảm và đơn giản hóa các thủ tục hành chính trong quản lý mỹ phẩm. Cùng với đó là nâng cao chất lượng mỹ phẩm sản xuất trong nước nhằm tăng tính cạnh tranh với sản phẩm ngoại nhập. Đồng thời tăng tính an toàn của sản phẩm mỹ phẩm lưu thông trên thị trường Việt Nam, tăng khả năng tiếp cận các sản phẩm mỹ phẩm an toàn chất lượng của người dân.

Theo đề xuất mới tại Nghị định lần này, sẽ có 3 nội dung chính sách dự kiến, cụ thể:

Thứ nhất, tăng cường quy định về công bố sản phẩm mỹ phẩm để bảo đảm thống nhất trong việc xem xét công bố tính năng, công dụng sản phẩm mỹ phẩm phù hợp với thông lệ quốc tế và Hiệp định hòa hợp mỹ phẩm ASEAN. Chính sách này nhằm quy định chặt chẽ khâu tiền kiểm bằng việc quy định chặt chẽ hồ sơ công bố mỹ phẩm về tính năng, công dụng và quản lý cơ sở sản xuất tại nước ngoài.

Thứ hai, tăng cường công tác hậu kiểm về quản lý mỹ phẩm phù hợp xu thế cách mạng 4.0 và đẩy mạnh áp dụng công nghệ thông tin trong công tác quản lý nhà nước về mỹ phẩm; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp đồng thời bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng.

Chính sách nhằm tăng cường công tác hậu kiểm bằng việc xây dựng dữ liệu quốc gia về quản lý mỹ phẩm, giải quyết các thủ tục hành chính mỹ phẩm từ trung ương đến địa phương trên hệ thống dịch vụ công và nâng cao vị thế cơ quan thực thi pháp luật mỹ phẩm; Tăng cường quản lý chất lượng mỹ phẩm, xác định nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm thông qua điều chỉnh hoạt động kinh doanh và thu hồi thuốc trực tuyến và xây dựng mã định danh mỹ phẩm; Cắt giảm đơn giản hóa thủ tục hành chính về hoạt động quảng cáo mỹ phẩm và bổ sung hình thức gia hạn phiếu công bố mỹ phẩm, đơn giản hóa thủ tục này so với công bố mới do hết hạn hiệu lực số phiếu công bố.

Thứ ba, nâng cao chất lượng mỹ phẩm sản xuất trong nước thông qua việc áp dụng CGMP-ASEAN và lộ trình triển khai.

Minh Đức